
در حالی که بسیاری از متقاضیان خودرو همچنان برای خرید محصولات ایرانخودرو با قیمت کارخانه با محدودیتهای مختلف روبهرو هستند، خبر عرضه هزار دستگاه خودرو در مجموعه تازهتأسیس اتوپلازا، آن هم با قیمتهایی بالاتر از کارخانه و پایینتر از بازار آزاد، پرسشهای تازهای درباره نحوه توزیع خودرو، دسترسی به محصولات و نقش شرکتهای واسطه ایجاد کرده است. پرسش اصلی این است که خودروهایی که خرید آنها برای مصرفکننده عادی چندان آسان نیست، چگونه به تعداد قابلتوجه در اختیار یک مجموعه تجاری قرار گرفتهاند؟
هزار خودرو از کجا آمد؟
به گزارش خبرنگار روزنو،ماجرا از افتتاح مجموعه اتوپلازا در کیلومتر ۱۱ جاده مخصوص کرج آغاز شد؛ مجموعهای که از ۱۳ آبان فعالیت خود را با تبلیغات گسترده، حضور چهرههای شناختهشده و معرفی دهها نمایشگاه خودرو آغاز کرده است.
براساس اطلاعات منتشرشده، این مجموعه با وسعت حدود ۱۶۴ هزار مترمربع و ۹۰ شوروم خودرویی فعالیت میکند؛ ابعادی که نشان میدهد با یک نمایشگاه معمولی خریدوفروش خودرو روبهرو نیستیم.
اما آنچه نام اتوپلازا را بیش از تبلیغات پرهزینهاش بر سر زبانها انداخته، خبر عرضه هزار دستگاه خودروی ایرانی با قیمتهایی تا ۲۰۰ میلیون تومان پایینتر از بازار آزاد است؛ خودروهایی که گفته میشود از محصولات ایرانخودرو هستند.
در نگاه نخست، فروش خودرو زیر قیمت بازار آزاد میتواند اتفاق مثبتی برای خریداران باشد؛ اما موضوع زمانی پیچیده میشود که مشخص نیست این تعداد خودرو از چه مسیری تأمین شده، چه کسانی امکان خرید آنها را داشتهاند و قیمت نهایی فروش بر چه مبنایی تعیین شده است.
وقتی مردم در صف میمانند، خودروها سر از نمایشگاه درمیآورند!
سالهاست که اختلاف قیمت کارخانه و بازار آزاد خودرو به یکی از مسائل اصلی بازار تبدیل شده است. بسیاری از متقاضیان برای خرید خودرو با قیمت مصوب ناچارند در طرحهای فروش شرکت کنند، منتظر تخصیص خودرو بمانند و گاهی ماهها برای تحویل آن صبر کنند.
در چنین شرایطی، عرضه یکباره هزار دستگاه خودرو در یک مجموعه تجاری، آن هم با وعده تحویل فوری، موضوعی نیست که بتوان بهسادگی از کنار آن عبور کرد.
اگر ایرانخودرو امکان تأمین چنین تعدادی خودرو را دارد، چرا این ظرفیت مستقیماً و با شرایط شفاف در اختیار مصرفکنندگان قرار نمیگیرد؟
اگر هم خودروها از طریق شبکه نمایندگیها یا واسطهها تأمین شدهاند، لازم است مشخص شود این مجموعه با چه شرایطی توانسته چنین حجمی از محصولات را در اختیار بگیرد.
مسئله فقط ارزانتر فروختن خودرو نسبت به بازار آزاد نیست؛ مسئله این است که چه کسی به خودرو دسترسی دارد و چه کسی باید همچنان در صف انتظار بماند.
نقش کروز در ماجرای اتوپلازا چیست؟
در گزارشهای منتشرشده درباره اتوپلازا، ادعاهایی درباره ارتباط این مجموعه با شرکت کروز و برخی افراد مرتبط با آن مطرح شده است.
نام حمید کشاورز توچایی و محمد علیپور فطرتی نیز در همین ارتباط مطرح شده، اما درباره مالکیت، مدیریت یا نقش مستقیم این افراد در فعالیت اتوپلازا، اسناد مستقلی در اطلاعات منتشرشده ارائه نشده است.
با توجه به نقش مجموعه کروز در ساختار مدیریتی ایرانخودرو، روشن شدن روابط احتمالی میان خودروساز، تأمینکنندگان قطعات و مجموعههای فروش خودرو اهمیت بیشتری پیدا میکند.
آیا اتوپلازا صرفاً یک مرکز تجاری مستقل است یا ارتباط قراردادی و اقتصادی مشخصی با ایرانخودرو و سهامداران مؤثر آن دارد؟
آیا خودروهای عرضهشده مستقیماً از خودروساز خریداری شدهاند یا از مسیر نمایندگیها و فعالان بازار تأمین شدهاند؟
پاسخ به این پرسشها میتواند بخش مهمی از ابهامات موجود را برطرف کند.
تبلیغات پرزرقوبرق؛ هزینه این نمایش را چه کسی میدهد؟
بخش دیگری از ماجرا به تبلیغات گسترده افتتاح اتوپلازا مربوط میشود؛ از حضور بلاگرها و چهرههای شناختهشده گرفته تا برنامههای پرهزینه و معرفی گسترده مجموعه در فضای مجازی.
البته تبلیغات و برگزاری مراسم افتتاحیه برای یک مجموعه تجاری بهخودیخود تخلف محسوب نمیشود، اما وقتی فعالیت چنین مجموعهای با بازار حساس و پرحاشیه خودرو گره میخورد، شفافیت درباره منابع مالی و روابط تجاری آن اهمیت پیدا میکند.
هزینه این تبلیغات از چه محلی تأمین شده است؟ چه شرکتهایی حامی مالی مراسم بودهاند؟ آیا خودروسازان یا شرکتهای وابسته به آنها در تأمین این هزینهها مشارکت داشتهاند؟
در شرایطی که خودروسازان از افزایش هزینه تولید و مشکلات مالی سخن میگویند، پاسخ به این پرسشها میتواند به روشن شدن واقعیت کمک کند.
فروش زیر قیمت بازار یا کسب سود از فاصله قیمت کارخانه؟
یکی از نکات مهمی که در تبلیغات فروش خودرو کمتر به آن توجه میشود، تفاوت میان قیمت کارخانه و قیمت بازار آزاد است.
وقتی خودرویی با قیمت ۲۰۰ میلیون تومان کمتر از بازار آزاد فروخته میشود، لزوماً به معنای فروش ارزان یا چشمپوشی فروشنده از سود نیست.
ممکن است همان خودرو همچنان با قیمتی بالاتر از نرخ کارخانه عرضه شود و فروشنده از اختلاف این دو قیمت سود قابلتوجهی به دست آورد.
بنابراین برای قضاوت درباره فروش ویژه اتوپلازا باید سه رقم روشن شود: قیمت کارخانه، قیمت خرید خودرو توسط عرضهکننده و قیمت نهایی فروش به مصرفکننده.
بدون انتشار این اطلاعات، نمیتوان مشخص کرد این طرح واقعاً به نفع خریداران تمام شده یا صرفاً شکل تازهای از بهرهبرداری تجاری از فاصله قیمت کارخانه و بازار است.
نهادهای ناظر کجای ماجرا ایستادهاند؟
بازار خودرو سالهاست با مسئله قیمتگذاری، واسطهگری و محدودیت عرضه مواجه است. در چنین بازاری، هر شیوه جدید فروش که با حجم بالای خودرو همراه باشد، نیازمند شفافیت بیشتری است.
سازمان حمایت مصرفکنندگان و تولیدکنندگان، وزارت صمت و دیگر نهادهای مسئول میتوانند با بررسی قراردادهای تأمین خودرو، نحوه قیمتگذاری و شرایط فروش، به ابهامات موجود پاسخ دهند.
اگر فرآیند تأمین و عرضه خودرو در اتوپلازا کاملاً قانونی و رقابتی بوده، انتشار جزئیات آن نهتنها مشکلی ایجاد نمیکند، بلکه میتواند به اعتماد عمومی کمک کند.
اما اگر برخی مجموعهها از امتیاز دسترسی ویژه به محصولات خودروساز برخوردار باشند، این موضوع نیازمند بررسی جدی و پاسخگویی مسئولان خواهد بود.
ایرانخودرو باید پاسخ دهد؛ خودرو برای مردم تولید میشود یا شبکههای فروش؟
آنچه امروز درباره اتوپلازا مطرح شده، فراتر از افتتاح یک مجموعه بزرگ نمایشگاهی است. این ماجرا بار دیگر یک پرسش قدیمی را زنده کرده است: چرا دسترسی به خودرو با قیمت کارخانه برای بسیاری از مردم دشوار است، اما برخی مجموعههای تجاری از امکان عرضه تعداد زیادی خودرو با تحویل فوری خبر میدهند؟
هنوز نمیتوان بدون بررسی قراردادها و اسناد مالی درباره وجود رانت یا تخلف در این فرآیند حکم قطعی صادر کرد؛ بااینحال، ابهامات موجود به اندازهای جدی است که سکوت خودروساز و نهادهای مسئول نمیتواند پاسخ مناسبی باشد.
ایرانخودرو باید روشن کند هزار دستگاه خودروی عرضهشده در اتوپلازا از چه مسیری تأمین شده، چه نسبتی با شبکه رسمی فروش این شرکت دارد و چرا جزئیات قیمتگذاری و شرایط تأمین آنها بهصورت عمومی منتشر نشده است.
به گزارش روزنو،در بازاری که مردم برای خرید یک خودرو ناچار به انتظار طولانی هستند، شفافیت درباره فروش هزار دستگاه خودرو نباید مطالبهای غیرعادی باشد.
پرسش پایانی این است: آیا اتوپلازا الگویی تازه برای فروش رقابتی خودرو است یا حلقه دیگری به زنجیره واسطهگری در بازار خودرو اضافه شده است؟