انتخابات میان‌دوره‌ای امریکا با تغییر مهمی در آرایش سیاسی کنگره همراه شده، به‌گونه‌ای که دموکرات‌ها موفق شدند کنترل مجلس سنا را از جمهوری‌خواهان پس بگیرند. این تحول در شرایطی رخ داد که رقابت بر سر مجلس نمایندگان نیز به یکی از محور‌های اصلی تعیین توازن قدرت در واشنگتن تبدیل
شده است.
به گزارش روز نو براساس گزارش الجزیره، سی‌ان‌ان، آسوشیتدپرس و ان‌بی‌سی، دموکرات‌ها با کسب چهار کرسی خالص، اکثریت سنا را به دست آورده‌اند. این نتیجه به معنای پایان اکثریت جمهوری‌خواهان در کنگره است؛ مجلسی که طی نزدیک به دو سال گذشته دراختیار حزب دونالد ترامپ قرار داشت.
بازپس‌گیری سنا شکست انحصار جمهوری‌خواهان
دموکرات‌ها برای تصاحب اکثریت سنا به چهار کرسی خالص نیاز داشتند. تا لحظه تنظیم این گزارش و براساس گزارش رسانه‌ها، این حزب توانسته ۵۴ کرسی را از آن خود کرده و جمهوری‌خواهان صرفا توانستند ۴۴ کرسی را به خود اختصاص دهند. تا لحظه تنظیم این گزارش در مجلس نمایندگان نیز دموکرات‌ها ۲۲۰ کرسی را دراختیار گرفتند و جمهوری خواهان ۱۳۸ کرسی. در این میان مهم‌ترین تحولات در رقابت‌های سنا در چند ایالت رقم خورد:
نخست: کارولینای جنوبی بود که در جریانش انی اندروز، نامزد دموکرات‌ها، موفق شد کرسی جمهوری‌خواهان را تصاحب کند. این ایالت از سال ۱۹۹۸ تاکنون سناتور دموکرات انتخاب نکرده بود.
دوم: کارولینای شمالی است که به واسطه‌اش روی کوپر، فرماندار پیشین این ایالت، با شکست مایکل واتلی، نامزد جمهوری‌خواه، یک کرسی دیگر را دراختیار دموکرات‌ها قرار داد.
سوم: تگزاس که در جریان زورآزمایی در ایالت جیمز تالاریکو، نامزد دموکرات در رقابت با کن پکستون، دادستان کل ایالت، به پیروزی رسید. این نتیجه در ایالتی اهمیت ویژه دارد که از سال ۱۹۹۴ تاکنون هیچ نامزد دموکراتی در انتخابات سراسری آن پیروز نشده بود.
چهارم: اوهایو که در آن شرود براون، سناتور پیشین دموکرات، جان هستد، سناتور جمهوری‌خواه را شکست داد و کرسی این ایالت را به حزب خود بازگرداند.
در آخر: کانزاس که در جریان این رقابت آدام همیلتون، نامزد دموکرات توانست راجر مارشال، سناتور جمهوری‌خواه را شکست دهد؛ نتیجه‌ای که باتوجه به سابقه طولانی برتری جمهوری‌خواهان در این ایالت قابل توجه است. در کنار این پیروزی‌ها، دموکرات‌ها توانستند از کرسی‌های خود در ایالت‌هایی مانند جورجیا و ویرجینیا نیز دفاع کنند. جان اوسوف در جورجیا بار دیگر به سنا راه یافت و مارک وارنر نیز برای چهارمین دوره متوالی از ویرجینیا انتخاب شد.
مجلس نمایندگان؛ رقابت بر سر اکثریت
در مجلس نمایندگان، تمامی ۴۳۵ کرسی به رای گذاشته شده است. برای دستیابی به اکثریت، هر حزب به ۲۱۸ کرسی نیاز داشت. پیش از انتخابات، جمهوری‌خواهان با اکثریتی شکننده کنترل مجلس را دراختیار داشتند و دموکرات‌ها برای تغییر این وضعیت جهت کسب سه کرسی خالص بیشتر خیز برداشتند. سی‌بی‌اس در تازه‌ترین گزارش خود از نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای امریکا اعلام کرد که حزب دموکرات موفق شده اکثریت مجلس نمایندگان را از جمهوری‌خواهان پس بگیرد.
با این حال براساس برآورد وبگاه «ان‌بی‌سی» و تا لحظه تنظیم این گزارش، دموکرات‌ها با تصاحب شماری از کرسی‌های تحت کنترل جمهوری‌خواهان، حد نصاب لازم برای کنترل مجلس نمایندگان را به دست آورده‌اند؛ هرچند شمار نهایی کرسی‌های این حزب همچنان مشخص نیست و شمارش آرا در حوزه‌های رقابتی ادامه دارد.
انتخابات فرمانداری‌ها؛ تغییرات در سطح ایالت‌ها
انتخابات میان‌دوره‌ای تنها به کنگره محدود نبود. در ۳۶ ایالت نیز انتخابات فرمانداری برگزار شد که نتایج آن می‌تواند بر آرایش سیاسی ایالت‌ها و رقابت‌های ملی تاثیرگذار باشد.
یکی از نتایج قابل توجه در جورجیا رقم خورد؛ کیشا لنس باتمز، نامزد دموکرات‌ها و شهردار پیشین آتلانتا، با شکست ریک جکسون جمهوری‌خواه به فرمانداری این ایالت رسید. او نخستین زن سیاه‌پوستی است که به مقام فرمانداری یک ایالت در امریکا انتخاب می‌شود.
سی‌ان‌ان با انتشار تحلیلی درباره نتایج انتخابات بالاخص آرای سنا نوشت: بازپس‌گیری سنا ازسوی دموکرات‌ها به معنای پایان تسلط جمهوری‌خواهان بر هر سه مرکز اصلی قدرت در واشنگتن، یعنی کاخ سفید، مجلس نمایندگان و سناست؛ وضعیتی که جمهوری‌خواهان پس از انتخابات ۲۰۲۴ به دست آورده بودند. به نوشته این خبرگزاری، این تحول چند پیامد مهم برای دولت ترامپ به همراه خواهد داشت:
اول: محدود شدن قدرت قانون‌گذاری دولت: تصویب طرح‌های قانونی مستلزم همراهی هر دو مجلس است و اکثریت دموکرات‌ها در سنا می‌تواند برنامه‌های جمهوری‌خواهان را با مانع روبه‌رو کند.
دوم: تغییر موازنه در انتصاب‌ها: سنا در تایید انتصاب‌های مهم ریاست‌جمهوری، ازجمله قضات فدرال و مقام‌های ارشد دولت، نقش تعیین‌کننده دارد. اکثریت دموکرات‌ها می‌تواند روند تایید گزینه‌های ترامپ را دشوارتر کند.
سوم: افزایش نظارت کنگره بر دولت: در صورت تصاحب مجلس نمایندگان نیز دموکرات‌ها امکان گسترش تحقیقات و جلسات نظارتی درباره عملکرد دولت را خواهند داشت. در آخر باید گفت نتایج اعلام شده انتخابات میان‌دوره‌ای ۲۰۲۶ از تغییر مهمی در موازنه قدرت در واشنگتن حکایت دارد. دموکرات‌ها با بازپس‌گیری سنا، یکی از مهم‌ترین مراکز تصمیم‌گیری سیاسی و قانون‌گذاری امریکا را از کنترل جمهوری‌خواهان خارج کرده‌اند.
پیروزی‌های این حزب در ایالت‌هایی مانند تگزاس، کانزاس و کارولینای جنوبی نیز نشان می‌دهد دامنه رقابت‌ها به حوزه‌هایی فراتر از ایالت‌های سنتی محل منازعه دو حزب کشیده شده است.
با این حال، تعیین تکلیف نهایی مجلس نمایندگان برای ارزیابی کامل ابعاد این تغییر ضروری است. در صورت تصاحب هر دو مجلس ازسوی دموکرات‌ها، دولت ترامپ در دو سال پایانی دوره ریاست‌جمهوری خود با کنگره‌ای تحت کنترل حزب رقیب مواجه خواهد شد؛ وضعیتی که می‌تواند مناسبات کاخ سفید و کنگره را به طور محسوسی تغییر دهد.
پیام سیاسی کارزار میان دوره‌ای
با گذشت دو روز پس از برگزاری انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره امریکا، اهمیت این رقابت‌ها بیش از هر چیز در پیامی است که رای‌دهندگان به دونالد ترامپ و حزب جمهوری‌خواه فرستاده‌اند؛ انتخاباتی که در میانه دوره دوم ریاست‌جمهوری ترامپ برگزار شد و بار دیگر نشان داد عملکرد رییس‌جمهور مستقر، وضعیت اقتصادی و پیامد‌های سیاست‌های داخلی و خارجی دولت تا چه اندازه می‌تواند بر موازنه سیاسی واشنگتن اثر بگذارد.
در این دوره، افزایش هزینه‌های زندگی، پیامد‌های تعرفه‌های تجاری و جنگ ایران به موضوعاتی محوری در فضای انتخاباتی تبدیل شدند و دموکرات‌ها تلاش کردند نارضایتی از عملکرد دولت را به فرصتی برای تقویت موقعیت خود در کنگره تبدیل کنند.
با این حال، اهمیت انتخابات امسال تنها به تعداد کرسی‌هایی که دو حزب به دست آورده‌اند محدود نمی‌شود، بلکه باید دید پیام سیاسی صندوق‌های رای چه تاثیری بر قدرت مانور ترامپ در دو سال باقی‌مانده از ریاست‌جمهوری و آرایش سیاسی امریکا در آستانه انتخابات ۲۰۲۸ خواهد گذاشت.
اقتصاد و جنگ؛ دو عامل اثرگذار بر ارزیابی عملکرد دولت
در همین راستا نشریه نیویورک تایمز با اشاره به شکست بزرگ دموکرات‌ها نوشت: یکی از مهم‌ترین محور‌های انتخابات امسال، فاصله میان وعده‌های اقتصادی ترامپ و تجربه روزمره بخشی از شهروندان امریکایی بود. رییس‌جمهور امریکا در کارزار انتخاباتی خود بر بهبود وضعیت اقتصادی، کاهش هزینه‌های زندگی و تقویت قدرت خرید خانوار‌ها تاکید کرد، اما افزایش قیمت‌ها و نگرانی از پیامد‌های تعرفه‌های تجاری، این پرسش را در میان رای‌دهندگان مطرح کرد که آیا سیاست‌های دولت توانسته به بهبود شرایط معیشتی منجر شود یا خیر.
گفتنی است در کنار مسائل اقتصادی، جنگ ایران نیز به یکی از موضوعات اثرگذار بر فضای سیاسی امریکا تبدیل شد. هرچند سیاست خارجی معمولا در مقایسه با اقتصاد نقش محدودتری در تصمیم انتخاباتی شهروندان دارد، اما زمانی که پیامد‌های یک بحران خارجی به افزایش قیمت سوخت و فشار اقتصادی بر خانوار‌ها منجر شود، این موضوع از سطح مباحث تخصصی سیاست خارجی فراتر می‌رود و به مساله‌ای روزمره برای رای‌دهندگان تبدیل می‌شود.
در چنین فضایی، ترامپ با این پرسش روبه‌رو بود که چرا سیاست‌هایی که با وعده بهبود وضعیت اقتصادی دنبال شده‌اند، هنوز نتوانسته‌اند رضایت بخشی از جامعه را جلب کنند. با این حال، کاهش رضایت از رییس‌جمهور را نباید معادل افزایش خودکار محبوبیت حزب رقیب دانست.
بخشی از رای‌دهندگان ممکن است از تصمیم‌های ترامپ ناراضی باشند، اما همچنان نسبت به برنامه‌ها و چهره‌های دموکرات‌ها تردید داشته باشند، به همین دلیل نتیجه انتخابات را باید در چارچوبی فراتر از یک همه‌پرسی ساده درباره شخص رییس‌جمهور بررسی کرد، چراکه این رقابت همزمان آزمونی برای سنجش توانایی دموکرات‌ها در ارایه جایگزینی سیاسی و اقتصادی نیز بود.
تغییر در نقشه رقابت‌های انتخاباتی
همزمان سی‌سی‌ان با انتشار گزارشی آورده است: یکی از تحولات مهم کارزار انتخاباتی امسال، پیروزی دموکرات‌ها در برخی ایالت‌هایی، چون تگزاس و کرولینای جنوبی بود که طی سال‌های گذشته از پایگاه‌های قابل اتکای جمهوری‌خواهان محسوب می‌شدند.
همزمان کانزاس و اوهایو ازجمله مناطقی بودند که رقابت در آنها برخلاف انتظارات اولیه، توجه زیادی را به خود جلب کرد. این تحول به‌تنهایی به معنای تغییر گرایش سیاسی این ایالت‌ها نیست، اما نشان می‌دهد نارضایتی از عملکرد دولت می‌تواند حتی در مناطق سنتی جمهوری‌خواه نیز بر رفتار انتخاباتی اثر بگذارد.
به ادعای برخ ناظران رقابت تگزاس از این جهت اهمیت داشت که دموکرات‌ها تلاش کردند از شکاف‌های موجود در پایگاه رای جمهوری‌خواهان استفاده کنند و این ایالت را به عرصه‌ای رقابتی تبدیل کنند.
با این همه اهمیت این تحولات تنها درنتیجه رقابت‌های ایالتی خلاصه نمی‌شود. پیروزی دموکرات‌ها در مناطق محافظه‌کار می‌تواند بر محاسبات راهبردی این حزب برای انتخابات ریاست‌جمهوری آینده اثر بگذارد. در مقابل، جمهوری‌خواهان نیز ناچارند درباره میزان وابستگی موفقیت نامزد‌های خود به محبوبیت شخصی ترامپ و توانایی حزب برای حفظ ائتلاف انتخاباتی سال ۲۰۲۴ بازنگری کنند. برخی تحلیلگران معتقدند البته رقابتی شدن ایالت‌های سنتی جمهوری‌خواه به معنای تغییر قطعی نقشه سیاسی امریکا نیست.
گرایش حزبی رای‌دهندگان، ساختار انتخاباتی ایالت‌ها و توان تشکیلاتی دو حزب همچنان اهمیت دارد. به گزارش سی ان ان، ازسوی دیگر، تجربه انتخابات گذشته نشان داده است که نظرسنجی‌ها همیشه قادر به پیش‌بینی دقیق رفتار رای‌دهندگان نیستند و گاهی حمایت از دموکرات‌ها را بیش از واقعیت و حمایت از ترامپ را کمتر از میزان واقعی آن برآورد کرده‌اند.
بنابراین، تحلیل پیام انتخابات باید علاوه بر فضای ملی، تفاوت‌های سیاسی و اجتماعی ایالت‌ها را نیز درنظر بگیرد.
کنگره جدید؛ محدودیت تازه برای کاخ سفید؟
همزمان رویترز با انتشار گزارشی نوشت: یکی از مهم‌ترین پیامد‌های سیاسی انتخابات میان‌دوره‌ای و پیروزی دموکرات‌ها، تاثیر ترکیب جدید کنگره بر توانایی دولت ترامپ برای پیشبرد برنامه‌هایش است.
به گفته برخی ناظران در صورت تغییر اکثریت مجلس نمایندگان، دولت با نهادی روبه‌رو خواهد شد که می‌تواند روند تصویب لوایح و بودجه‌های مورد نظر کاخ سفید را دشوارتر کند و از ابزار‌های نظارتی خود برای بررسی عملکرد دولت استفاده کند.
بی‌دلیل نیست که دونالد ترامپ در واکنش به پیشتازی دموکرات‌ها ادعا کرد که آماده است نقش «آقای وتو» را ایفا کند. در چنین شرایطی، موضوعاتی مانند نحوه مدیریت جنگ ایران، تصمیم‌های وزارت دفاع و عملکرد مقام‌های ارشد دولت می‌تواند به محور مناقشه میان کنگره و کاخ سفید تبدیل شود.
دموکرات‌ها در صورت دراختیار گرفتن اکثریت مجلس نمایندگان، امکان بیشتری برای برگزاری جلسات تحقیق و تفحص، احضار مقام‌های دولتی و پیگیری پرونده‌های جنجالی خواهند داشت، از همین رو، نتیجه انتخابات می‌تواند فضای سیاسی فعالیت دولت را در دو سال باقی‌مانده از دوره ترامپ تغییر دهد.
با این حال به ادعای این خبرگزاری، تغییر اکثریت مجلس نمایندگان به معنای توقف کامل برنامه‌های رییس‌جمهور نخواهد بود. ترامپ همچنان از اختیارات اجرایی گسترده‌ای برخوردار است و می‌تواند در برخی حوزه‌ها بدون همراهی کنگره اقدام کند.
گزارش رویترز نیز پیش از انتخابات تاکید کرده بود که حتی در صورت پیروزی دموکرات‌ها در یک یا هر دو مجلس، اختیارات اجرایی رییس‌جمهور و حق وتوی او همچنان محدودیت‌هایی جدی برای تغییر سیاست‌های دولت ایجاد خواهد کرد.
وضعیت سنا نیز، اما اهمیت جداگانه‌ای دارد، چراکه این مجلس در تایید مقام‌های ارشد دولت، سفیران و قضات فدرال نقش دارد. بنابراین، ترکیب سیاسی سنا می‌تواند بر روند انتصاب‌ها و بخشی از دستورکار سیاسی کاخ سفید اثر بگذارد.
به همین دلیل، پیامد‌های انتخابات برای ترامپ تنها به مجلس نمایندگان محدود نمی‌شود و موازنه قدرت در هر دو مجلس در تعیین دامنه اختیارات دولت اهمیت خواهد داشت.
رقابت ۲۰۲۸ از همین حالا آغاز شده است!
به گزارش نیویورک تایمز، نتایج انتخابات میان‌دوره‌ای، علاوه بر تعیین ترکیب کنگره به نفع دموکرات‌ها، فرصتی فراهم کرد تا این جریان موقعیت خود را پیش از ورود به رقابت ریاست‌جمهوری سال ۲۰۲۸ ارزیابی کنند. برای دموکرات‌ها، مساله اصلی این است که آیا توانسته‌اند حمایت و آرای گروه‌هایی را که در انتخابات ۲۰۲۴ به سمت ترامپ گرایش پیدا کردند، حقیقتا به دست آورند یا خیر. دموکرات‌ها همچنان با چالش اختلافات درون‌حزبی و نبود توافق بر سر چهره‌ای که بتواند طیف‌های مختلف حزب را گرد هم آورد، روبه‌رو هستند.
از این منظر، حتی موفقیت انتخاباتی نیز به‌تنهایی پاسخگوی همه پرسش‌های این حزب درباره مسیر آینده نخواهد بود. آنها باید مشخص کنند که آیا توانسته‌اند صرفا از نارضایتی نسبت به ترامپ بهره ببرند یا به بازسازی اعتماد عمومی و ارایه برنامه‌ای مستقل نیز نزدیک شده‌اند.
با این همه و به ادعای این نشریه برای جمهوری‌خواهان، اما پرسش اصلی درباره جایگاه ترامپ در آینده حزب است. رییس‌جمهور امریکا در انتخابات ۲۰۲۴ به یکی از عوامل اصلی بسیج پایگاه رای جمهوری‌خواهان تبدیل شد، اما شرایط اقتصادی و پیامد‌های جنگ ایران نشان داد که حمایت از او در همه رقابت‌ها لزوما مزیت یکسانی برای نامزد‌های حزب ایجاد نمی‌کند.
جمهوری‌خواهان در ادامه مسیر ناچارند میان حفظ پایگاه وفادار به ترامپ و جلب نظر رای‌دهندگان مستقل و ناراضی تعادل برقرار کنند. بنابراین و براساس متغیر‌های مذکور است که برخی ناظران بر این باورند انتخابات میان‌دوره‌ای ۲۰۲۶ را باید فراتر از رقابتی برای تقسیم کرسی‌های کنگره ارزیابی کرد.
این انتخابات تصویری از میزان رضایت جامعه امریکا از عملکرد دولت، جایگاه اقتصاد و سیاست خارجی در تصمیم رای‌دهندگان و توانایی دو حزب برای حفظ یا گسترش پایگاه اجتماعی خود ارایه داد.
برای ترامپ، مساله اصلی اکنون چگونگی مواجهه با پیام سیاسی صندوق‌های رای و پیشبرد برنامه‌های دولت در دو سال باقی‌مانده است؛ برای دموکرات‌ها، اما چالش اصلی تبدیل موقعیت انتخاباتی به قدرت سیاسی پایدار خواهد بود.
با این همه، نتیجه انتخابات میان‌دوره‌ای، هر اندازه بر معادلات واشنگتن اثرگذار باشد، به‌تنهایی سرنوشت رقابت ریاست‌جمهوری ۲۰۲۸ را تعیین نمی‌کند؛ رقابتی که شکل‌گیری آن به عملکرد دولت، تحولات اقتصادی و توانایی هر دو حزب در بازسازی ائتلاف‌های انتخاباتی خود وابسته خواهد بود.
