سود خالص بانک تجارت افزایش یافته، اما پشت این رشد، نشانه‌های نگران‌کننده‌ای از فشار هزینه‌ها دیده می‌شود؛ سود ناخالص بانک ۴۶ درصد افت کرده، هزینه‌های اداری بیش از دو برابر شده و هزینه مطالبات مشکوک‌الوصول به حدود ۱۸ هزار میلیارد تومان رسیده است. هم‌زمان، جهش یک ردیف درآمدی به ۳۵ هزار میلیارد تومان، پرسش درباره پایداری سود را پررنگ کرده است.
به گزارش خبرنگار روزنو،صورت سود و زیان حسابرسی‌نشده بانک تجارت در شش‌ماهه نخست سال ۱۴۰۵ نشان می‌دهد رشد درآمدها با افزایش سنگین هزینه‌ها همراه بوده است. درآمد تسهیلات اعطایی بانک با رشد ۲۸ درصدی به حدود ۷۱٫۳ هزار میلیارد تومان رسیده، اما هزینه سود سپرده‌ها با افزایش ۶۷ درصدی، از ۴۹٫۶ به ۸۲٫۸ هزار میلیارد تومان افزایش یافته است.
این فاصله، از فشار جدی هزینه تأمین منابع حکایت دارد. درآمد تسهیلات به‌تنهایی حدود ۱۱٫۴ هزار میلیارد تومان کمتر از هزینه سود سپرده‌هاست؛ درحالی‌که در دوره مشابه سال گذشته، این تفاضل حدود ۶٫۲ هزار میلیارد تومان مثبت بود. هرچند بانک درآمدهای دیگری نیز دارد، این تغییر نشان می‌دهد رشد تسهیلات و درآمد حاصل از آن، همپای افزایش هزینه سپرده‌ها نبوده است.
نتیجه این فشار در سود ناخالص دیده می‌شود: با وجود رشد ۴۵ درصدی ردیف درآمد عملیاتی، سود ناخالص پس از کسر سود سپرده‌ها از حدود ۱۱٫۶ به ۶٫۳ هزار میلیارد تومان کاهش یافته است. افت ۴۶ درصدی این شاخص، پرسشی روشن پیش روی مدیران قرار می‌دهد: برنامه بانک برای کنترل هزینه منابع و ترمیم حاشیه درآمدی چیست؟
صورت‌حساب ۴۰ هزار میلیاردی اداره بانک
هزینه‌های اداری و عمومی بانک تجارت در شش ماه به حدود ۴۰ هزار و ۵۵۱ میلیارد تومان رسیده؛ رقمی که در دوره مشابه قبل حدود ۱۹ هزار و ۴۹۲ میلیارد تومان بود. افزایش ۱۰۸ درصدی این مخارج، در برابر رشد ۴۵ درصدی درآمد عملیاتی، ضرورت پاسخگویی درباره مدیریت هزینه‌ها را جدی‌تر می‌کند.
مدیران باید توضیح دهند کدام اقلام چنین افزایشی را رقم زده‌اند و این هزینه‌کرد چه دستاورد قابل‌اندازه‌گیری در بهره‌وری، کیفیت خدمات و درآمد پایدار داشته است. صورت سود و زیان به‌تنهایی ترکیب این مخارج را مشخص نمی‌کند، اما بزرگی افزایش، انتشار جزئیات و توضیح روشن مدیریت را ضروری می‌سازد.
هزینه ۱۸ همتی مطالبات مشکوک‌الوصول؛ هشدار درباره کیفیت تسهیلات
هزینه مطالبات مشکوک‌الوصول از حدود ۲ هزار و ۹۹۳ میلیارد تومان به نزدیک ۱۷ هزار و ۹۸۲ میلیارد تومان رسیده؛ افزایشی بیش از ۵۰۱ درصد که این هزینه را حدود شش برابر کرده است.
این تغییر الزاماً به معنای شش‌برابرشدن مانده مطالبات غیرجاری نیست و ممکن است از افزایش ذخیره‌گیری یا اصلاح برآوردهای قبلی نیز ناشی شده باشد. بااین‌حال، در هر صورت پرسش‌های مهمی درباره کیفیت دارایی‌های اعتباری و کفایت ذخایر گذشته ایجاد می‌کند: چه سهمی از این افزایش به تسهیلات مسئله‌دار جدید مربوط است؟ چه میزان از مطالبات وصول شده و وضعیت وثایق چگونه است؟
مجموع هزینه‌های اداری و عمومی و هزینه مطالبات مشکوک‌الوصول بانک در این دوره به حدود ۵۸٫۵ هزار میلیارد تومان رسیده است؛ رقمی که نشان می‌دهد دو بخش مهم هزینه‌ای، فشار سنگینی بر عملکرد بانک وارد کرده‌اند.
سود بیشتر؛ با اتکا به کدام درآمد؟
در همین دوره، خالص ردیف «سایر درآمدها و هزینه‌های عملیاتی» از حدود ۱٫۳ به ۳۵ هزار میلیارد تومان جهش کرده؛ افزایشی بیش از ۲۵ برابر. اهمیت این ردیف زمانی روشن می‌شود که بدانیم سود عملیاتی گزارش‌شده بانک حدود ۸٫۵ هزار میلیارد تومان است.
به گزارش روزنو،اگر صرفاً اثر این ردیف از محاسبه کنار گذاشته شود، نتیجه عملیاتی به حدود ۲۶٫۵ هزار میلیارد تومان زیان تبدیل می‌شود. این محاسبه، زیان گزارش‌شده بانک نیست؛ بلکه میزان اثرگذاری این درآمد بر سود نهایی را نشان می‌دهد. بدون بررسی یادداشت مربوط نیز نمی‌توان درباره منشأ یا تکرارپذیری آن حکم قطعی داد.
بنابراین، اعلام رشد ۳۲ درصدی سود خالص، پاسخ کاملی به نگرانی‌های عملکردی بانک تجارت نیست. مدیران باید در کنار رقم سود، منشأ درآمد ۳۵ همتی، علت جهش هزینه‌های اداری و دلایل افزایش شدید هزینه مطالبات مشکوک‌الوصول را توضیح دهند.
سهامداران حق دارند بدانند چه میزان از سود بانک بر درآمدهای قابل‌تکرار استوار است و برنامه مدیریت برای مهار هزینه‌ها چیست. تا زمانی که این جزئیات روشن نشود، رشد سود به‌تنهایی برای اثبات بهبود پایدار عملکرد بانک تجارت کافی نخواهد بود.
