احتمال توافق گسترده دونالد ترامپ و ولادیمیر پوتین، هشدار فرمانده پیشین ناتو درباره بازگشت سیاست تقسیم حوزه‌های نفوذ را به دنبال داشته است. هم‌زمان، ارزیابی‌های داخلی اتحادیه اروپا و وزارت خارجه فرانسه از تلاش شبکه‌ای مرتبط با روسیه برای بهره‌برداری از ناآرامی‌های این کشور خبر می‌دهند.
به گزارش روز نو توافقی که دونالد ترامپ از آن سخن می‌گوید، ممکن است بسیار فراتر از پایان جنگ اوکراین باشد و آینده امنیت سراسر اروپا را دربر گیرد؛ قاره‌ای که هم‌زمان با نگرانی درباره تقسیم حوزه‌های نفوذ، با عملیات اطلاعاتی منتسب به روسیه در فرانسه نیز روبه‌رو است.
کریل دمیتریف، فرستاده ویژه ولادیمیر پوتین، به‌تازگی با دونالد ترامپ در کاخ سفید دیدار کرد. رئیس‌جمهور آمریکا پس از این ملاقات به خبرنگاران گفت: «قرار است توافقی بزرگ باشد و موضوع آن چیزی بیش از اوکراین است... حتی می‌توانم بگویم ممکن است تمام اروپا را شامل شود». ترامپ سپس وعده داد توافقی «بزرگ و زیبا» به دست خواهد آمد که همه از آن خرسند می‌شوند. این اظهارات در آستانه مذاکرات برنامه‌ریزی‌شده امروز و فردا در ابوظبی، دامنه بحث درباره پایان جنگ اوکراین را به آینده امنیت قاره اروپا کشانده است.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، روز یکشنبه گفت شکل ترتیبات امنیتی اروپا پس از جنگ، بار‌ها در گفت‌و‌گو‌های مربوط به مذاکرات صلح مطرح شده است. او پیش از عزیمت به پاریس برای شرکت در نشست گروه هفت توضیح داد در این زمینه پیشرفت‌هایی حاصل شده، هرچند تعیین ساختار نهایی به عبور از مرحله جنگ بستگی دارد.
به گفته روبیو، ترامپ به همین پیشرفت‌ها و چشم‌انداز ساختار امنیتی پس از جنگ اشاره داشته است. اظهارات وزیر خارجه آمریکا نشان می‌دهد بحث درباره نظم آینده اروپا پیش از دستیابی به توافق پایان جنگ نیز در جریان بوده است. فیلیپ بریدلاو، ژنرال بازنشسته و فرمانده پیشین عالی نیرو‌های متفقین ناتو در اروپا، در گفت‌و‌گو با فاکس‌نیوز دیجیتال هشدار داد اهداف پوتین به اوکراین محدود نمی‌شود. به گفته او، رئیس‌جمهور روسیه مدت‌هاست دیدگاهی درباره تقسیم جهان به حوزه‌های نفوذ قدرت‌های بزرگ را مطرح می‌کند و آن را در سخنان و نوشته‌های خود بازتاب داده است. بریدلاو طرح مورد نظر پوتین را چنین توصیف کرد: چین بر خاور دور، روسیه بر اروپا و آمریکا بر نیم‌کره غربی مسلط شود.
او گفت انتظار ندارد کشور‌های اروپایی برای اجرای چنین طرحی همکاری کنند. از نگاه فرمانده پیشین ناتو، نگرانی پایتخت‌های اروپایی به این بازمی‌گردد که توافق احتمالی می‌تواند درباره خود آنها باشد، بی‌آنکه در تدوین آن نقشی داشته باشند. بریدلاو گفت جهان غرب منتظر است ببیند ترامپ و پوتین چه طرحی آماده کرده‌اند و زمانی که مفاد آن روشن شود، ممکن است شماری از شرکای اروپایی و اوکراین به‌هیچ‌وجه از نتیجه راضی نباشند. او یادآور شد اصل اعلام‌شده غرب در تمام مذاکرات این بوده که هیچ تصمیمی درباره اوکراین بدون حضور اوکراین گرفته نشود.
بریدلاو همچنین تأکید کرد هنوز روشن نیست اتحادیه اروپا یا ناتو چه جایگاهی در رایزنی‌های مورد اشاره ترامپ دارند، در حالی که هر دو نهاد، همراه با اوکراین، در مرکز موضوع قرار گرفته‌اند. از نظر او، قدرت‌های اروپایی نگران آن هستند که امنیتشان به موضوع مذاکراتی تبدیل شود که در آن حضور ندارند. این نگرانی به‌ویژه زمانی اهمیت پیدا می‌کند که توافق احتمالی فراتر از پایان درگیری‌ها باشد و ترتیبات بلندمدت امنیتی میان روسیه و کشور‌های اروپایی را نیز شامل شود.
هشدار زلنسکی درباره بازگشت یالتا
ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین نیز در گفت‌و‌گو با سی‌ان‌ان نسبت به شکل‌گیری «یالتای ۲» هشدار داد. اشاره او به کنفرانس سال ۱۹۴۵ بود؛ زمانی که رهبران قدرت‌های پیروز جنگ جهانی دوم درباره نظم پس از جنگ اروپا مذاکره کردند و اتحاد شوروی پس از آن سلطه خود را بر اروپای شرقی تثبیت کرد. زلنسکی گفت «ما یالتای ۲ را نمی‌خواهیم» و تأکید کرد اوکراین نمی‌خواهد به دست روسیه تقسیم شود. او چنین چشم‌اندازی را برای کشورش دشوار و خطرناک توصیف کرد. نگرانی از مذاکراتی که ممکن است سرنوشت امنیت اروپا را تعیین کند، به اختلاف بر سر نحوه ارتباط با پوتین نیز دامن زده است. الکساندر استوب، رئیس‌جمهور فنلاند، و یوناس گار استوره، نخست‌وزیر نروژ، ۲۷ اکتبر در تماس‌هایی کم‌سابقه با رئیس‌جمهور روسیه گفت‌و‌گو کردند.
این ابتکار‌های دیپلماتیک با انتقاد مته فردریکسن، نخست‌وزیر دانمارک، روبه‌رو شد. او خواستار حفظ وحدت اروپا به‌جای اقدام‌های انفرادی شد. بریدلاو در مقابل، تماس رهبران شمال اروپا با مسکو را مناسب دانست و گفت نگرانی از کنار گذاشته‌شدن در تصمیم‌های امنیتی، علت قابل درکی برای چنین گفت‌و‌گو‌هایی است.
اختلاف بر سر تماس‌های مستقل با مسکو، مانع تلاش کشور‌های اروپایی برای حضور مستقیم در مذاکرات نشده است. ژان‌نوئل بارو، وزیر خارجه فرانسه، روز یکشنبه تأیید کرد پاریس در مذاکرات ابوظبی شرکت خواهد کرد. او به نقل از رویترز گفت کشور‌های اروپایی در این گفت‌و‌گو‌ها به‌خوبی نمایندگی خواهند شد. اعلام حضور فرانسه در شرایطی صورت می‌گیرد که هنوز درباره مفاد احتمالی توافق ترامپ و پوتین و میزان مشارکت اتحادیه اروپا و ناتو در تدوین آن پرسش‌هایی وجود دارد.
بریدلاو هشدار داد هر توافقی که برای تأمین خواسته‌های حداکثری روسیه، کشور‌های اروپایی را ناچار به کاهش امنیت خود کند، با مقاومت شدید روبه‌رو خواهد شد. او گفت اگر قرار باشد دستیابی به صلح، دیگر کشور‌های اروپا را در برابر حملات احتمالی روسیه آسیب‌پذیرتر کند، چنین راه‌حلی پذیرفتنی نخواهد بود. فرمانده پیشین ناتو همچنین تأکید کرد پوتین در گذشته و اکنون شریک صلح در اوکراین نبوده است.
به گفته بریدلاو، کشور‌های عضو اتحادیه اروپا و ناتو، همراه با اوکراین، با طرحی موافقت نخواهند کرد که به روسیه اجازه دهد بار دیگر ارتش خود را گرد‌آورد، از مرز‌های همسایگان عبور کند و در امور داخلی آنها مداخله داشته باشد. او در عین حال انتظار دارد زمانی که جزئیات طرح احتمالی ترامپ و پوتین منتشر شود، واکنش شرکای اروپایی یکسان نباشد. به این ترتیب، مخالفت احتمالی با توافق، بیش از اصل گفت‌و‌گو، به امتیاز‌هایی بستگی خواهد داشت که در چارچوب ترتیبات امنیتی آینده به مسکو داده می‌شود.
شبکه روسی در پس روایت آشوب فرانسه
هم‌زمان با نگرانی‌های اروپا درباره توافق احتمالی با مسکو، ارزیابی‌های داخلی اتحادیه اروپا و وزارت خارجه فرانسه از فعالیت شبکه‌های خارجی در جریان ناآرامی‌های اکتبر این کشور خبر داده‌اند. به گزارش رویترز، شبکه‌ای پنهان و مرتبط با روسیه به نام «عملیات اورلود» تلاش کرد با انتشار محتوای گمراه‌کننده در شبکه‌های اجتماعی، اعتراضات فرانسه را نتیجه ناتوانی دولت امانوئل مکرون در اداره بحران نشان دهد. ارزیابی اتحادیه اروپا که دوره ۷ تا ۲۱ اکتبر را بررسی کرده، نشان می‌دهد این شبکه با جعل هویت رسانه‌های غربی، ویدئو‌هایی منتشر کرده که برخی از آنها به‌دروغ از قریب‌الوقوع‌بودن حملات تروریستی خبر می‌دادند.
هدف این فعالیت‌ها، نمایش رهبری فرانسه به عنوان دولتی ضعیف و به‌طور فزاینده اقتدارگرا توصیف شده است. کارشناسان اروپایی شواهدی از نقش روسیه یا دیگر بازیگران خارجی در آغاز اعتراضات یا تشدید مستقیم خشونت‌ها پیدا نکرده‌اند و فعالیت‌های شناسایی‌شده را بهره‌برداری از ناآرامی‌های موجود دانسته‌اند. بر اساس ارزیابی جداگانه وزارت خارجه فرانسه، ۱۰ پست پربازدید حساب‌های نزدیک به روسیه درباره ناآرامی‌ها، در فاصله ۱۶ تا ۱۸ اکتبر مجموعا ۲.۸ میلیون بازدید داشتند. در همان مدت، ۱۰ پست پربازدید حساب‌های مرتبط با مقام‌ها، رسانه‌ها و چهره‌های جنبش حامی ترامپ، موسوم به ماگا، بیش از ۴۹ میلیون بازدید ثبت کردند. رقم مربوط به حساب‌های مرتبط با مقام‌ها، رسانه‌ها و چهره‌های اسرائیلی نیز از ۳۵ میلیون فراتر رفت.
شبکه اورلود از سپتامبر ۲۰۲۳ فعال بوده و به گفته کارشناسان اروپایی، با جعل اخبار و استفاده از ابزار‌های هوش مصنوعی برای دستکاری صدا و تصویر، در پی تضعیف اعتماد عمومی به نهاد‌های غربی و کاهش حمایت از اوکراین است. رویترز اعلام کرده نتوانسته یافته‌های دو ارزیابی اروپایی را مستقلا تأیید کند. وزارت خارجه روسیه به درخواست این خبرگزاری برای اظهارنظر پاسخ نداد و پیش‌تر اتهام‌های فرانسه درباره عملیات اطلاعاتی مرتبط با انتخابات ۲۰۲۷ را رد کرده بود. امانوئل مکرون نیز ۲۱ اکتبر اعلام کرد شواهد آشکاری از مداخله خارجی در خود اعتراضات دیده نشده، اما دستکاری اطلاعات از سوی عوامل خارجی رخ داده است.
