شاید این روزها پیامک مالیاتی زیر برای شما هم ارسال شده باشد. پیامکی که برای خیلی از افراد ارسال شده و از آنها خواسته تا ۲۸ مهرماه به اطلاعیه خرید و فروش خود واکنش نشان دهند.
سازمان مالیاتی می‌خواهد یک موضوع مالیاتی را توضیح دهد که در این گزارش به زبان ساده هدف از ارسال این پیامک‌ها را تشریح می‌کنیم.
اولین نکته این است که حتی اگر کاسب نباشید، ممکن است اطلاعاتی درباره بعضی خریدها یا معاملاتتان در سامانه مالیاتی ثبت شده باشد. حالا قدم‌به‌قدم توضیح می‌دهیم.
۱. اصلا این پیامک برای چیست؟
فرض کنید برای ماشینتان بیمه می‌خرید یا بلیت هواپیما تهیه می‌کنید. شرکت ارائه‌دهنده خدمات ممکن است اطلاعات معامله را با استفاده از کد ملی شما به سازمان امور مالیاتی ارسال کند. سازمان امور مالیاتی این اطلاعات را در سامانه‌ای ثبت می‌کند تا مشخص باشد چه کسی، چه چیزی را، از چه کسی و با چه مبلغی خریده یا فروخته است.
حالا سازمان از شما می‌خواهد وارد سامانه شوید و بررسی کنید که آیا اطلاعات ثبت‌شده به نامتان درست است یا نه. پس دریافت پیامک لزوماً به این معنی نیست که شما بدهی مالیاتی دارید یا باید مالیات جدیدی پرداخت کنید.
۲. چرا سازمان امور مالیاتی این اطلاعات را جمع‌آوری می‌کند؟
یکی از اهداف این کار، شفاف‌شدن معاملات و محاسبه دقیق‌تر مالیات است. برای مثال، اگر یک فروشنده کالایی را یک میلیون تومان بخرد و دو میلیون تومان بفروشد، اطلاعات خرید و فروش او به سازمان کمک می‌کند معاملاتش را بررسی کند. البته دو نوع مالیات وجود دارد که نباید با هم اشتباه گرفته شوند:
مالیات عملکرد: به درآمد مشمول مالیات و سود کسب‌وکار مربوط می‌شود؛ یعنی سازمان درآمدها و هزینه‌های قابل‌قبول را بررسی می‌کند تا مالیات مربوط به فعالیت اقتصادی را محاسبه کند.
مالیات بر ارزش افزوده: در معاملات مشمول، از خریدار دریافت و طبق مقررات به سازمان امور مالیاتی پرداخت می‌شود. محاسبه نهایی آن برای کسب‌وکارها به مالیات و اعتبار مالیاتی خریدهای مرتبط هم بستگی دارد. بنابراین، این دو مالیات یکسان نیستند و صرف ثبت یک خرید یا فروش هم به‌خودی‌خود به معنی بدهکارشدن فرد نیست.
۳. اگر کاسب نباشید، چرا اطلاعات خریدوفروشتان ثبت می‌شود؟
این بخش مهم‌ترین قسمت ماجراست. فرض کنید کارمند هستید و هیچ مغازه یا شرکتی ندارید. با این حال، ممکن است اطلاعاتی از بعضی معاملات یا خدماتی که دریافت کرده‌اید در سامانه ثبت شود.
مثلاً اطلاعات خرید بیمه‌نامه، اطلاعات بعضی خریدها یا معاملات ثبت‌شده با کد ملی یا اطلاعاتی که شرکت‌ها یا مؤسسات دیگر درباره یک معامله ارسال کرده‌اند. سازمان برای افراد غیرتاجر نیز کارپوشه‌ای در نظر گرفته است تا بتوانند اطلاعات ثبت‌شده به نام خود را مشاهده کنند.
اما ثبت اطلاعات خرید در کارپوشه، به‌تنهایی به معنی فعالیت تجاری یا الزام به پرداخت مالیات نیست. مهم است که نوع معامله، صحت اطلاعات و مقررات مربوط به آن بررسی شود.
۴. اگر اطلاعات اشتباهی به نام تو ثبت شده باشد، چه کار کنی؟
سازمان مالیاتی پیشنهاد می‌کند وارد سامانه مالیاتی شوید و اطلاعات را بررسی کنید. مسیر اعلام‌شده به این صورت است:
۱. وارد سایت my.tax.gov.ir شوید.
۲. بخش «اطلاعات صورت معاملات ۱۶۹ مکرر» را پیدا کنید.
۳. وارد بخش «سامانه واکنش به اطلاعات» شوید.
۴. اطلاعیه‌های خرید و فروش ثبت‌شده به نامتان را بررسی کنید.
۵. اگر معامله‌ای را نمی‌شناسید یا اطلاعات آن اشتباه است، در صورت وجود گزینه مربوط، از امکان رد یا اعلام مغایرت استفاده کنید. توجه کنید که عنوان دقیق منوها و نحوه ثبت اعتراض باید با راهنمای رسمی سامانه تطبیق داده شود.
فرض کنید خسارت بیمه دریافت کرده‌اید، اما اطلاعات مربوط به آن به شکلی در سامانه ثبت شده که انگار شما فروشی انجام داده‌اید. چنین موردی ممکن است ناشی از نحوه ثبت اطلاعات باشد. باید جزئیات را بررسی و اگر مغایرت وجود دارد، از مسیر رسمی اعلام شده پیگیری کنید.
در مثالی دیگر فرض کنید در کارپوشه‌تان خرید چند دستگاه پمپ آب یا تجهیزات برق صنعتی ثبت شده، درحالی‌که اصلاً چنین وسایلی نخریده‌اید. این مورد نیاز به بررسی دارد؛ ممکن است اطلاعات اشتباه باشد یا معامله به هر دلیلی با مشخصات شما ثبت شده باشد. اگر امکان اعلام مغایرت وجود دارد، آن را پیگیری کنید.
۶. آیا اگر اطلاعات را رد نکنید، حتماً جریمه می‌شوید؟
اگر اطلاعاتی اشتباه است، در صورت وجود گزینه رد، آن را رد کنید؛ اما درباره آثار حقوقی رد نکردن اطلاعات یا مهلت اعتراض، توضیح رسمی و کاملی ارائه نمی‌دهد. بنابراین، بهتر است مهلت ۲۸ مهر ۱۴۰۵ و پیامدهای احتمالی اقدام‌نکردن را از اطلاعیه‌های رسمی سازمان امور مالیاتی بررسی کنید.
خلاصه رویکرد سازمان امور مالیاتی آن است که این سازمان از مخاطبان پیامک‌ها می‌خواهد اطلاعات خریدوفروشی را که به نامشان ثبت شده بررسی کنند؛ اگر معامله‌ای را نمی‌شناسند یا اطلاعات اشتباه است، آن را از مسیر رسمی پیگیری کنند، اما صرف دریافت پیامک یا ثبت یک معامله به معنی بدهی مالیاتی نیست.
خود سازمان امور مالیاتی هم درباره این پیامک‌ها اعلام کرده که «نگران نباشید؛ پیامک ماده ۱۶۹ به تنهایی به معنای بدهی یا قطعی شدن مالیات شما نیست». در این توضیحات آمده است: «در پی ارسال پیامک‌های اخیر سازمان امور مالیاتی درباره اطلاعات خرید و فروش موضوع مواد ۱۶۹ و ۱۶۹ مکرر قانون مالیات‌های مستقیم، از مودیان محترم درخواست می‌شود اطلاعات ثبت شده به نام خود را بررسی و در صورت وجود مغایرت، تعلق نداشتن معامله یا اشتباه، در مهلت مقرر درخصوص رد یا اصلاح اطلاعات اقدام کنند.»
