در شرایطی که کاهش قدرت خرید، نیاز خانوارها به تأمین مالی و خرید اقساطی را افزایش داده، روند سهم بازار لیزینگ پارسیان پرسش‌برانگیز شده است. براساس ارقام مطرح‌شده، سهم این شرکت از نزدیک ۳۰ درصد در سال ۱۳۹۹ به ۶٫۶ درصد در سال ۱۴۰۴ رسیده و رتبه آن از نخست به هفتم تنزل یافته است؛ عقب‌گردی که هم عملکرد مدیران شرکت و هم کیفیت نظارت بانک پارسیان را در معرض پرسش قرار می‌دهد.
به گزارش روزنو،اگر مبنای محاسبه این ارقام یکسان باشد، لیزینگ پارسیان طی پنج سال حدود ۲۳٫۴ واحد درصد، معادل نزدیک به ۷۸ درصد از سهم بازار پیشین خود را از دست داده است. این تغییر صرفاً جابه‌جایی در جدول رتبه‌بندی نیست؛ نشانه تضعیف موقعیت رقابتی شرکتی است که زمانی نزدیک به یک‌سوم بازار را در اختیار داشت.
چرا رقبا جلو افتادند؟
افت سهم بازار الزاماً به معنای کاهش مبلغ قراردادها یا درآمد شرکت نیست؛ ممکن است فعالیت شرکت رشد کرده باشد، اما رقبا سریع‌تر پیش رفته باشند. بااین‌حال، همین عقب‌ماندن نسبی نیز نیازمند پاسخ است: چرا لیزینگ پارسیان نتوانسته همپای بازار حرکت کند و جایگاه خود را حفظ کند؟
محدودیت منابع، هزینه تأمین پول، شرایط دشوار قراردادها، ضعف شبکه فروش یا تأخیر در عرضه محصولات متناسب با توان مشتریان، از عواملی هستند که باید بررسی شوند. بدون انتشار اطلاعات مقایسه‌ای نمی‌توان هیچ‌یک را علت قطعی دانست؛ اما مدیریت نمی‌تواند صرفاً با اشاره به دشواری‌های اقتصاد، از توضیح درباره فاصله گرفتن شرکت از رقبا عبور کند.
افزایش نیاز مردم به خرید اقساطی نیز به‌تنهایی تضمین‌کننده رونق شرکت‌های لیزینگ نیست. خانواری که توان پرداخت پیش‌پرداخت یا اقساط را ندارد، با وجود نیاز شدید، مشتری بالفعل نخواهد شد. درست در همین نقطه، توان مدیریت در طراحی قراردادهای قابل پرداخت، همکاری با عرضه‌کنندگان و کنترل ریسک اعتباری اهمیت پیدا می‌کند. پرسش این است که لیزینگ پارسیان در این زمینه چه کرده و نتیجه اقداماتش چه بوده است؟
بانک پارسیان چگونه نظارت کرده است؟
مسئولیت توضیح درباره این وضعیت، به مدیرعامل لیزینگ محدود نمی‌شود. بانک پارسیان به‌عنوان سهامدار عمده باید روشن کند تضعیف جایگاه این زیرمجموعه را چگونه رصد کرده و برای اصلاح آن چه تصمیم‌هایی گرفته است.
آیا کاهش سهم بازار در ارزیابی عملکرد هیئت‌مدیره و مدیرعامل شرکت منعکس شده است؟ چه اهدافی برای توسعه فعالیت تعیین شده و تحقق آن‌ها چگونه سنجیده شده است؟ اگر روند افت، چند سال ادامه داشته، اقدامات اصلاحی بانک در چه زمانی آغاز شده و چرا به بازیابی جایگاه شرکت منجر نشده است؟
سهامداری عمده، علاوه بر اختیار اثرگذاری بر ترکیب مدیریت، مسئولیت پیگیری عملکرد را نیز به همراه دارد. صرف دریافت گزارش‌های دوره‌ای، بدون روشن شدن نتیجه بررسی‌ها و تصمیم‌های اصلاحی، پاسخ کافی به سهامداران نیست.
پشتوانه بانکی چه کمکی به شرکت کرده است؟
ارتباط با بانک پارسیان می‌تواند ظرفیت‌هایی در زمینه معرفی مشتری، همکاری تجاری و دسترسی به منابع ایجاد کند؛ البته استفاده از این ظرفیت‌ها تابع مقررات و محدودیت‌های اعتباری است. بااین‌حال، انتظار می‌رود مشخص شود این ارتباط چه دستاوردی برای لیزینگ داشته است.
اگر کمبود منابع مانع توسعه فعالیت بوده، میزان این کمبود، هزینه تأمین مالی و اقدامات شرکت و بانک برای رفع آن باید توضیح داده شود. اگر هم عقب‌نشینی از بازار تصمیمی آگاهانه برای کاهش ریسک بوده، باید نتیجه آن در کیفیت مطالبات، سودآوری و بازده سرمایه دیده شود. کاهش سهم بازار زمانی قابل دفاع است که منفعت حاصل از آن با اعداد قابل ارزیابی نشان داده شود.
سهم مدیریت جاویدی از این کارنامه چیست؟
احمد جاویدی قریچه باید درباره عملکرد دوره مسئولیت خود، دلایل وضعیت موجود و برنامه اصلاحی شرکت پاسخ دهد. البته نسبت دادن تمام افت سال‌های ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۴ به او، بدون مشخص بودن زمان تصدی و روند سالانه عملکرد، دقیق نیست. برای ارزیابی منصفانه، لازم است سهم بازار، حجم قراردادهای جدید و شاخص‌های مالی هر سال در کنار دوره مسئولیت مدیران منتشر شود.
اما این ملاحظه، مسئولیت مدیریت فعلی را برای ارائه راه‌حل کاهش نمی‌دهد. شرکت باید مشخص کند با چه منابعی، در کدام بخش بازار و در چه بازه زمانی قصد دارد موقعیت خود را تقویت کند. وعده توسعه، بدون هدف عددی و زمان‌بندی، امکان سنجش عملکرد را از سهامداران می‌گیرد.
سهامداران پاسخ مستند می‌خواهند
برای روشن شدن ابعاد این عقب‌گرد، انتشار روند پنج‌ساله قراردادهای جدید، سهم بازار با مبنای محاسبه یکسان، هزینه تأمین مالی، مطالبات غیرجاری و سودآوری ضروری است. این اطلاعات نشان می‌دهد شرکت برای حفظ کیفیت فعالیت از سهم بازار گذشته یا در رقابت، منابع و مشتریان خود را به دیگران واگذار کرده است.
سقوط از رتبه نخست به هفتم، مطالبه پاسخ‌گویی را متوجه دو سطح می‌کند: مدیریتی که باید درباره تصمیم‌های اجرایی توضیح دهد و سهامدار عمده‌ای که باید نتیجه نظارت خود را نشان دهد. بانک پارسیان و مدیران لیزینگ باید روشن کنند چرا جایگاه شرکت تضعیف شده و چه اقدام قابل سنجشی برای توقف این روند انجام داده‌اند
