فضای رسانهای و اطلاعرسانی دولت پس از نزدیک به یک دهه، شاهد تغییری بنیادین در سیاستهای اجرایی خود است.
به گزارش روز نو عباس پازوکی، معاون ارتباطات و اطلاعرسانی دفتر معاون اول رئیسجمهور، شب ۱۳ شهریورماه از تصمیمی پرده برداشت که بسیاری از کارشناسان ارتباطات آن را پایان دوران انزوای رسانهای دستگاههای دولتی در فضای مجازی توصیف میکنند.
در جلسه ستاد ویژه ساماندهی و راهبری فضای مجازی که به ریاست محمدرضا عارف برگزار شد، ممنوعیت استفاده دستگاههای دولتی از پیامرسانهای غیربومی برای اطلاعرسانی رسمی، با اجماع اعضا لغو شد تا یکی از بحثبرانگیزترین بخشنامههای دهه نود خورشیدی به بایگانی سپرده شود.
این محدودیت که ریشه در بخشنامه ۲۹ فروردین ۱۳۹۷ مرکز مدیریت راهبردی افتای ریاستجمهوری داشت، نهادها و موسسات دولتی و عمومی غیردولتی را موظف کرده بود که تمام فعالیتهای تبلیغاتی و اطلاعرسانی خود را صرفا از طریق پیامرسانهای داخلی مورد تایید وزارت ارتباطات انجام دهند.
در آن مقطع، هدف از ابلاغ این بخشنامه، حمایت از زیرساختهای ملی و تمرکز بر پلتفرمهای داخلی عنوان شده بود؛ اما در عمل، این سیاست به شکافی عمیق میان مرجعیت خبری دولت و بسترهای حضور تودهای مردم منجر شد.
عباس پازوکی در یادداشتی با عنوان «داستان یک خودتحریمی عجیب؛ وقتی تصمیم گرفتیم برگردیم همان جایی که مردم هستند!» به نقد این رویه پرداخته و نوشته است: «داستان چه بود؟ سالها پیش یک تصمیم عجیبی گرفته بودند؛ آمده بودند بخشنامه کرده بودند که هیچ دستگاه و ارگان دولتی حق ندارد در پیامرسانهای غیربومی اطلاعرسانی کند! نتیجهاش چه شد؟
مردم، جوانها و رسانهها در سکوهای بینالمللی خبرها و شایعات را میخواندند؛ اما دستگاههای دولتی درست همان جایی که مردم حضور داشتند غایب بودند و در سکوی دیگری جواب میدادند! رسما میدان را خالی کرده بودیم برای شایعات و عملیات روانی رسانههای آنطرفی و خیلی هم از این ناحیه آسیب دیده بودیم.»
لغو این ممنوعیت در حالی صورت میگیرد که در سالهای اخیر، بسیاری از دستگاههای رسمی با وجود بخشنامه منع فعالیت، بهصورت غیررسمی یا نیمهرسمی در پلتفرمهایی نظیر تلگرام، اینستاگرام و ایکس حضور داشتند.
با این حال، رسمیت یافتن این حضور میتواند به معنای بازگشت مرجعیت خبری به نهادهای مسوول در بسترهای پرمخاطب باشد.
پازوکی در بخش دیگری از یادداشت خود با اشاره به فضای حاکم بر جلسه اخیر ستاد فضای مجازی تاکید کرده است: «امروز در جلسه وقتی گزارش این خودتحریمی را روی میز گذاشتند، بحثهای صریحی شکل گرفت. آخر سر هم با تصمیم شجاعانه ستاد، قفل کار شکسته شد: ممنوعیت استفاده از پیامرسانهای غیربومی برای اطلاعرسانی رسمی دستگاهها، با اجماع کامل همه اعضای ستاد برداشته شد.»
در کنار این تحول رسانهای، جلسه ستاد ویژه ساماندهی فضای مجازی میزبان طرحی راهبردی تحت عنوان «ایرانبوم» یا زیستبوم دیجیتال ملی بود. این طرح که با هدف تجمیع خدمات دولت الکترونیک تدوینشده، قرار است بستری یکپارچه برای ارائه خدمات اداری، اقتصادی، دانشگاهی و بهداشتی فراهم کند.
محمدرضا عارف، معاون اول رئیسجمهور، در این نشست با تاکید بر لزوم جبران عقبماندگیهای تکنولوژیک کشور تصریح کرد: «ما در دهه ۸۰ پیشرو و مدعی فناوری در منطقه بودیم؛ اما قبول کنیم که الان آن جایگاه را در برخی حوزهها نداریم!
باید این عقبماندگی را با سرعت جبران کنیم؛ زمان هم نداریم و باید با سرعت به سمت جلو حرکت کنیم.» او همچنین با انتقاد از تداوم کاغذبازی در کنار سیستمهای دیجیتال، خطاب به مدیران اجرایی گفت: «هیچ کار متناقضی حق نداریم انجام دهیم. کاغذبازی باید رسما برچیده شود.»
اگرچه لغو ممنوعیت اطلاعرسانی در پیامرسانهای خارجی گامی رو به جلو برای ترمیم رابطه دولت و افکار عمومی تلقی میشود، اما تحلیلگران معتقدند کارآمدی کامل این تصمیم منوط به بازنگری در سیاستهای کلان دسترسی کاربران به این فضاهاست.
عارف در پایان این جلسه با قاطعیت اعلام کرد: «وقتی دور این میز به اجماع رسیدیم و تصمیم گرفتیم، دیگر هیچ دستگاهی حق ندارد ساز مخالف بزند.»
