اسرائیل در ۲۷ اکتبر نخستین انتخابات سراسری خود در چهار سال گذشته را برگزار خواهد کرد؛ انتخاباتی که در شرایطی برگزار می‌شود که این کشور با مجموعه‌ای از بحران‌های سیاست خارجی و چالش‌های داخلی روبه‌روست.
به گزارش روز نو خودِ تاریخ برگزاری انتخابات نیز قابل‌توجه است چراکه بیشتر دولت‌های اسرائیل نمی‌توانند دوره کامل خود را به پایان برسانند، اما ائتلاف بنیامین نتانیاهو، یک استثنا است و دومین ائتلافی است که از زمان تأسیس اسرائیل در سال ۱۹۴۸ توانسته چنین کند.
این دستاورد تا حد زیادی حاصل مهارت سیاسی نتانیاهو و موج افزایش حمایت جناح راست از او پس از حملات حماس به اسرائیل در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ بوده است. اما این انسجام به‌تدریج رو به افول گذاشته است. از آن زمان، بسیاری از رأی‌دهندگان درباره ناکامی نتانیاهو در جلوگیری از حملات ۷ اکتبر، نحوه مدیریت جنگ در غزه و همچنین راهبرد منطقه‌ای اسرائیل انتقاد‌هایی مطرح کرده‌اند. آنها معتقدند که راهبرد‌های نتانیاهو به انزوای بیشتر اسرائیل و افزایش تنش با شرکای خارجی، از جمله ایالات متحده، انجامیده است.
در عرصه داخلی نیز نتانیاهو برای حفظ این انسجام به سیاست‌هایی روی آورده که از جمله آنها می‌توان به تضعیف استقلال دیوان عالی اشاره کرد. این اقدامی بودکه در سال ۲۰۲۳ به اعتراضات سراسری منجر شد. معاف کردن یهودیان اولترا ارتدوکس از خدمت سربازی نیز یکی دیگر از این سیاست‌هاست. این سیاست پس از جنگ‌های چندجبهه‌ای و تلفات نظامی اسرائیل از سال ۲۰۲۳، به شکل خاصی نامحبوب شده است.
نتانیاهو به‌عنوان رهبر حزب لیکود نماینده جریان راست میانه و راست‌گرایی است که اغلب بیشترین سهم از آرای رأی‌دهندگان اسرائیلی را به خود اختصاص می‌دهند. بااین‌حال، اردوگاه محافظه‌کاران دچار شکاف است. چراکه احزاب سکولاری که خواهان اعزام یهودیان اولترا ارتدوکس به خدمت سربازی هستند، با احزاب مذهبی که با سربازی رفتن حریدی‌ها مخالفت می‌کنند. ملی‌گرایان راست‌گرا نیز به دلیل محاکمات فساد نتانیاهو و عملکرد او در سیاست خارجی از زمان ۷ اکتبر، با او مخالف‌اند.
در سوی دیگر، مخالفان میانه‌رو و چپ‌گرای نتانیاهو عمدتاً در مخالفت با شخص او متحد هستند، البته نه لزوما در زمینه سیاست‌گذاری. جریان میانه‌رو مواضعی راست‌گرایانه اتخاذ کرده است؛ از جمله مخالفت با تشکیل فوری کشور فلسطین و خروج اسرائیل از نوار غزه. احزاب چپ میانه و چپ، این موضوعات را در صدر مطالبات خود برای پیوستن به ائتلاف‌های دولتی قرار نمی‌دهند و در عوض بر اولویت‌های داخلی، مانند محیط زیست و حقوق شهروندان عرب اسرائیل، تمرکز دارند.
نظام سیاسی اسرائیل به دلیل پایین بودن درصد انتخاباتی ورود به کنست ــ تنها ۳٫۲۵ درصد ــ از انعطاف‌پذیری بالایی برخوردار است. در نتیجه، احزاب حاشیه‌ای در انتخاباتی که نتایج آن به‌هم نزدیک باشد، اغلب به بازیگران تعیین‌کننده در تشکیل دولت تبدیل می‌شوند.
این نوشتار با این فرض نتانیاهو ممکن است در انتخابات بار دیگر پیروز شود، سعی دارد به اقدامات احتمالی دولت جدید نتانیاهو بپردازد. واقعیت این است که پیروز مجدد نتانیاهو در انتخابات بعید نیست. این سناریو ممکن است به یکی از دو شکل تحقق یابد.
حالت نخست آن است که پیش از ۲۷ اکتبر رویدادی پیش‌بینی‌نشده رخ دهد که از نظر سیاسی به سود نتانیاهو تمام شود. نظیر، حمله‌ای از سوی یک گروه شبه‌نظامی بدون تحریک قبلی، تشدید دوباره تنش‌های منطقه‌ای یا حملات مستقیم ایران به اسرائیل. چنین رویدادی می‌تواند موجب شکل‌گیری موجی از همبستگی ملی در اسرائیل شده و جایگاه حزب لیکود را به اندازه‌ای تقویت کند که بار دیگر به بزرگ‌ترین حزب تبدیل شده و امکان تشکیل دولت جدیدی را با آرایش ائتلافی کنونی فراهم آورد. این ائتلاف شامل احزاب اولترا ارتدوکس شاس و یهودیت متحد توراتی، احزاب راست افراطی صهیونیسم و حزب قدرت یهود، حزب راست‌گرای امیدنو و احتمالاً حزب مردم اسرائیل خواهد بود.
حالت دوم آن است که حزب لیکود به رهبری نتانیاهو همچنان بیشترین سهم آرا را به دست آورد، اما نتواند ائتلافی تشکیل دهد که به اکثریت ۶۱ کرسی برسد. در این صورت، نتانیاهو احتمالا تلاش خواهد کرد یک حزب راست‌گرا، مانند اسرائیل خانه ما ــ که پیش‌تر در فاصله سال‌های ۲۰۱۶ تا ۲۰۱۸ در دولت او حضور داشت ــ یا تعدادی از نمایندگان کنست را در ائتلاف خود جذب کند تا اکثریت لازم را به دست آورد.
تبعات بازگشت نتانیاهو به قدرت
کرانه باختری
دولت جدید نتانیاهو از گسترش سریع شهرک‌ها حمایت خواهد کرد، ایجاد پایگاه‌های شهرک‌نشین غیرمجاز را توسعه خواهد داد و با وجود انتقاد‌های بین‌المللی، از ارتش اسرائیل برای جابه‌جایی اجباری فلسطینیان استفاده خواهد کرد. همچنین برای پیشبرد سیاست توسعه شهرک‌ها در کرانه باختری، ممکن است حتی حاضر باشد تحریم‌های کشور‌های اروپایی را نیز تحمل کند.
غزه
بعید است دولت نتانیاهو در صورت بازگشت به قدرت، از غزه خارج شود یا کنترل این باریکه را به یک دولت تکنوکرات فلسطینی واگذار کند. این دولت با استقرار نیرو‌های حافظ صلح تنها و تنها به شکل نمادین موافقت خواهد کرد نه به صورت جدی و اثرگذار. احتمال ایحاد شهرک‌های غیرقانونی در نوار غزه زیاد خواهد شد. این رویکرد احتمالا تنش‌ها با آمریکا بر سر طرح صلح ترامپ درباره غزه را تشدید خواهد کرد.
سوریه، لبنان و غزه
دولت جدید نتانیاهو مواضع خود در «مناطق حائل» که در سوریه، لبنان و غزه ایجاد کرده تثبیت خواهد کرد. راست‌های افراطی در دولت نتانیاهو برای ایجاد پایگاه‌های شهرک‌نشین در جنوب لبنان فشار خواهند آورد. این دولت به‌جای همکاری با دولت لبنان برای خلع سلاح حزب‌الله، به استفاده از نیروی نظامی ادامه خواهد داد. اگر معنای این سخن این نیست که نتانیاهو حاضر نخواهد شد از لبنان خارج شود. این کار را ممکن است انجام دهد تنها اگر بتواند امتیاز بزرگی از ترامپ در ازایش بگیرد. مثلا امتیاز حمایت از سیاست اسرائیل در کرانه باختری. دولت جولانی در سوریه همچنان تهدید اسرائیل تلقی خواهد شد. ممکن است دولت جدید نتانیاهو دست به اقدامات مخفیانه برای تضعیف دولت جولانی بزند.
ایران
دولت نتانیاهو در صورت بازگشت به قدرت، احتمالاً رویکردی به مراتب تهاجمی‌تر در قبال ایران اتخاذ خواهد کرد و ممکن است مخالفت‌های دیپلماتیک آمریکا با تشدید تنش با ایران را نادیده بگیرد. نتانیاهو در صورت پیروزی، با اعتماد به نفس بیشتری به دنبال متقاعد کردن ترامپ برای ازسرگیری حملات هوایی به ایران خواهد بود. معنایش این نیست که منتظر ایالات متحده خواهد ماند. پیروزی در انتخابات معنایش ممکن است این باشد که نتانیاهو تمایل بیشتری به حملات یک‌جانبه به زیرساخت‌های هسته‌ای، پایگاه‌های موشکی و گروه‌های متحد ایران در منطقه به خصوص در عراق و یمن داشته باشد.
