نرخ فروش برخی محصولات نفت سپاهان در فاصله مهر ۱۴۰۴ تا مهر ۱۴۰۵ به ۳٫۶ برابر رسیده است؛ جهشی معادل ۲۶۰ درصد افزایش که ضرورت توضیح شفاف درباره مبنای قیمت‌گذاری را پررنگ می‌کند. روغن موتور بنزینی و دیزلی نیز از این موج عقب نمانده‌اند؛ محصولاتی که افزایش قیمت آنها مستقیماً هزینه نگهداری خودرو و فعالیت ناوگان حمل‌ونقل را تحت فشار قرار می‌دهد.
به گزارش خبرنگار روزنو، بر اساس جدول ارائه‌شده از مقایسه نرخ فروش محصولات نفت سپاهان، روغن‌های صنعتی و سایر روغن‌های موتوری بیشترین جهش را داشته‌اند و نرخ آنها حدود ۳٫۶ برابر شده است. نرخ فروش روغن پایه نیز به حدود ۳٫۳ برابر و گریس به ۳٫۱ برابر رسیده؛ ارقامی که نشان می‌دهد دامنه افزایش‌ها به یک یا دو محصول محدود نبوده است.
در همین مدت، نرخ فروش ضدیخ و روغن موتور دیزلی حدود ۲٫۶ برابر، روغن‌های فرایند ۲٫۵ برابر و روغن موتور بنزینی ۲٫۳ برابر شده است. به بیان روشن‌تر، این نسبت‌ها به‌ترتیب از افزایش تقریبی ۱۶۰، ۱۵۰ و ۱۳۰ درصدی حکایت دارند؛ فشار سنگینی برای مصرف‌کنندگانی که تعویض روغن، بخشی ضروری از نگهداری وسیله نقلیه آنهاست.
هزینه‌ای ضروری که حذف‌شدنی نیست
تعویض روغن برای صاحبان خودرو، رانندگان تاکسی و فعالان حمل‌ونقل یک هزینه تفننی نیست. افزایش بهای این کالای مصرفی می‌تواند خانوارها و رانندگان را میان پرداخت هزینه بیشتر و عقب‌انداختن سرویس خودرو قرار دهد؛ تصمیمی که در صورت تأخیر نامناسب، احتمال تحمیل هزینه‌های تعمیر را نیز افزایش می‌دهد.
فشار افزایش نرخ روغن دیزلی نیز تنها در حساب‌وکتاب رانندگان باقی نمی‌ماند. رشد هزینه نگهداری ناوگان می‌تواند به فشار برای افزایش کرایه حمل منجر شود و از این مسیر، هزینه جابه‌جایی کالا را بالا ببرد. افزایش نرخ روغن‌های صنعتی و فرایند نیز ظرفیت انتقال فشار هزینه به واحدهای تولیدی را دارد؛ هرچند اندازه این اثر، به سهم روانکارها در هزینه هر صنعت بستگی دارد.
مدیران درباره مبنای افزایش‌ها توضیح دهند
پرسش اصلی از مدیران نفت سپاهان روشن است: چه میزان از افزایش نرخ فروش محصولات به رشد هزینه مواد اولیه، بسته‌بندی، دستمزد و سایر هزینه‌های تولید مربوط بوده و چه میزان از تغییر سیاست فروش یا ترکیب محصولات ناشی شده است؟
پاسخ به این پرسش با اشاره کلی به تورم یا نرخ ارز کامل نمی‌شود. وقتی نرخ فروش برخی گروه‌های محصول در یک سال بیش از سه برابر می‌شود، انتظار می‌رود شرکت سهم عوامل مؤثر را با ارقام قابل مقایسه منتشر کند. بررسی هم‌زمان بهای تمام‌شده و حاشیه سود نیز ضروری است تا مشخص شود افزایش نرخ‌ها تا چه اندازه هزینه‌های تولید را پوشش داده و چه اثری بر سودآوری شرکت گذاشته است.
البته نرخ‌های مندرج در گزارش ماهانه، متوسط نرخ فروش شرکت در هر گروه محصول‌اند و لزوماً قیمت یک کالای مشخص با بسته‌بندی ثابت در بازار مصرف نیستند. تغییر ترکیب فروش نیز ممکن است بر این میانگین اثر بگذارد. بنابراین، نسبت‌دادن همین درصدها به تمام بسته‌های روغن موجود در بازار دقیق نیست؛ اما گستردگی جهش نرخ‌ها، ضرورت بررسی و پاسخ‌گویی را از بین نمی‌برد.
نظارت باید به توضیح قابل سنجش برسد
به گزارش روزنو،نهادهای مسئول قیمت‌گذاری و نظارت بر بازار باید روشن کنند این افزایش‌ها بر چه مبنایی رخ داده، کدام محصولات مشمول ضوابط قیمت‌گذاری بوده‌اند و روند انتقال نرخ کارخانه به بازار مصرف چگونه کنترل شده است.
جدول نرخ فروش به‌تنهایی اثبات‌کننده تخلف یا گران‌فروشی نیست، اما پرسشی جدی پیش روی مدیران و ناظران قرار می‌دهد: در برابر افزایش تا ۲۶۰ درصدی نرخ برخی محصولات، چه توضیح مستند و چه اقدام مشخصی برای حمایت از مصرف‌کننده وجود دارد؟ هزینه این جهش برای مردم واقعی است؛ پاسخ مسئولان نیز باید روشن، عددی و قابل پیگیری باشد.
