
پنجشنبه خبری مبنی بر تصمیم ایران به شکستن محاصره دریایی منتشر شد که در رسانههای داخلی و خارجی بازتاب گستردهای پیدا کرد؛ تا جایی که به دنبال این خبر، اخباری درباره هشدار وزارت امور خارجه آمریکا به شهروندانش برای خروج از خاورمیانه منتشر شد و احتمال تشدید تنش در خلیج فارس را یادآوری کرد.
به گزارش روز نو خبر از سه جهت قابل تحلیل است. اولین موضوع، آمادگی نفتکشهای ایران برای حرکت به سمت چین است که در صورت عملی شدن میتواند محاصره دریایی آمریکا را بیازماید و در صورت شکستن محاصره، هیمنه نظامی ایالات متحده در منطقه را زیر سؤال ببرد.
مسئله دوم، مطرح شدن موضوع صادرات نفت ایران از طریق بارگیری مجدد نفت و انتقال به نفتکشها در خلیج فارس است. آسیبی که به دلیل عدم برداشت از چاههای نفت به زیرساختهای تولید نفت کشور وارد میشود، در سایه محاصره دریایی و تهدید جنگ کمتر مورد توجه رسانهها واقع شده است؛ در حالی که حقیقت اقتصادی تلخی در محاصره پنهان است. اگر ایران برای مدت طولانی نتواند نفت صادر کند و ظرفیت پالایشگاهها و مخازن ذخیرهسازی داخلی پاسخگوی انبار کردن نفت تولیدشده نباشد، ایران ناچار به کاهش استخراج و در نهایت تعطیلی بخشی از چاههای نفت خواهد شد. این اتفاق فقط به معنای از دست رفتن درآمد فروش نفت نیست، بلکه میتواند به زیرساخت تولید نفت کشور، توان استخراج در آینده و حتی میزان ذخایر قابلبازیافت آسیب بزند.
مسئله سوم، تلاش ایران برای احیای بازارهای صادراتی است. اگر ایران برای چند ماه یا چند سال نتواند نفت صادر کند، احتمال از دست دادن بخشی از بازارهای سنتی انرژی جدی است؛ تا جایی که ممکن است پس از رفع محاصره دریایی و محدودیتهای سیاسی، بازگرداندن مشتریان قبلی دشوار و پرهزینه باشد. مهمترین رقبای ایران در بازارهای آسیایی، عربستان سعودی، قطر، عراق، روسیه و امارات هستند که میتوانند نفت چین و هر مشتری دیگری را بهراحتی تأمین کنند و جایگزین نفت تخفیفی ایران شوند. حتی میتوان گفت این جایگزینی تا حدودی شروع شده است. سرمایههایی که در اقتصاد جهانی سود خلق میکنند، منتظر آشتیکنان دشمنان دیرینه نمیشوند، چون حذف بیش از یک میلیون بشکه نفت ایران از چرخه اقتصاد باید از طریق منابع دیگر تأمین شود و چنین شد.
آمادگی نفتکشها از یک ایده تا تصاویر ماهوارهای.
اما هنوز نمیتوان با قاطعیت گفت کاروان نفتکشهای ایران حرکت کرده و محاصره را شکسته است یا نه! خبرگزاری فارس یکی از مهمترین منابع داخلی منتشرکننده این خبر است که ایده اعزام یک کاروان نفتکش ایرانی به مقصد چین را مطرح کرده است. فارس هشدار داده که اگر حتی یک گلوله به نفتکشهای ایرانی اصابت کند، تأسیسات نفتی کشورهای منطقه، از جمله امارات، عربستان و قطر، هدف واکنش ایران قرار میگیرند. صابریننیوز هم خبر آمادهسازی دهها نفتکش برای حرکت به چین را منتشر کرد و مدعی شد جمهوری اسلامی در حال بررسی ازسرگیری صادرات نفت، با وجود محاصره دریایی آمریکا است.
یورونیوز بر اساس تصاویر ماهوارهای و دادههای ردیابی کشتیها اعلام کرد بیش از ۱۴ نفتکش در جزیره خارک مستقر شدهاند. برای این نفتکشها خدمه تعیین شده و پرچم ایران بر فراز نفتکشها برافراشته شده است. یورونیوز این احتمال را مطرح کرده که نفتکشها در روزهای آینده بهصورت کاروانی به سمت خروجی دریای عمان حرکت کنند. رویترز و تانکرترکرز نیز در گزارشهای جداگانهای به تحرکات نفتکشهای ایران در جزیره خارک اشاره کردهاند.
آمریکا در مقابله با نفتکشهای ایران
محاصره دریایی آمریکا مشمول مقرراتی است که به موجب آن ایالات متحده میتواند کشتی را متوقف کند، آن را بازرسی کند، مسیر آن را تغییر دهد، محموله را توقیف کند و کشتی را به بندر مبدأ بازگرداند. در صورت سرپیچی کشتی از دستورات، آمریکا استفاده از زور را منتفی نمیداند. در این مقررات آمریکایی حتی امکان توقیف کشتیهای دریافتکننده نفت ایران نیز وجود دارد.
حسین کنعانی مقدم، کارشناس و تحلیلگر نظامی در گفت و گوی اختصاصی با ستاره صبح، ضمن تایید خبر تجهیز کاروان نفتکشهای ایران، در این رابطه گفت: براساس سیاستهای ابلاغی رهبری به عنوان فرمانده کل قوا، باید به شرایط نه جنگ و نه صلح پایان بدهیم. در این مسیر یکی از اقدامات مهم شکستن محاصره است. بر این مبنا نیروهای مسلح جمهوری اسلامی تصمیم گرفتهاند یک کاروان از نفتکش را به سمت چین اعزام کند و محاصره دریایی را بشکنند.
وی ضمن تاکید بر آمادگی ایران در محافظت از کاروان نفتکش ها، در این رابطه افزود: اگر آمریکا در این حرکت کوچکترین مداخلهای داشته باشد یا آسیبی به نفتکشها برسد و به هر دلیلی آمریکا از حرکت کاروان ممانعت کند، تمام مراکز نفتی منطقه توسط ایران مورد هدف قرار خواهد گرفت.
این کارشناس نظامی در رابطه گستردگی پاسخگویی تهران به ضربات ایالات متحده، تصریح کرد: قبلا این نکته اعلام شده و بارها تکرار شده که اگر ایران نتواند نفت صادر کند، هیچ کشوری در منطقه امکان صادرات نفت را نخواهد داشت. این هشدار ایران قبلا اعلام شده و تاسیسات نفتی منطقه امروز به عنوان هدفی مشروع شناسایی شده است.
حسین کنعانی مقدم در پایان گفتوگو اظهار داشت: اگر آمریکا به خارک یا یکی از نفتکشهای ایران حمله کند، جنگ با عملیات پیش دستانه جمهوری اسلامی علیه آمریکا آغاز خواهد شد. اگر ایران نتواند نفت صادر کند، منطقه هم یک قطره نفت صادر نخواهد کرد.