یک مددکار اجتماعی چه وظایفی بر عهده دارد؟
باتوجه به این که هنوز ابعاد مختلف این رشته چندان شناخته شده نیست، در مقاله پیش رو به معرفی شغل مددکاری اجتماعی و مهارت های مورد نیاز این شغل پرداخته و وظایف مختلف یک مددکار اجتماعی را بررسی خواهیم کرد.
معرفی شغل مددکار اجتماعی
یک مددکار اجتماعی به مددجوی نیازمند به خدمات اجتماعی که میتواند شامل یک فرد، گروه یا جامعه باشد، کمک میکند تا بتواند مشکل خود را شناسایی کرده، به توانمندیهای خویش پی برده و راهکار مشکل خود را با استفاده از منابع و امکانات موجود بیابد. در حقیقت، حرفه مددکاری اجتماعی مجموعهای از راهکارهای روانشناسانه و مشاورهای است که با ایجاد تغییر در وضعیت روحی مددجویان و اقشار مختلف جامعه، زمینه حل مشکلات و رشد آنها را فراهم میکند. فرصتهای شغلی مختلفی برای مددکاران اجتماعی وجود دارد که از جمله آنها میتوان به کار برای مددکار در خانه سالمندان، سازمان بهزیستی کشور، کانون اصلاح تربیت و مراکز مشاوره اشاره کرد.
مددکاران اجتماعی وظیفه انجام فعالیتهای مرتبط با مطالعه، بررسی و ارزیابی، برنامهریزی، نظارت و ارزشیابی خدمات و امور بهزیستی در ابعاد و زمینههای مختلف را برای جامعه هدف بر عهده دارند. از جمله افراد جامعه هدف میتوان به مهدهای کودک و خانههای کودکان و نوجوانان، آسیب دیدگان اجتماعی، زنان سرپرست خانوار، سالمندان و معلولین اشاره نمود.
مهارت های مورد نیاز برای استخدام مددکار اجتماعی
سازمانهای مختلف در هنگام انتخاب نیروی انسانی موردنظر خود برای استخدام مددکار از میان متقاضیان موجود، ویژگی های فردی و مهارتهای نرم و سخت مختلف افراد را در نظر میگیرند. مهمترین مهارتهای موردنیاز یک مددکار اجتماعی عبارتاند از:
داشتن دید خوب و عمیق
یک مددکار اجتماعی برای تشخیص و حل مشکلات باید از قدرت مشاهده و تیزبینی خوبی برخوردار باشد. به همین دلیل، داشتن دید خوب و عمیق یکی از مهمترین مهارتهای موردنیاز مددکاران اجتماعی به شمار میرود.
مهارت گوشدادن فعال و صبور بودن
مددکاران اجتماعی باید بتوانند بهخوبی به مسائل و مشکلات مددجویان و افراد نیازمند حمایت گوش دهند و شنونده خوبی باشند تا این افراد بتوانند با آنها ارتباط برقرار کرده و بتوانند مشکلاتشان را مطرح کنند. در نتیجه، مهارت گوشدادن فعال و صبور بودن در شنیدن مسائل و مشکلات مددجویان، از دیگر مهارتهای موردنیاز یک مددکار اجتماعی محسوب میشود.
توانایی انجام مصاحبه و قدرت تصمیمگیری
یکی دیگر از مهارت های مورد نیاز برای استخدام مددکار اجتماعی، داشتن توانایی انجام مصاحبه و قدرت تصمیمگیری است. چرا که اگر مددکاران اجتماعی نتوانند با استفاده از قدرت مشاهده و شنیداری خود به عمق مشکل افراد دارای آسیب های اجتماعی پی ببرند، باید با این افراد مصاحبه کنند تا از این طریق به شناخت دقیقتری از این مراجعین و مسئله و بحران آنها رسیده و بتوانند از این طریق راهکار مناسبی برای حل بحران مددجویان در نظر بگیرند.
داشتن توانمندیهای روحی ویژه برای مددکاری
یک مددکار اجتماعی برای این که بتواند مشکلات و آسیب های مختلفی را که در زندگی اقشار گوناگون میبیند تحمل کند و دچار بحران و ناراحتی نشود، باید دارای توانمندیهای روحی ویژهای باشد. بدیهی است که افراد بسیار حساس، زودرنج و بسیار عاطفی برای این شغل مناسب نیستند.
مهارت های ارتباطی مناسب
یک مددکار اجتماعی باید بتواند با افراد مختلف ارتباط برقرار کرده و با برخی از مددجویان ارتباط مستمر داشته باشد. در نتیجه، مددکاران اجتماعی باید دارای مهارت های ارتباطی مناسبی باشند تا برای برقراری ارتباط با اقشار مختلف دچار مشکل نشوند.
خودشناسی
بدیهی است که یک مددکار اجتماعی در صورتی که به شناخت مناسبی از خود نرسد، نمیتواند به دیگران برای شناخت خود و حل مشکلاتشان کمکی کند.
وظایف یک مددکار اجتماعی
همانطور که پیشتر گفته شد، فرصتهای شغلی مختلفی برای مددکاران اجتماعی وجود دارد و بسیاری از سازمانها و ادارات به دنبال استخدام مددکار اجتماعی هستند. از جمله این فرصتهای شغلی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- موسسههای خیریه و سازمانهای مردمنهاد
- مراکز مشاوره خصوصی و کلینیک مددکاری اجتماعی
- مراکز نگهداری افراد بدسرپرست و بیسرپرست
- مراکز ترک و درمان اعتیاد
- مدارس و مراکز اصلاح و تربیت
- بیمارستانها و اورژانس اجتماعی
- زندانها و مراکز بازپروری
- دیگر سازمانهای رفاهی، حمایتی، توانبخشی و امدادی
همانطور که مشاهده میکنید، تنوع گزینههای استخدام مددکار اجتماعی بالا است. در نتیجه، یک مددکار اجتماعی، بسته به محل فعالیت خود، وظایف متفاوتی را بر عهده دارد و نمیتوان وظایف یکسانی را برای همه مددکاران اجتماعی در نظر گرفت.
اما درهرصورت، یک مددکار اجتماعی در هر سازمان و ادارهای که مشغول باشد، یک سری وظایف عمومی برعهده دارد. از جمله این وظایف عمومی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- کمک به مددجویان برای غلبه بر چالشهای رایجی همچون فقر، بیکاری، اختلالات روحی و سوءاستفاده
- ملاقات حضوری با مددجویان و برقراری ارتباط با آنها بر اساس اعتماد و شفقت
- شناسایی مشکلات مراجعین و ارائه و اجرای راهکارهایی مانند درمان، کمک به اشتغال و جابهجایی فیزیکی
- مدیریت چالشهای مرتبط با کودکان و نوجوانان، افراد تحت پوشش سازمان بهزیستی کشور، زنان سرپرست خانوار و سالمندان به شیوهای حرفهای، آرام و دلسوزانه
- اطلاعرسانی برنامههای مراقبتی به مراجعین، همکاران و ارائهدهندگان مراقبتهای بهداشتی
- ارزیابی و بررسی شرایط مددجویان
- حمایتهای عملی از مددجویان خود یا تصمیمگیری برای آنها در صورت نیاز
- درک نیازهای اقشار مختلف جامعه و افراد نیازمند حمایت همچون زنان سرپرست خانواده و سالمندان
- ارائه مدارک موردنیاز به دادگاه در صورت نیاز
- حفاظت از زنان سرپرست خانوار، کودکان یا والدین در مقابل خطرات موجود
- ارائه اطلاعات و مشاوره به مددجویان
- داشتن تفکر عادلانه و دور از پیشداوری و قضاوت در هنگام ملاقات با مددجویان
جمعبندی و سخن پایانی
در این مقاله به معرفی شغل مددکاری اجتماعی و مهارت های مورد نیاز این شغل پرداخته و وظایف یک مددکار اجتماعی را بررسی نمودیم. همانطور که مشاهده کردید، شغل مددکاری اجتماعی جزو مشاغل پرتقاضا بوده و بسیاری از سازمانها و ادارات ارائهدهنده خدمات اجتماعی به دنبال استخدام مددکار اجتماعی هستند. بنابراین، شما میتوانید در صورت تمایل به فعالیت در این حوزه، با کمی جستجو در سایتهای کاریابی معتبر به موقعیت شغلی موردعلاقه خود در زمینه مددکاری اجتماعی دست پیدا کنید.