برترین‌ها: تغییر سبک زندگی، گسترش پردیس‌های سینمایی و تغییر ذائقه مخاطبان، بسیاری از سینماهای کلاسیک و قدیمی را مجبور به تعطیلی کرد؛ اما این سینماها فقط چند دیوار و یک سالن خاموش نبودند. هرکدامشان صداهایی در خود داشتند؛ صداهایی از خنده‌های بلند، هیجان تماشای فیلم، اشک‌های پنهانی، قرارهای دوستانه و خاطراتی که سال‌ها در گوشه‌وکنار آن فضاها باقی مانده بود.
مثل بسیاری از سینماهای نشانه‌دار خیابان لاله‌زار که زمانی قلب تپنده فرهنگ و هنر تهران بودند و حالا بخشی از آن‌ها فقط خاطره‌ای از گذشته‌اند، در شهرهای کوچک هم تعطیلی یک سینما فقط از بین رفتن یک ساختمان نیست؛ از بین رفتن بخشی از حافظه جمعی یک شهر است. شاید حتی در شهری کوچک‌تر، این اتفاق معنای پررنگ‌تری داشته باشد؛ چون یک مکان فرهنگی، خاطرات تعداد بیشتری از مردم را در خود جمع کرده است.
سینما ایران (۲۲ بهمن) گنبدکاووس یکی از همین مکان‌هاست؛ سینمایی که روزگاری نه‌تنها یک سالن نمایش فیلم، بلکه یکی از پاتوق‌های مهم مردم شهر بود. این سینما پیش از انقلاب دو سالن روباز و سربسته داشت و در دهه‌های ۶۰ و ۷۰ به یکی از محل‌های اصلی گردهمایی علاقه‌مندان سینمای عامه‌پسند و فیلم‌های اکشن تبدیل شده بود. جایی که برای بسیاری از جوانان آن سال‌ها، دیدن فیلم فقط تماشای پرده نبود؛ یک تجربه اجتماعی بود، فرصتی برای دورهمی، هیجان و ساختن خاطراتی که هنوز بعد از دهه‌ها زنده مانده‌اند.
برای خیلی‌ها، جمشید آریا (جمشید هاشم‌پور) را فقط می‌شد همان‌جا دید؛ در قاب پرده سینما و در فیلم‌هایی که صف‌های طولانی برای تماشایشان شکل می‌گرفت. اما امروز از آن مکان نشانه‌دار و خاطره‌انگیز، چیز زیادی باقی نمانده است؛ جز روایت‌هایی که نسل‌های مختلف از آن روزها تعریف می‌کنند.
این گزارش بهانه‌ای شد برای مرور خاطرات سینما ۲۲ بهمن گنبدکاووس؛ خاطراتی که یک کاربر با نام یوریک خزین از آن منتشر کرده و دوباره موجی از یادآوری روزهای دور این سینما را به راه انداخته است.
سینمایی که فقط محل تماشای فیلم نبود
روزگاری سینما ۲۲ بهمن (ایران) یکی از مکان‌هایی بود که نامش با خاطرات بسیاری از مردم گنبدکاووس گره خورده بود. جایی که خانواده‌ها، دوستان و جوانان شهر برای تماشای فیلم دور هم جمع می‌شدند و لحظاتی متفاوت را تجربه می‌کردند.
برای بسیاری از اهالی گنبد، سینما رفتن فقط به معنی دیدن یک فیلم نبود؛ بخشی از خاطرات دوران جوانی، روزهای پرشور گذشته، معاشرت‌های دوستانه و حال‌وهوای شهری بود که مردم برای سرگرمی و دیدار یکدیگر راهی این مکان می‌شدند.
امروز شاید دیگر آن صف‌ها، آن هیجان‌ها و آن روزها تکرار نشوند، اما نام سینما ۲۲ بهمن همچنان برای بسیاری از مردم شهر، تصویری از یک گذشته شیرین را زنده می‌کند.
یکی از خاطرات جالب مربوط به این سینما را کاربری به نام تورکمن ستار روایت کرده است:
«سینما ایران برایمان جای خاصی داشت چون در گنبد سه تا سینما بود. من در ایام بچگی تنها سینما ایران بود که می‌رفتم و برای تماشا احتیاج به پول هم نداشتیم. ما همیشه با چند تا از رفیقان، در دست یک برگ از دفتر و یک مداد داشتیم و دنبال پدر صاحب سینما ایران بودیم. این پیرمرد داود آقا بود.»
او ادامه داده: «به داود آقا می‌گفتیم می‌خواهیم در سینما ایران فیلم تماشا کنیم. آن هم روی کاغذ می‌نوشت این چهار نفر حق تماشا در سینما را دارند و ما بدون پول، هر موقع با امضا گرفتن از داود آقا، به‌طور رایگان فیلم تماشا می‌کردیم. حالا که ۷۱ ساله شدم، مثل دیروز یادمه. خدا داود آقا را بیامرزد.»
کاربری به نام علی‌اکبر نیز نوشته است: «درود بر شما. منم ۷۲ ساله هستم. از اوایل دهه چهل با سینما خاطره دارم. اولین فیلم سینمای ایران را دیدم؛ "خون و شرف" بود که سال ۴۴ رایگان رفتم، ولی خب بلیت قسمت جلو شش ریال بود که سخت نبود فراهم کردنش.»
روایت‌هایی از این دست نشان می‌دهد سینما برای نسل‌های قدیمی‌تر، بخشی از سبک زندگی بوده؛ تجربه‌ای که از کودکی آغاز می‌شد و تا سال‌ها در ذهن باقی می‌ماند.
اما همه خاطرات مربوط به سینما ایران، یکسان نبود. کاربری به نام مصطفی نوشته است:
«با سینما ایران زیاد خاطره نداریم، چرا که یک رتبه‌بندی ذهنی داشتیم. اول سینما هجرت (نیاگارا)، بعد سینما سعدی یا قدس و آخری سینما ایران یا ۲۲ بهمن بود.»
او توضیح داده: «معمولاً هر فیلم جدیدی که می‌آمد، اول در سینما هجرت اکران می‌شد، بعد سینما قدس و در آخر سینما ایران. قیمت بلیت آن هم کمتر بود. زمانی سینما خیلی رونق داشت. حتی ما یکی دو سانس را در صف بودیم تا نوبتمان بشود.»
از فیلم‌هایی که او یاد کرده، نام‌هایی مثل عقاب‌ها، کانی‌مانگا، افعی و فیلم هندی دیوار دیده می‌شود؛ فیلم‌هایی که برای بسیاری از مردم آن نسل، بخشی از خاطرات نوجوانی و جوانی هستند.
از تخمه ژاپنی تا صف‌های طولانی فیلم‌ها
برای خیلی‌ها، خاطره سینما بدون خوراکی‌های کنار آن کامل نیست. حمیرا نوشته است: «قبل‌ترها سینما ۲۲ بهمن جزو آدرس شهر بود، اما الان غیر از چند نفر قدیمی نمی‌دانند سینما ۲۲ بهمن کجاست. یادمه نزدیک این سینما یک تخمه‌فروشی هم بود. پدرم تخمه ژاپنی می‌گرفت. مزه تخمه ژاپنی آن موقع هم فرق داشت.»
کاربری به نام امید هم نوشته: «یادش بخیر، چه فیلم‌هایی آنجا دیدم. مخصوصاً تخمه‌فروشی بغلش. چه تخمه‌هایی داشت، خودش یک برند بود.»
بعضی خاطرات هم حال‌وهوای بامزه‌تری دارند. فرید نوشته است: «از مدرسه فرار می‌کردم چون ارزان‌تر از هجرت و قدس بود. می‌رفتم آنجا می‌خوابیدم. یک بار خورپوف کردم، با چراغ قوه آمد گفت از این به بعد پتویت را بیاور!»
رامین از حال‌وهوای آن سال‌ها نوشته است: «فقط سینما ایران و هجرت یادمه. یا فیلم جنگ ایران و عراق بود که همیشه در آخر رزمندگان اسلام دشمن را شکست می‌دادند و ما هم کلی سوت می‌زدیم و کیف می‌کردیم، یا فیلم هندی پخش می‌شد.»
او ادامه داده: «ما یکشنبه‌ها طرح کاد می‌رفتیم و بعد از آمدن مربی بازدیدکننده، بلافاصله می‌رفتیم سینما ایران برای فیلم دیوار. یک صف صد متری حدوداً تا چهارراه گلشن شکل گرفته بود. چه دور و زمونه‌ای بود.»
مهدی نیز خاطره‌ای خانوادگی از این سینما تعریف کرده است:
«پدرم سینما ایران کار می‌کرد. می‌گفت خدا بیامرز خواننده آغاسی موقع اذان موسیقی را قطع می‌کرد و همیشه نمازش را اول وقت می‌خواند.»
فریدون نوشته: «یاد فیلم‌هایی مثل عقاب‌ها، سایه شوگان، پرواز از اردوگاه واقعاً بخیر. یادم می‌آید برای دیدن این فیلم‌ها اول صبح می‌رفتیم. بدجور شلوغ بود که سانس دوم نوبتمان می‌شد؛ آن هم فقط برای یک بار دیدن فیلم.»
او از جزئیات کوچک آن روزها هم گفته: «بوی ساندویچ کالباس آن موقع و شکستن تخمه‌سیاه‌های آن موقع خودش یک خاطره بود.»
ایمان نیز نوشته: «واقعاً یادش بخیر، مخصوصاً سینما ایران. از بیرون سینما تخمه می‌خریدیم که اسم تخمه‌فروشی هم آن زمان معروف بود به تخمه سینما ایران. یادمه چند بار فیلم تاراج را رفتم و خیلی فیلم‌های دیگر را. چه کیفی می‌داد، مخصوصاً تخمه خوردن سر فیلم دیدن.»
سینمایی که دیگر فقط در خاطره‌ها روشن است
سینما ۲۲ بهمن گنبدکاووس شاید امروز دیگر چراغ‌های روشن گذشته را نداشته باشد و صدای تماشاگران از سالن‌هایش شنیده نشود، اما هنوز در حافظه مردم شهر زنده است؛ جایی که نسل‌های مختلف در آن خندیدند، هیجان‌زده شدند و بخشی از روزهای جوانی و کودکی خود را ساختند.
حالا از آن صف‌های طولانی، بوی تخمه و هیجان انتظار برای شروع فیلم چیزی جز خاطره باقی نمانده، اما نام این سینما همچنان برای بسیاری از اهالی گنبدکاووس یادآور روزهایی است که یک پرده سفید می‌توانست مردم یک شهر را کنار هم جمع کند.
کارکنان سینمای ایران گنبدکاووس | دهه ۱۳۵۰
تصویری از کارکنان سینمای ایران گنبدکاووس در دهه ۱۳۵۰، در بخش آپارات؛ مردانی که در سال‌های دور، پشت آن دستگاه‌های نمایش فیلم می‌ایستادند تا چراغ سینما برای مردم شهر روشن بماند و لحظه‌های خاطره‌انگیزی روی پرده شکل بگیرد.
آن‌ها بخشی از تاریخ نادیده‌گرفته‌شده سینما بودند؛ کسانی که شاید نامشان روی پرده نیامد، اما با کار و تلاششان زمینه‌ساز خاطراتی شدند که هنوز پس از سال‌ها در ذهن مردم گنبدکاووس زنده است.
