بازار تندروی همچنان داغ است و در این آشفتهبازار، دلواپسان و افراطیون از هیچ تلاشی برای پیشبرد اهدافشان دریغ نمیکنند. اهمیتی هم نمیدهند که کشور در شرایط جنگ نظامی و اقتصادی با آمریکا است. یک روز محاکمه مسئولان گذشته را دنبال میکنند و با رفتن به مقابل خانه آنها، شعارهای خود را تکرار میکنند و روز دیگر، بحث استیضاح عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، را به دلیل دیدار با ویتکاف و انتقال شروط ایران به آمریکا به ثبت میرسانند. حضور در فرودگاه مهرآباد و نفوذی خواندن رئیس دولت چهاردهم، آن هم در شرایطی که همه سیاسیون، حقوقی و حقیقی، از او حمایت کردند، از دیگر اقدامات جدید تندروها است. تندرویهایی که در هفتههای گذشته با تذکر رهبر انقلاب و تأکید ایشان بر حفظ وحدت و انسجام ملی مواجه شده، اما به نظر میرسد گوش تندروها بدهکار نیست و بر تندروی میتازند.
این روزها نیز که اما و اگرها بر سر بازگشت ایران و آمریکا به تفاهم اسلامآباد و همچنین به پایان رساندن جنگ زیاد شده است، رفتارهای تندروانه آنان شدت گرفته است؛ خاصه آنکه عدهای از آنان، اظهارات رئیسجمهور درباره توافق با واشنگتن را زیر سؤال بردند، عدهای دیگر در مجلس با استفاده از جایگاه حقوقی خود خواهان استیضاح وزیر خارجه، آن هم زمانی که در مأموریت به سر میبرد، شدند و برخی دیگر از محاکمه ظریف و حسن روحانی سخن گفتند. اگرچه ماجرای محاکمه روحانی تبدیل به یک رؤیای دور اصولگرایان افراطی شده، اما در هر بزنگاه و دستآویزی برای رسیدن به آن چنگ میزنند. بهخصوص آنکه این روزها گویی خالصسازان و اصولگرایان به نوعی تقسیم وظایف کردند و از چند جبهه به مسئولان ارشد فعلی و سابق میتازند.
از تجمع مقابل خانه حسن روحانی تا شعارها در فرودگاه مهرآباد
حفظ وحدت و انسجام ملی، از کلیدواژههایی بود که با شروع جنگ رمضان در نهم اسفندماه سال گذشته بارها از سوی مسئولان و اهالی سیاست بر آن تأکید شد. نکتهای که حتی رهبر انقلاب در پیامهایشان بر آن تأکید کردند اما بررسی عملکرد و رفتارهای طیف سیاسی تندرو، نشان از وحدتشکنی آنان دارند. شاهد این ادعا نیز انتشار دو فیلم از تجمع دلواپسان مقابل خانه حسن روحانی برای محاکمه او و همچنین شعارهای تند و تیزشان علیه مسعود پزشکیان و عباس عراقچی در فرودگاه مهرآباد است. اقدامی که با واکنشهای زیادی هم همراه شده و برخی بر این باورند که کشور در شرایطی نیست که بتواند هزینه این تندرویها را پرداخت کند.
اما جدا از تجمعات خیابانی تندروها، برخی از چهرههای شاخص این طیف سیاسی در فضای مجازی و پلتفرمهای اجتماعی علیه مقامات کشور فعالیت میکنند. مانند مهری طالبی دارستانی که در شبکه اجتماعی ایکس نوشت: «آقای اژهای! امروز آنچه شرط بلاغ است با شما عرض شد خواه پند گیرید خواه ملال منتظر محاکمه ظریف روحانی یا استعفای شما از جایگاهی که توان یا امکان انجام وظایفش را ندارید؛ هستیم آخرین فرصتی را که اماممان به شما دادند، نسوزانید.»
همچنین هشتگ عزل پزشکیان، از کلیدواژههایی است که طالبی دارستانی از آن استفاده میکند. خاصه آنکه در واکنش به اظهارات اخیر روحانی نوشت: «احسنت بر امت مبعوث مدافع ولایت کار دست مردم است یعنی این اینها اینگونه به غلط کردن میافتند اگر بخواهید و بخواهیم. #عزل پزشکیان»
میثم نیلی، برادر داماد ابراهیم رئیسی و مدیرمسئول سایت رجانیوز هم در شبکه اجتماعی ایکس و در واکنش به اظهارات رئیسجمهور درباره توافق ایران و آمریکا نوشت: «آقای پزشکیان! یقین بدانید ملّت با غیرت ایران، هرگز نه به شما و نه هیچکس دیگری اجازه معامله با دشمنان بر سر انرژی و مواد هستهای و تنگه هرمز و ساحات مقاومت و دیگر سرمایههای راهبردی را نمیدهد. مردم ایران قطعاً درصدد انتقام و قتل آن خوک زرد و ریختن خون همه قاتلان امام شهید و فرزندان ایرانند؛ و آرمان و هدفشان محو صهیون و اسرائیل است و هر کس هم بخواهد پای خود را از مسیر امام و امّت مبعوث کج بگذارد را ادب میکنند. هشدار!»
او پیش از این هم با اشاره به حرف و حدیثها درباره دیدار پزشکیان و ترامپ نوشته بود: «اگر رئیسجمهور در سفر غیر ضروری نیویورک با آن خوک کثیف دیدار و گفتوگو کند، عدم کفایت او توسط ملّت مبعوث اعلام میگردد و احتیاج به رأی مجلس هم ندارد. هشدار»
تندروها از چه چیزی عصبانیاند؟
فارغ از آنکه تندروها چه میگویند و چرا همواره به خلاف جهت خواست نظام حرکت میکنند، بیتوجهی آنان به شرایط اقتصادی و احتمال حمله مجدد آمریکا به ایران است. در واقع، آنان در شرایطی هجمههای خود را به سمت مقامات ارشد فعلی و سابق نشانه میگیرند، که این رفتار از سوی عقلای نظام و حتی اصولگرایان نهی شده است. از سوی دیگر، دولت چهاردهم و مقامات کشور در حالی بر مسیر دیپلماسی و کاهش احتمال جنگ تأکید دارند که طیف سیاسی تندرو، هرگونه مذاکره با آمریکا را با عبور از خطوط قرمز کشور یکی میداند.
آن هم در حالی که رئیسجمهور، اخیراً درباره نقش رهبر انقلاب در سیاست خارجی نیز توضیح داده است که؛ «تیمی متشکل از ۶ نفر از نهادهای مختلف، نیروهای امنیتی، نمایندگان مجلس و دستگاههای دولتی، درباره فرایندهای تصمیمگیری گفتوگو و مشورت میکنند و تصمیمها از طریق هماهنگی میان این افراد اتخاذ میشود.»
به بیان دیگر، همین اختلاف نگاه میان طیف تندرو و طیف عقلای نظام، باعث شده است هر نشانهای از احتمال گفتوگو یا توافق، صرفاً به یک بحث سیاست خارجی محدود نمانده و به یکی از نقاط اصلی مناقشه میان دولت و بخشی از جریانهای سیاسی تبدیل شده است. از یک سو، دولت با همراهی همه مسئولان نظامی، قضایی و ارکان مهم حاکمیت تلاش میکند از ظرفیت دیپلماسی برای مدیریت شرایط موجود استفاده کند و از سوی دیگر، منتقدان این رویکرد بر این باورند که مذاکره نباید به قیمت آنچه آنها «امتیازدهی به دشمن» میدانند، انجام شود.
در چنین فضایی، تند شدن ادبیات سیاسی و افزایش فشار بر مسئولان میتواند بخشی از منازعه بر سر تعیین مسیر آینده کشور تلقی شود؛ منازعهای که مدتهاست از فضای رسانهای و مجازی فراتر رفته و خود را در قالب تجمع، اعتراض به مسئولان و طرح عدم کفایت سیاسی رئیسجمهور نشان میدهد. با این حال، تأکید مکرر بر حفظ وحدت و انسجام ملی نشان میدهد که این اختلافات، دستکم از منظر حاکمیت، در شرایط فعلی نیازمند مدیریت و جلوگیری از تبدیل شدن به شکافهای عمیقتر سیاسی و اجتماعی است. شاید از همین رو باشد که اصولگرایان نیز با محکومیت این نوع رفتارهای تند، خواهان برخورد دستگاههای امنیتی با آنان هستند.
