کریس استاین خبرنگار ارشد حوزه سیاست در بخش آمریکای روزنامه گاردین
به گزارش روز نو به نقل از روزنامه گاردین، پیروزی‌های کم‌سابقه دموکرات‌ها در چند ایالت جمهوری‌خواه، کنترل سنای آمریکا را به این حزب بازگردانده است؛ تغییری که در کنار پیروزی در مجلس نمایندگان، می‌تواند ادامه ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ را با محدودیت‌های سیاسی و قانونی جدی روبه‌رو کند.
حزب دموکرات آمریکا با ثبت پیروزی‌هایی تاریخی در انتخابات میان‌دوره‌ای، کنترل سنا را از جمهوری‌خواهان پس گرفته است؛ نتیجه‌ای که موازنه قدرت در واشنگتن را تغییر می‌دهد و به دموکرات‌ها امکان می‌دهد در ادامه دوره ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ، نقش مؤثرتری در مهار برنامه‌های دولت او ایفا کنند.
هم‌زمان با پیشتازی دموکرات‌ها در رقابت‌های مجلس نمایندگان، انتظار می‌رود این حزب از سال آینده برای نخستین بار از سال ۲۰۲۲ کنترل هر دو مجلس کنگره را در اختیار بگیرد. چنین وضعیتی می‌تواند مسیر تصویب قوانین پیشنهادی کاخ سفید را دشوار کند و قدرت نظارتی و سیاسی مخالفان ترامپ را افزایش دهد. چاک شومر، رهبر اقلیت دموکرات در سنا، پس از مشخص شدن پیروزی حزبش در واشنگتن گفت: «با وجود همه احتمالات، ما دموکرات‌ها سنا را به دست آوردیم.» او با اشاره به پیامد‌های این نتیجه برای جامعه آمریکا افزود: «پنج کلمه برای مردم آمریکا داریم: دوران آسودگی در راه است.»
پیروزی در ایالت‌هایی که دهه‌ها جمهوری‌خواه بودند
بر اساس نتایج اعلام‌شده از سوی آسوشیتدپرس، نامزد‌های دموکرات در مجموعه‌ای از ایالت‌ها به پیروزی رسیده‌اند که جمهوری‌خواهان طی سال‌های طولانی و در برخی موارد چند دهه در آنها دست بالا را داشتند. کارولینای جنوبی، کارولینای شمالی، اوهایو، تگزاس، آیووا و کانزاس از جمله این ایالت‌ها هستند.
اهمیت این نتایج زمانی روشن‌تر می‌شود که سابقه انتخاباتی آنها بررسی شود. کانزاس از سال ۱۹۳۲ تاکنون هیچ دموکراتی را به سنا نفرستاده بود. در تگزاس نیز آخرین پیروزی یک نامزد دموکرات در رقابت سنا به سال ۱۹۸۸ بازمی‌گشت. کارولینای جنوبی ۳۸ سال بود که یک سناتور دموکرات انتخاب نکرده بود و این فاصله در آیووا و کارولینای شمالی به ۱۸ سال می‌رسید.
پیروزی در چنین ایالت‌هایی نشان می‌دهد رقابت‌های انتخاباتی از الگوی سنتی تقسیم‌بندی میان ایالت‌های قرمز و آبی فاصله گرفته است. دموکرات‌ها توانسته‌اند در مناطقی که معمولاً پایگاه مطمئن جمهوری‌خواهان محسوب می‌شدند، حمایت کافی برای شکست نامزد‌های این حزب به دست آورند.
قدرت تازه سنا در برابر کاخ سفید
بازپس‌گیری سنا تنها یک پیروزی نمادین برای دموکرات‌ها نیست. این حزب با در اختیار گرفتن اکثریت، ابزار‌های مهمی برای اثرگذاری بر سیاست‌های دولت ترامپ به دست می‌آورد. یکی از مهم‌ترین این ابزارها، امکان جلوگیری یا تأخیر در تصویب طرح‌های قانونی مورد حمایت رئیس‌جمهور است. علاوه بر آن، تأیید انتصاب‌های دولت از اعضای کابینه گرفته تا مقام‌های قضایی فدرال در اختیار سنا قرار دارد؛ بنابراین دموکرات‌ها می‌توانند روند انتخاب و تأیید مقام‌های ارشد دولت ترامپ را با محدودیت‌های جدی مواجه کنند.
این موضوع به‌ویژه درباره دستگاه قضایی اهمیت دارد. دیوان عالی آمریکا در حال حاضر با اکثریت شش به سه در اختیار قضات محافظه‌کار است. کنترل سنا به دموکرات‌ها امکان می‌دهد در صورت خالی شدن کرسی‌های قضایی، در روند تأیید گزینه‌های پیشنهادی ترامپ نقش تعیین‌کننده‌ای داشته باشند. البته شمارش آرا در چند ایالت همچنان ادامه دارد. در مینه‌سوتا و میشیگان، دموکرات‌ها امیدوارند کرسی‌هایی را که سناتور‌های بازنشسته این حزب خالی گذاشته‌اند، حفظ کنند. در مین نیز تلاش دیگری برای شکست سوزان کالینز، تنها سناتور جمهوری‌خواه نماینده یک ایالت دموکرات در جریان است. رقابت با دن سالیوان، سناتور جمهوری‌خواه آلاسکا نیز ادامه دارد و ممکن است اعلام نتیجه آن چند روز طول بکشد.
چرا ورق به سود دموکرات‌ها برگشت؟
دو سال پیش، پس از بازگشت ترامپ به کاخ سفید و کسب اکثریت ۵۳ کرسی در سنا از سوی جمهوری‌خواهان، چشم‌انداز بازگشت سریع دموکرات‌ها به قدرت چندان محتمل به نظر نمی‌رسید. بیشتر ایالت‌هایی که در سال ۲۰۲۶ انتخابات سنا برگزار می‌کردند، پایگاه سنتی یکی از دو حزب بودند. علاوه بر این، تمایل رأی‌دهندگان به تقسیم آرای خود میان نامزد‌های دو حزب در انتخابات مختلف کنگره طی سال‌های اخیر کاهش یافته بود. به همین دلیل، دموکرات‌ها در ابتدا تنها چند کرسی جمهوری‌خواهان را به‌عنوان اهداف اصلی خود معرفی کرده بودند از جمله می‌توان به کرسی‌های کارولینای شمالی، اوهایو، آلاسکا و مین اشاره کرد.
در مقابل، جمهوری‌خواهان امیدوار بودند کرسی‌های دموکرات‌ها در ایالت‌هایی مانند جورجیا، میشیگان، نیوهمپشایر و مینه‌سوتا را تصاحب کنند. ترامپ در انتخابات ۲۰۲۴ در دو ایالت نخست پیروز شده بود و کامالا هریس نیز در دو ایالت دیگر با اختلافی نسبتاً محدود به پیروزی رسیده بود. اما شرایط سیاسی در طول دوره دوم ریاست‌جمهوری ترامپ تغییر کرد. میزان محبوبیت رئیس‌جمهور به‌تدریج کاهش یافت؛ به‌ویژه در زمینه مدیریت اقتصاد و مهاجرت، دو موضوعی که پیش‌تر از نقاط قوت سیاسی او محسوب می‌شدند.
تصمیم ترامپ برای حمله به ایران و همچنین اعزام مأموران فدرال برای اجرای عملیات گسترده مهاجرتی، نارضایتی بخش‌هایی از جامعه را افزایش داد. کشته شدن دو شهروند آمریکایی در مینیاپولیس در جریان این عملیات‌ها نیز واکنش‌های منفی بیشتری برانگیخت. از سوی دیگر، افزایش قیمت بنزین در پی جنگ خاورمیانه، فشار اقتصادی را به یکی از موضوعات اصلی رقابت‌های انتخاباتی تبدیل کرد. در چنین فضایی، دموکرات‌ها به‌تدریج به پیروزی در ایالت‌هایی مانند تگزاس، کانزاس و آیووا امیدوار شدند؛ ایالت‌هایی که تا پیش از این در فهرست دشوارترین رقابت‌های انتخاباتی برای این حزب قرار داشتند.
مداخله ترامپ در رقابت‌های درون‌حزبی؛ نتیجه معکوس
یکی دیگر از عوامل مؤثر در تغییر موازنه، مداخله ترامپ در انتخابات مقدماتی جمهوری‌خواهان بود؛ مداخله‌ای که در چند مورد به تضعیف نامزد‌های این حزب انجامید. در کارولینای شمالی، ترامپ از تام تیلیس، سناتور جمهوری‌خواه به دلیل مخالفت با طرح اصلی سیاست داخلی دولت انتقاد کرد. تیلیس در نهایت از ادامه رقابت انصراف داد و روی کوپر، فرماندار پیشین دموکرات به‌راحتی توانست جای او را در سنا به دست آورد.
در تگزاس نیز ترامپ از کن پکستون، دادستان کل ایالت که با حواشی و رسوایی‌های سیاسی روبه‌رو بود، در برابر جان کورنین، سناتور باسابقه جمهوری‌خواه حمایت کرد. شکست کورنین در انتخابات مقدماتی فرصتی غیرمنتظره برای دموکرات‌ها ایجاد کرد. جیمز تالاریکو، نماینده دموکرات مجلس ایالتی، توانست این کرسی را با اختلافی دو رقمی به دست آورد.
در کارولینای جنوبی نیز پس از مرگ ناگهانی لیندزی گراهام، سناتور باسابقه جمهوری‌خواه، ترامپ از خواهر او، دارلین گراهام برای تصدی این کرسی حمایت کرد؛ با وجود آنکه او سابقه پیروزی در انتخابات نداشت و نامزد‌های جمهوری‌خواه دیگری نیز در رقابت حضور داشتند. در نهایت، دارلین گراهام با اختلاف حدود چهار واحد درصد از آنی اندروز، نامزد دموکرات شکست خورد.
بازگشت دموکرات‌ها به سنا و احتمال تسلط آنها بر مجلس نمایندگان، فصل تازه‌ای در روابط کاخ سفید و کنگره رقم می‌زند. ترامپ که در دو سال نخست دوره دوم ریاست‌جمهوری خود از همراهی اکثریت جمهوری‌خواه برخوردار بود، اکنون ممکن است برای پیشبرد برنامه‌هایش با مقاومت سازمان‌یافته‌تری روبه‌رو شود. این نتیجه همچنین نشان می‌دهد مسائل اقتصادی، مهاجرتی و سیاست خارجی تا چه اندازه می‌توانند بر رفتار انتخاباتی رأی‌دهندگان اثر بگذارند. دموکرات‌ها با بهره‌گیری از نارضایتی عمومی و اختلاف‌های درون حزب جمهوری‌خواه توانستند در مناطقی پیروز شوند که سال‌ها برایشان دست‌نیافتنی به نظر می‌رسید.
