انتخاب: نیویورکتایمز نوشت: مطالبات ایران برای بازگشایی تنگه هرمز، آنگونه که در بیانیه روز شنبه مطرح شد، تا حد زیادی همان اقداماتی است که دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، پیشتر در قالب تفاهمنامهای که در ۱۷ ژوئن امضا شد و خیلی زود از هم فروپاشید، با آنها موافقت کرده بود. اما ایران کنترل بر تنگه هرمز را بهترین فرصت خود برای وادار کردن ترامپ به اجرای آن وعدهها میداند و هنوز حاضر نیست این اهرم را واگذار کند.
در ادامه این مطلب آمده: به گفته تحلیلگران، برای ایران، محروم کردن ترامپ از امکان اعلام پیروزی درباره تنگه هرمز، کارآمدترین اهرم برای متقاعد کردن او به بازگشت به تعهدات آن توافق و اجرای آنهاست. باز نگه داشتن تنگه در وضعیت عمدتاً بسته، قیمت انرژی را بالا نگه میدارد و همچنین راهی است برای اطمینان از اینکه کشورهای حاشیه خلیج فارس ــ که برای صادرات خود به این تنگه وابستهاند ــ واشنگتن را نیز به بازگشت به تفاهمنامه ترغیب خواهند کرد.
اسفندیار بتمنقلیچ، بنیانگذار بنیاد «بورس و بازار» که یک اندیشکده متمرکز بر دیپلماسی اقتصادی است، گفت سطح بیاعتمادی میان ایران و ایالات متحده آنقدر بالاست که تهران میخواهد اطمینان حاصل کند پیش از آنکه حتی بخشی از کنترل خود بر تنگه را واگذار کند، به کمک اقتصادی وعدهدادهشده برای بازسازی دست پیدا خواهد کرد.
او گفت: «مقامهای ایرانی نگراناند که اگر تنگه باز شود، ترامپ بدون آنکه احساس کند نیازی به حلوفصل این بحران دارد، از آن خارج شود. آنها میخواهند از تنگه بهعنوان سازوکاری برای تضمین پایبندی استفاده کنند تا مطمئن شوند ترامپ مفاد مختلف تفاهمنامه را اجرا میکند.»
علی واعظ، مدیر پروژه ایران در «گروه بینالمللی بحران»، تنگه هرمز را به «شمشیر داموکلس بر فراز سر ترامپ» تشبیه کرد.
واعظ گفت: «ایران میخواهد منافع و امتیازات را از قبل دریافت کند، بدون آنکه اهرم اصلی خود، یعنی هرمز، را واگذار کند.»
ترامپ روز یکشنبه به آکسیوس گفت که معتقد است ایران سرانجام به دلیل فشارهای اقتصادی و تورم کوتاه خواهد آمد. او تهدیدی به اقدام نظامی جدید علیه ایران مطرح نکرد و گفت: «داریم با احتیاط و کمسروصدا پیش میرویم.»
محمدباقر ذوالقدر، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، روز شنبه مطالبات ایران را اعلام کرد. او خواستار لغو محاصره دریایی و تحریمهای آمریکا علیه صادرات نفت و محصولات پتروشیمی ایران، خروج نیروهای نظامی آمریکا از اطراف ایران، پرداخت غرامت جنگی و آزادسازی داراییهای مسدودشده ایران شد. او همچنین خواستار پایان حملات به متحدان ایران در منطقه، از جمله در لبنان، و پایان تهدیدها علیه ایران شد.
تمام این مطالبات، به استثنای غرامت جنگی، در تفاهمنامه ۱۴ مادهای ماه ژوئن گنجانده شده بود. بیشتر مفاد این توافق ظرف چند هفته نقض شد و حتی ترامپ نیز اعلام کرد که این توافق «تمام شده است».
مطالبه غرامت نیز موضوع تازهای نیست. به گفته واعظ، مقامهای ایرانی در رسانههای داخلی گفتهاند که مسئله غرامت در واقع یک برگ چانهزنی است تا ایران بتواند بیشترین میزان ممکن از رفع تحریمها را از واشنگتن دریافت کند.
به گفته واعظ، مذاکرات ایران با عمان درباره نحوه عبور و مرور کشتیها در تنگه پس از بازگشایی آن، عملاً به پایان رسیده است. اما ایران میخواهد مسئله تنگه را به احیای تفاهمنامه گره بزند؛ اقدامی که مستلزم مذاکرات بیشتر با ایالات متحده خواهد بود. هرگونه مذاکره درباره آینده برنامه هستهای ایران ــ که یکی از دلایل اصلی آغاز این جنگ از سوی ترامپ بود ــ نیز به احیای تفاهمنامه وابسته است.
به گفته او، برخی مقامها دیپلماسی را بهترین مسیر برای بازسازی اقتصادی میدانند. اما برخی دیگر، یعنی تندروها، «آنقدر بدبین و بدگمان هستند که ترجیح میدهند به جای فکر کردن به اقتصاد، اهرم فشار خود را حفظ کنند» و روی این احتمال قمار میکنند که ترامپ جنگ را از سر نگیرد.
اما ایرانیها همچنین واشنگتن را دچار شکاف میبینند؛ بهگونهای که برخی مقامهای آمریکایی خواهان دیپلماسی هستند و برخی دیگر طرفدار بمباران بیشترند و ترامپ نیز «به یک سو و سپس به سوی دیگر متمایل میشود».
در واشنگتن همچنین افرادی هستند که معتقدند به محض باز شدن تنگه، ترامپ وسوسه خواهد شد که از کل این مسئله کنار بکشد و اورانیوم بسیار غنیشده ایران را همچنان مدفون در زیر زمین رها کند.
صنم وکیل عضو اندیشکده چتم هاوس گفت: «ایرانیها نمیخواهند این کار را مجانی انجام دهند. مسئله تنگه، دریافت هزینه نیست؛ مسئله، کنترل و اهرم فشار برای پیشبرد سایر بخشهای بسته توافق است.»
بتمنقلیچ نیز گفت مسئله، اعتماد است. به گفته او، ایران میتوانست مطالبات بسیار افراطیتری مطرح کند، اما ترجیح داده است تلاش کند تفاهمنامه را بهعنوان مبنایی برای پایان دائمی جنگ احیا کند.
او گفت: «آنچه اهمیت کمتری دارد، رقم یا میزان یا امتیاز مشخصی است که مورد بحث قرار میگیرد؛ مهمتر این است که آمریکا چه کاری میتواند انجام دهد تا به ایران ثابت کند قادر است به هر یک از این تعهدات عمل کند.»
خانم وکیل گفت: «تفاهمنامه، کف و نقطه شروعی است که همه تلاش خواهند کرد بر مبنای آن ساختار یک توافق را بنا کنند؛ اما ما هنوز با آن نقطه فاصله زیادی داریم.»
