
به گفته چندین مقام آمریکاییِ مطلع، دو ماه پیش از آغاز جنگ آمریکا علیه ایران، ژنرال رندی جورج، رئیس برکنار شده ستاد ارتش آمریکا هشدار داده بود که این نیرو با کمبود شدید مهمات دفاع موشکی مواجه است و این کمبود تا پنج سال دیگر ادامه خواهد یافت.
به گزارش روز نو پیت هگست، وزیر جنگ این کشور در ماه آوریل و در حالی که جنگ علیه ایران در جریان بود، این ژنرال را از سمت خود برکنار کرد. به گفته مقامات آمریکایی که با شبکه خبری سیبیاس گفتوگو کردهاند، تحلیل ریسک ارائهشده توسط رندی جورج در «طرح تخصیص و مدیریت نیروهای جهانی» پنتاگون گنجانده شده بود؛ سندی که هر ساله به تایید وزیر جنگ آمریکا میرسد و تعیین میکند که نیروها و تسلیحات در سراسر جهان چگونه توزیع شوند.
هشدار ژنرال برکنار شده ارتش آمریکا
این ژنرال برکنار شده ارتش آمریکا همچنین هشدار داده بود که ذخایر سامانههای دفاع موشکی تاد و موشکهای پاتریوت تا سال ۲۰۳۰ در سطحی پایین و از نظر استراتژیک نگرانکننده باقی خواهد ماند. این ارزیابی در چارچوب برنامهریزی وزارت جنگ برای سال مالی ۲۰۲۷ و پیش از آغاز جنگ آمریکایی صهیونیستی علیه ایران تدوین شده بود. مقامات آمریکایی همچنین گفتند که این ارزیابی ناشی از عواملی همچون انتقال سامانههای پاتریوت به اوکراین پس از حمله روسیه در سال ۲۰۲۲، مصرف مهمات برای رژیم صهیونیستی و کاهش ظرفیت پایگاه صنعتی-نظامی بوده است. مقامات آمریکایی مطلع همچنین میگویند در حالی که ایالات متحده ذخایر قابلتوجهی از برخی مهمات تهاجمی نظیر مهمات حمله مستقیم مشترک و بمبهای قطر کوچک در اختیار دارد، اما مهمات دفاع موشکی مورد استفاده در سامانههای تاد و سامانههای موشکی پاتریوت در سطحی قرار دارند که از نظر استراتژیک، کمبود آنها یک ریسک محسوب میشود.
برآورد مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی
برآورد ماه آوریل مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی نشان داد که در حال حاضر چهار سال و پنج ماه طول میکشد تا پیمانکاران نظامی قراردادهای جدید رهگیر تاد را تکمیل کنند. سفارشهای رهگیر پاتریوت PAC-۳ به طور متوسط سه سال و نیم زمان تحویل دارند. برآورد مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی نشان میدهد که پیش از جنگ علیه ایران، ایالات متحده با تقریبا ۲۳۰۰ رهگیر پاتریوت وارد سال ۲۰۲۶ شد و در طول این جنگ بین ۱۰۵۰ تا ۱۴۳۰ فروند از آنها را مصرف کرد که به طور بالقوه ۶۱ درصد از موجودی قبل از جنگ خود را مصرف میکند. انتظار میرفت در سال مالی ۲۰۲۶، کمتر از ۵۰۰ واحد مهمات برای جایگزینی ذخایر تحویل داده شود.
بر اساس گزارش مرکز مطالعات استراتژیک و بینالملل، پیش از آغاز جنگ با ایران، ذخایر سامانههای تاد شامل حدود ۳۵۵ موشک رهگیر بود؛ در جریان جنگ علیه ایران، بین ۱۹۰ تا ۲۹۰ فروند از این موشکها یعنی حدود ۸۲ درصد از موجودی پیش از جنگ به کار گرفته شد. برای سال مالی ۲۰۲۶، هیچگونه تحویلی جهت تکمیل مجدد ذخایر پیشبینی نشده بود. اما در سال مالی جاری، ایالات متحده درخواست بیش از ۸۰۰ موشک برای سامانه تاد را مطرح کرده است.
دو مورد از بزرگترین پیمانکاران نظامی آمریکا یعنی «لاکهید مارتین» و شرکت «آرتیاکس» از طریق بخش تجاری خود در تولید این سامانهها و قطعات کلیدی آنها نقش دارند و اخیرا توافقنامههایی را با هدف شتاب بخشیدن به روند تولید امضا کردهاند. در ماه ژانویه، لاکهید مارتین از طرحی برای چهار برابر کردن ظرفیت تولید سامانههای تاد خبر داد؛ بدین معنا که تولید موشکهای رهگیر از ۹۶ فروند به ۴۰۰ فروند در سال افزایش خواهد یافت.
پیشزمینهها
کمبود تسلیحاتی که در جنگ با ایران به بحران تبدیل شد، ریشه در سالهای پیش از آن داشت. مقامات آمریکایی که با سیبیاس گفتوگو کردهاند، سه عامل اصلی را برشمردهاند؛ از جمله انتقال سامانههای پاتریوت به اوکراین پس از حمله روسیه در سال ۲۰۲۲، مصرف مهمات برای دفاع از رژیم صهیونیستی و کاهش ظرفیت پایگاه صنعتی-نظامی آمریکا. بر اساس دادههای مرکز مطالعات استراتژیک و بینالمللی (CSIS)، ایالات متحده پیش از آغاز جنگ با ایران با تقریباً ۲۳۰۰ رهگیر پاتریوت وارد سال ۲۰۲۶ شد. ذخایر سامانه تاد نیز حدود ۳۵۵ موشک رهگیر بود. این ارقام نشان میدهد که آمریکا حتی پیش از شروع درگیری، با ذخایری کمتر از سطح مطلوب برای مقابله با یک جنگ گسترده وارد عمل شده بود.
مصرف بیسابقه تسلیحات در جریان جنگ
جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران که از اواخر فوریه یا اوایل مارس ۲۰۲۶ آغاز شد، به سرعت به فرسایش ذخایر انجامید. برآوردها نشان میدهد که در جریان این جنگ، ایالات متحده بین ۱۰۵۰ تا ۱۴۳۰ فروند رهگیر پاتریوت مصرف کرد که به طور بالقوه ۶۱ درصد از موجودی قبل از جنگ را تشکیل میدهد. در مورد سامانه تاد، مصرف بین ۱۹۰ تا ۲۹۰ فروند بود که حدود ۸۲ درصد از موجودی پیش از جنگ را از بین برد.
نگرانی در سطوح بالای دولت آمریکا
نیویورک تایمز اخیرا گزارش داد که جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، در رایزنیهای مستقیم با فرماندهان نظامی ارزیابیهای صریحی درباره جنگ دریافت کرده که اصلیترین نگرانی آنها کاهش شدید ذخایر موشکهای پاتریوت و محدودیت سلاحهای دفاعی موجود برای مقابله با حملات ایران بوده است. ونس این ارزیابیهای نگرانکننده را به دونالد ترامپ و حلقه نزدیکان او منتقل کرده است. به گفته دو مقام آگاه، دن کین، رئیس ستاد مشترک ارتش آمریکا، در جلساتی که پیش از جنگ ایران برگزار شد، ترامپ را از خطرات فرو رفتن بیشتر در ذخایر تهیشده مطلع کرد. اما ترامپ همچنان تصمیم به ادامه جنگ گرفت و تصور میکرد که جنگ بهسرعت تمام خواهد شد. این تصمیم در حالی گرفته شد که ژنرال جورج نیز هشدار داده بود این کمبود تا پنج سال دیگر ادامه خواهد یافت.
سرایت بحران به اروپا
یکی از پیامدهای مستقیم جنگ با ایران، تخلیه ذخایر آمریکا در سایر نقاط جهان بود. یک مقام دفاعی آمریکایی در اروپا و یک مقام ناتو به آسوشیتدپرس گفتند که کمبود رهگیرهای پاتریوت در اروپا «فراتر از بحرانی» است. این مقام آمریکایی هشدار داد که در صورت حمله موشکی بالستیک روسیه به یک مقر نظامی یا نیروگاه، ناتو ممکن است در وضعیتی مشابه اوکراین قرار گیرد و مجبور شود «ضربه پشت ضربه دریافت کند».
نگرانی اصلی این است که ایالات متحده قطعا پاتریوت کافی برای متوقف کردن هرگونه حمله موشکی بالستیک پایدار در اروپا ندارد و توانایی آن برای دفاع در برابر یک حمله موشکی منفرد یا یک موشک روسی منحرفشده «بسیار محدود» خواهد بود. این وضعیت نشان میدهد که جنگ با ایران نه تنها ذخایر استراتژیک آمریکا را برای درگیریهای احتمالی آینده در خاورمیانه تحلیل برده، بلکه توان بازدارندگی واشنگتن در قبال روسیه در اروپا را نیز بهشدت تضعیف کرده است.
واکنش پنتاگون
در این میان، اما پنتاگون هرگونه کمبود را رد میکند. در این زمینه شان پارنل، سخنگوی وزارت دفاع آمریکا، به سیبیاس گفته است: «ادعاهای مربوط به کمبود مهمات آمریکا نادرست است». کارولین لیویت، سخنگوی سابق کاخ سفید نیز مدعی شده بود که «قدرت آتش برای انجام هر عملیاتی که رئیسجمهور دستور دهد در هر زمان و مکانی کافی است». با این حال، استیو فاینبرگ، معاون وزیر دفاع آمریکا، در یادداشتی به رهبران صنایع دفاعی در ۸ اوت ۲۰۲۶ به آنها ۲۱ روز فرصت داد تا برنامههایی برای «زمانبندی تحویل سریعتر و تهاجمیتر و/یا افزایش تولید قابلیتهای حیاتی» ارائه کنند. او نوشت: «چرخههای توسعه چندساله قابل قبول نیستند. ما باید برنامههای خود را بهشدت تسریع کنیم و ظرفیت تولید خود را همین حالا گسترش دهیم».
مشکل، اما در تأمین مالی است. توافقهای چارچوبی اخیر با لاکهید مارتین، نورثروپ گرومن و ریتیون برای گسترش تولید پاتریوت، تاد و تامهاوک از نظر قانونی الزامآور نیستند و به لایحه بودجه دفاعی وابستهاند که از اواسط ژوئیه در سنا متوقف شده است. تام کاراکو، مدیر پروژه دفاع موشکی در CSIS، گفت: «تقریباً هیچ چیزی قرارداد نشده و این مشکل است».
پیامدهای استراتژیک فراتر از جنگ با ایران
تام کاراکو، عضو ارشد CSIS، کاهش مهمات را «نابودی نسلی ابزارهای بازدارندگی متعارف» توصیف کرده و گفته است که تأثیر آن بر نحوه تصمیمگیری در پکن و مسکو میتواند سالها ادامه داشته باشد. او افزود: «غیرممکن است که این موضوع تأثیر قابلتوجهی بر محاسبات تصمیمگیری روسیه و چین نداشته باشد؛ آنها ممکن است کاری کاملا عمدی و در زمان دلخواه خود انجام دهند، زیرا به خاطر داشته باشید بازسازی ما سالها طول خواهد کشید».
در اروپا نیز مقامات ناتو و اروپایی هشدار میدهند که روسیه ممکن است تا سال ۲۰۳۰ در موقعیتی برای حمله به کشورهای اتحادیه قرار گیرد. پیشبینی میشود ذخایر پاتریوت تا آن زمان احیا شود، اما تا آن موقع، آسیبپذیری اروپا در برابر تهدیدات موشکی روسیه بهطور قابلتوجهی افزایش یافته است. حتی اگر آمریکا بتواند از مصرف بیشتر موشکهای تاد و پاتریوت جلوگیری کند، بازسازی ذخایر تا انتخابات میاندورهای سال ۲۰۳۰ زمان خواهد برد. این بدان معناست که پیامدهای جنگ با ایران برای توان نظامی آمریکا، سالها پس از پایان درگیریها نیز ادامه خواهد داشت و واشنگتن را در برابر تهدیدات همزمان در خاورمیانه، اروپا و آسیا آسیبپذیرتر از هر زمان دیگری در چند دهه اخیر خواهد کرد.