روز گذشته جورجیا ملونی، نخست‌وزیر ایتالیا گفت که «توافق میان آمریکا و روسیه بر سر تأمین گازوئیل، یک انتخاب بسیار پرخطر» است که در تضاد با تلاش‌ها برای وادار کردن ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه به مذاکره با اوکراین قرار دارد». به گزارش روز نو ملونی از توافقی سخن می‌گوید که چندی پیش میان ترامپ و پوتین با هدف مهار قیمت سوخت منتقد شد؛ توافقی که از یک سو برای روسیه بسیار مهم است، زیرا به نوعی تحریم‌های شدید آمریکا با این توافق کنار می‌رود و برای ترامپ هم مهم است، زیرا در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا، کاهش قیمت انرژی در دنیا می‌تواند به نفع او باشد. اما این توافق بدون حاشیه پیش نرفت و به نوعی یک بحران دیپلماتیک میان آمریکا و کشور‌های اروپایی ایجاد کرد.
زمینه‌های توافق
زمینه شکل‌گیری این توافق، بحران انرژی ناشی از افزایش بیش از ۶۰ درصدی قیمت گازوئیل در آمریکا از زمان آغاز جنگ این کشور علیه ایران است؛ به نحوی که قیمت گازوئیل در آمریکا به ۶.۲۷ دلار در هر گالن رسید که فشار سنگینی بر کشاورزان و بخش حمل‌ونقل وارد کرد و با نزدیک‌شدن به انتخابات میان‌دوره‌ای سوم نوامبر، کاهش محبوبیت ترامپ به ۳۲ درصد، کاخ سفید را به سمت یافتن راه‌حل‌های فوری سوق داد.
ترامپ روز جمعه ۹ اکتبر در شبکه اجتماعی «تروث سوشال» اعلام کرد که در تماس تلفنی با پوتین به توافقی دست یافته که بر اساس آن روسیه بلافاصله بیش از ۳۰۰ هزار تن گازوئیل به بازار‌های آمریکا و جهان عرضه خواهد کرد. بر اساس اعلام ترامپ، ۵۰۰ هزار تن دیگر در نوامبر و یک میلیون تن بلافاصله پس از آن ارسال می‌شود که مجموع آن می‌تواند به ۴.۸ میلیون تن برسد. دولت آمریکا در اقدامی بی‌سابقه، صادرات گازوئیل روسیه را تا ۷ آوریل ۲۰۲۷ از تحریم‌ها معاف کرد. کرملین نیز متعاقبا بخشی از ممنوعیت صادرات گازوئیل خود را که در ژوئیه پس از حملات اوکراین به پالایشگاه‌هایش اعمال کرده بود، لغو کرد.
واکنش زلنسکی و کشور‌های اروپایی
ولودیمیر زلنسکی، رئیس‌جمهور اوکراین، این توافق را «هدیه‌ای به پوتین» و اقدامی ضعیف خواند که منابع مالی جنگ روسیه را تأمین می‌کند. زلنسکی با کنایه پیشنهاد کرد اگر آمریکا به دنبال توافق سوخت است، بهتر است «توافق گازوئیل» را با اوکراین امضا کند، زیرا این کی‌یف است که بر تداوم صادرات روسیه تأثیر واقعی دارد. ترامپ در پاسخ، زلنسکی را متهم کرد که با حمله به پالایشگاه‌های روسیه برای کشاورزان آمریکایی مشکل ایجاد کرده و خواستار برگزاری انتخابات جدید در اوکراین شد.
کایا کالاس، مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا، نیز مطرح کرد که زمان کنونی برای کاهش فشار بر مسکو مناسب نیست. فردریش مرتس، صدراعظم آلمان هم الگوبرداری از این توافق را برای اروپا «غیرقابل تصور» خواند و بر پایبندی به تحریم‌ها تأکید کرد. همان طور که گفته شد، ملونی، نخست‌وزیر ایتالیا نیز پرخطر دانست. او همچنین گفت که این توافق به مسکو مشروعیت می‌بخشد.
انتقاد‌های داخلی در آمریکا
در داخل آمریکا، این توافق با مخالفت دوحزبی مواجه شد. هفت سناتور از هر دو حزب در بیانیه‌ای مشترک خواستار لغو فوری آن شدند و هشدار دادند که این اقدام با قانون سال ۲۰۲۲ که واردات انرژی از روسیه را ممنوع کرده، مغایرت دارد. مایک پنس، معاون رئیس‌جمهور پیشین، این توافق را «خیانت» به میراث لیندزی گراهام، سناتور فقید جمهوریخواه، توصیف کرد. کارشناسان اقتصادی نیز تأثیر واقعی این توافق بر قیمت‌ها را زیر سوال بردند.
رون بوسو، تحلیلگر انرژی رویترز، محاسبه کرد که مجموع حجم اعلام‌شده معادل تنها ۱۲ ساعت مصرف جهانی است و «بعید است تأثیر محسوسی بر قیمت‌ها بگذارد». موسسه «گلدمن ساکس» پیش‌بینی کرد که این محموله‌ها قیمت‌های عمده‌فروشی را تنها ۱ تا ۲ دلار در هر بشکه کاهش خواهد داد. وال‌استریت ژورنال نیز گزارش داد که حملات اوکراین به پالایشگاه‌های روسیه، ظرفیت صادراتی این کشور را به شدت کاهش داده و روسیه عملاً با کمبود ظرفیت پالایش مواجه است، نه مشکل صادرات.
اهداف و نتایج احتمالی
به نظر می‌رسد هدف اصلی ترامپ از این توافق، نمایش اقدام برای کاهش قیمت سوخت به رأی‌دهندگان در آستانه انتخابات است، اقدامی که با وجود بی‌اثر بودن اقتصادی، هزینه سیاسی سنگینی را از طریق تضعیف جبهه متحد غرب علیه روسیه به بار آورده است. در مقابل، پوتین از این فرصت برای شکستن انزوای اقتصادی و تضعیف اتحاد فراآتلانتیک بهره برده است. زلنسکی نیز در موقعیتی دشوار میان تسلیم به فشار‌های واشنگتن یا ادامه رویارویی با متحد حیاتی‌اش قرار گرفته است؛ موقعیتی که هیچ‌یک از دو گزینه آن برای کی‌یف مطلوب نیست.
