توقف کمیته تحریم
پیشنویس این قطعنامه که توسط ایالاتمتحده تهیهشده بود، خواستار تمدید مأموریت هیئت کارشناسان (هیئترئیسه of Experts) برای یک سال دیگر، تا سپتامبر ۲۰۲۷ بود.
به گزارش روز نو این هیئت کارشناسی درواقع بازوی نظارتی و کارشناسی «کمیته تحریمهای ایران» (که بر اساس قطعنامه ۱۹۲۹ تأسیسشده بود) محسوب میشد و وظیفه پایش اجرای تحریمها و ارائه گزارشهای دورهای به شورای امنیت را بر عهده داشت. ۱۱ رأی موافق (ازجمله فرانسه، بریتانیا و آلمان) به این پیشنویس رای داده شد. همچنین ۲ رأی مخالف (وتو) توسط روسیه و چین بهعنوان اعضای دائم شورای امنیت صادر شد. همچنین به این قطعنامه ۲ رأی ممتنع (پاکستان و سومالی) داده شد. بر این اساس مأموریت «هیئت کارشناسان» که پشتیبان «کمیته تحریمهای ایران» به شمار میرود تمدید نشد. مأموریت آنها که قرار بود در ۲۶ سپتامبر ۲۰۲۶ به پایان برسد، تمدید نخواهد شد. این بدان معناست که نظارت سازمان ملل متحد بر تحریمهای مرتبط با ایران متوقف میشود.
واکنش قالیباف
محمدباقر قالیباف رئیس مجلس شورای اسلامی ایران در واکنش به وتوی این قطعنامه در حساب کاربری خود در شبکه ایکس نوشت: «نظم تکقطبی که در آنیک طرف بازور و اجبار امتیاز گیری میکرد، به پایان رسیده است. وتوی چین و روسیه سوءاستفاده سیاسی از شورای امنیت را رد کرد و حاکمیت قانون را مجدداً تثبیت نمود. ما باید از چندجانبه گرایی دفاع کنیم؛ زیرا یکجانبهگرایی در خدمت منافع هیچکس نیست.»
حمایت روسیه
در این راستا، نماینده روسیه در شورای امنیت در نشست روز جمعه گفت: قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت در ۱۸ اکتبر ۲۰۲۵ منقضی شده و از دستور کار خارجشده است؛ بنابراین برگزاری نشست بر سر این موضوع، فاقد وجاهت قانونی و رویهای است.
واسیلی نبنزیا افزود: ما تلاش برخی اعضا برای ایجاد توهم «مشروعیت» از طریق ادعاهای مربوط به سازوکار «اسنپبک» (بازگشت خودکار تحریمها) را بهطور قاطع رد میکنیم. روسیه با غیرقانونی خواندن این نشست بر سر دستور کار منقضی شده، خواستار رأیگیری رویهای برای تصویب دستور کار جلسه شد.
این در حالی است که کشورهای اروپایی آلمان، فرانسه، بریتانیا و آمریکا در آگوست ۲۰۲۵ «مکانیسم ماشه» (Snapback) را فعال کردند. آنها بر این باورند که با فعال شدن این مکانیسم، تحریمهای قبلی سازمان ملل متحد بهطور خودکار و قانونی احیاشدهاند و درنتیجه، کمیته تحریمها و هیئت کارشناسان نیز بهطور خودکار بازسازیشدهاند.
بر همین اساس است که نماینده آمریکا در شورای امنیت در نشست در واکنش به وتوی پیشنویس قطعنامه کشورش علیه ایران مدعی شد: وتوی تمدید تحریمها علیه ایران توسط چین و روسیه خلاف قواعد بینالمللی است.
احتمال حمله به کوه کلنگ
«طارق رئوف» رئیس سابق بخش امنیت سیاسی و شفافسازی آژانس بینالمللی انرژی اتمی و رئیس برنامه خلع سلاح، کنترل سلاح و عدم اشاعه موسسه صلح استکهلم (سیپری) گفت: اتریش ویزای آقای اسلامی، رئیس سازمان انرژی اتمی ایران، را برای شرکت در کنفرانس عمومی آژانس بینالمللی انرژی اتمی در این هفته لغو کرد. چون کمیته قطعنامه ۱۷۳۷ شورای امنیت تحت نفوذ آمریکا نتوانست با لغو تحریمهای علیه او موافقت کند.
وی افزود: آمریکا کرسی ایران در کمیته عمومی کنفرانس عمومی را که از سوی گروه خاورمیانه/جنوب آسیا نامزد شده بود به چالش کشید. اما آمریکا در رأیگیری مخفی که روسیه خواستار آن شد شکست خورد و ایران جای خود را در کمیته عمومی گرفت. ایران نیز متقابلاً اعتبارنامه آمریکا برای حضور در کنفرانس عمومی را به چالش کشید. رئوف در ادامه تأکید کرد: هرچند مکانیسم ماشه در اکتبر ۲۰۲۶ برخلاف خواست چین و روسیه فعال شد و کمیته قطعنامه ۱۷۳۷ شورای امنیت سازمان ملل توسط دبیر کل تشکیل شد، چین و روسیه مانع از فعالیت آن شدهاند. وی در ادامه یادآور شد: شورای امنیت پس از شکست دادن چین/روسیه در یک رأیگیری رویهای، پرونده هستهای ایران را بررسی خواهد کرد، اما هیچ قطعنامه جدیدی ارائه نخواهد شد، چون چین/روسیه آن را وتو خواهند کرد.
انجماد پرونده هستهای
رئیس برنامه خلع سلاح، کنترل سلاح و عدم اشاعه موسسه صلح استکهلم (سیپری) در ادامه یادآور شد: پرونده هستهای ایران فعلاً منجمد است. ممکن است ترامپ در مقطعی سایت «کوه گلند گاز لا» (کوه کلنگ) (Koh Goland Gaz La) را بمباران کند. وی در پایان گفت: رافائل گروسی مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی گیرکرده است؛ او برای دبیر کلی سازمان ملل مبارزه انتخاباتی میکند و پروندههای اوکراین و ایران متوقفشدهاند و او در میان این ماجرا گرفتارشده است.
