فرصتطلبان به دنبال رخنه در کابینه اعتدال
روزنو- رضا رئیسی: وضعیت عمومی این روزها با یکماه پیش تفاوتی ملموس دارد؛ نکتهای که شهروندان در فضای حقیقی تا مجازی بهخوبی میتوانند آن را لمس کنند.
این حس همذاتپنداری و همنوایی عمومی ناشی از کدامین ذهنیت است؟ چه رخدادی جامه عمل پوشیده و مردمان را به این مرتبه رهنمون کرده است؟ آیا تحریمها کاهش یافته یا وضعیت اقتصادی مردم ارتقا داشته است؟ آیا تغییرات و جابهجایی در حوزههای مختلف مدیریتی رخ نمایانده است؟ آیا دگرگونی خاص و فوقالعادهای به شکل میدانی به منصهظهور رسیده است؟ پاسخ آن است که هیچ اتفاق خاص و منجر به تغییرات عملی و عینی جامه عمل نپوشیده الا آنکه امید در جامعه پررنگتر شده؛ مردم به پای صندوقهای رای رفتهاند و ردای ریاستجمهوری را بر تن کسی پوشاندهاند که چشمانتظار بسط اعتدال از او در سپهر سیاست ایران هستند و همین انتظار هیجانبخش و افق مطلوبی که در مخیله خود ترسیم و تبیین کردهاند چنین تغییر وضعیتی رقم زده و شور و نشاط مجدد را به کالبد جامعه دمیده است. این حس وثیق همراهی و همدلی ایجاد شده از یک سو چون باری سترگ روی دوش دولت مستعجل است و عمل در راستای بسط و تعمیق آن به وظیفه خطیر دولت تبدیل شده و از سوی دیگر گزینهای است که میتواند بستری مهیا برای پیشبرد منویات و گفتمان مدنظر دولت در چهار سال آینده را فراهم آورد. نکته آن که با شرایط ایجادشده که شرح آن رفت طی طریق دولت در همین وهله اول و در این نقطه عزیمت و آغازین است که بسیار حائز اهمیت بوده و هوشیاری دوچندانی را میطلبد چراکه همگان با دقت و امعاننظر فراوان تمامی عملکردهای منسوبین به دولت را زیر ذرهبین گرفتهاند و کوچکترین اهمال میتواند اثرات ناخوشایندی داشته و این حس همنوایی را در بدو امر دچار خدشه کند.
اعتدال همانگونه که از اسمش برمیآید رسمی است فارغ از افراط و تفریط، تندروی و تمامیتخواهی و یکسونگری و رئیسجمهور منتخب نیز همانگونه که در عقبه خود چنین کرده فردی است که اعتدالورزی را به عنوان مشی سیاسی خود برگزیده است. حضور دو دههای در راس هرم مرکز تحقیقات استراتژیک و بهرهگیری از نیروهای متخصص فارغ از جناحبندی سیاسی آنان و همچنین حضور دراز مدت در مجمع تشخیص مصلحت نظام و همراهی با نخبگان طیفهای سیاسی مختلف و نیز دبیری 16 ساله در شورای راهبردی امنیت ملی کشور و تعامل با اضلاع مختلف ساختارهای امنیتی و نظامی به حسن روحانی جامعیتنگری بخشیده و مشی وی را فارغ از تندرویهای مرسوم تازه از راهرسیدگان سیاسی کرده است و این روحیه اگر در بدنه اجرایی همراه وی نیز مستولی شود میتواند آن انتظارات فراوان ایجاد شده را پاسخی درخور اعطا کند. در این میانه نکته آنجاست که به رسم مالوف و با روی کارآمدن هر دولتی جمعی که به دنبال پیشبرد اغراض و اهداف و مطامع خود هستند اسبها را زین کرده و در پی مصادره به مطلوب ظرفیتهای ایجاد شده هستند و اولین موضعی که آنان قصد رخنه و بهرهگیری از فرصتهای آن را دارند، کابینه است؛ سازهای که در ساخت قدرت جایگاه رفیعی دارد و دستیابی به زوایای آن میتواند آینده سیاسی مطلوبی رقم بزند. آنگونه که از شواهد امر پیداست، مطابق معمول چنین طیفها و گروههایی دست به کار شدهاند و قصد آن دارند که از فضای ایجاد شده بهرهها ببرند و اینجاست که هوشیاری رئیسجمهور منتخب و حلقه یاران نزدیک وی ضرورتی غیر قابل چشمپوشی است.
اعتدال و رواداری چراغ سبز سهمخواهی نیست
حسن روحانی مشی خود را اعتدالی معرفی کرده و اعلام داشته که فراجناحی میاندیشد. وی در دیدار با شورای مشورتی اصلاحطلبان در نیمه شعبان در تبیین گفتمان اعتدال گفت: باید از تفاسیر متفاوت و غیرصحیح و افراط و تفریطها جلوگیری شود. وی در ادامه افزوده بود: فراجناحی به این معنی است که اصلاحطلبان و اصولگرایان معتدل، دولت یازدهم را از خود بدانند و به آن کمک کنند. وی بارها خواستار کمک همه دلسوزان کشور به دولت تدبیر و امید شده و این سخنان را خطاب به اصلاحطلبانی گفت که در آن دیدار از بالابردن توقعات و سهم خواهی همگان را پرهیز داده بودند و بهرغم آن که نقش قابلتوجهی در پیروزی حسن روحانی داشتند ابراز کرده بودند که توقع بیجا ندارند. مشیای که اصلاحطلبان در پیش گرفتهاند نکتهای است که اگر همه طیفهای سیاسی آن را مناط عمل خود قرار دهند میتوان به چشمانداز پیش رو بسیار امیدوار بود. اعتدال و فراجناحی اندیشیدن بدان معنی نیست که هر کسی سهمی از قدرت را طلب کند و خود را ذینفع بداند چراکه اعتدال هم مترادف با ائتلاف نیست؛ گزارهای است همپوشان و روادارانه که عدالتورزی را پارادایم خود قرار داده و از تندرویها و حذفهای بیمورد بری است و افراد را بهواسطه شایستگی شان مرجح میداند نه آن که خوان نعمتی باشد باز و فراخ که هر کسی میل حضور بر سر آن را در سر بپروراند و چون دولت را فراجناحی میداند با تفاسیر افراطی و تفریطی سهمی برای خود مطالبه کند.
در نهایت....
گام اول دولت تدبیر و امید تشکیل کابینهای قوی و مقتدر است و این مهم جز با رعایت سازوکارهای منسجم و ضابطهمند امکان حصول نمییابد. از شواهد امر هم چنین بر میآید که کارگروههای ویژهای برای انتخاب افراد شایسته و توانمند شکل یافته و هسته مرکزی یاران روحانی این مسیر روشن را برای ترکیب و چینش اضلاع کابینه برگزیدهاند اما درست در همین بحبوحه یک گرانیگاه خطیر نیز قرار دارد که میتواند چشم اسفندیار دولت در همین بدو کار باشد؛ فرصتطلبانی که میخواهند از بستر ایجاد شده صید خود را برآورند و بدیهی است که تلاش دوچندانی را مصروف خواهند داشت تا از فضای جابهجایی و عدم ثبات بهره بجویند و با تفسیر مندرآوردی از اعتدال و رویکرد فراجناحی اعلامی خود را ذینفع جلوه دهند و در دولت رخنه کنند؛ نکتهای که نباید به سادگی از کنار آن گذشت. شاید عدهای بگویند هسته مرکزی یاران روحانی بری از این رویکردهاست اما نکته آنجاست که همگان به این ظرایف و سازوکارهای پشتپرده اشراف ندارند و عملکردهای فرصتطلبانی که خود را به روحانی منتسب میدارند، بیشتر در برابر دیدگان آنان است؛ روندی که آسیبزا بوده و در همین بدو امر میتواند خدشهای هنگفت بر فضای همپوشان و همذاتپندارانه میان دولت تازه و مردم باشد. اینجاست که شفافسازی عملکردها و اطلاعرسانی توسط رسانههای مستقل میتواند یاریگر دولت تازه باشد و از یک سو واقعیت میدانی را به مخاطبین انعکاس دهد و از سوی دیگر با شفافسازی فضا امکان سوءاستفاده مغرضین از فضای غبارآلود را به حداقل ممکن برساند. نکتهای که توجه به آن میتواند اولویت عاجل و اصلی دولت تدبیر و امید باشد. 
