رسانه آمریکایی آکسیوس در گزارشی مدعی است: به گفته دو منبع منطقهای و یک مقام آمریکایی، ایالات متحده، ایران و عمان در حال نزدیک شدن به یک توافق موقت برای بازگشایی تنگه هرمز هستند و آمریکا هدف دارد که این توافق را روز چهارشنبه اعلام کند.
به گزارش روز نو این توافق که مذاکرات درباره آن چند هفته به طول انجامیده، با هدف از سرگیری آتشبس بین آمریکا و ایران و از سرگیری مذاکرات درباره توافق هستهای صورت میگیرد.
بر اساس این گزارش، دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا روز شنبه تصمیم گرفت به تهدیدات خود برای راهاندازی یک کارزار بمباران گسترده عمل نکند تا فرصت بیشتری برای دیپلماسی فراهم شود. با این حال، اگر به زودی توافقی حاصل نشود، ترامپ ممکن است چراغ سبز حملات بزرگی را نشان دهد.
توافق در حال شکلگیری، برخی از خواستههای ایران برای کنترل بیشتر بر تردد در تنگه هرمز را برآورده میسازد؛ کنترلی که ایران پیش از جنگ از آن برخوردار نبود.
به گفته دو منبع منطقهای، توافقی که در دست بررسی است، یک ترتیب موقت ۶۰ روزه بین عمان و ایران در تنگه هرمز ایجاد میکند که قابل تمدید خواهد بود.
تمام ترافیک ورودی کشتیها از طریق تنگه به خلیج فارس، از خط شمالی و در آبهای ایران عبور خواهد کرد.
تمام ترافیک خروجی از تنگه به سمت دریای عرب، از خط جنوبی و در آبهای عمان و با هماهنگی ایران عبور خواهد کرد.
در طول دوره ۶۰ روزه هیچ عوارض یا هزینهای دریافت نخواهد شد.
طرفین ظرف ۳۰ روز روی پاکسازی مینهای دریایی از خط میانی تنگه کار خواهند کرد.
پس از پاکسازی خط میانی، از آن برای تردد ورودی و خروجی تحت شرایط یک ترتیب دائمی که بین عمان و ایران مذاکره خواهد شد، استفاده میشود.
به ادعای آکسیوس، کاخ سفید، عمان و میانجیگران منطقهای سه هفته پیش فکر میکردند با ایران به توافق رسیدهاند، اما ایران دوباره حملات خود به کشتیها را از سر گرفت. این موضوع به دو هفته درگیری و نزدیک شدن به یک جنگ تمام عیار انجامید.
به گفته منابع منطقهای، علاوه بر مذاکرات بین عمان و ایران، مقامات قطری، پاکستانی و سعودی نیز در تلاشهای میانجیگری مشارکت داشتهاند.
منابع منطقهای میگویند کاخ سفید به طور فعال در مذاکرات نقش داشته است. در روزهای اخیر، چندین تماس تلفنی بین استیو ویتکاف، فرستاده ترامپ، عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، و بدر البوسعیدی، وزیر خارجه عمان، برقرار شده است.
دو منبع منطقهای گفتند که عراقچی آخر هفته با این توافق به طور اصولی موافقت کرده است، اما همچنان نیاز به تأیید رهبر معظم ایران، مجتبی خامنهای، و شورای عالی امنیت ملی دارد.
یک مقام آمریکایی و یک منبع منطقهای گفتند که رهبری ایران فرآیند تأیید خود را روز سهشنبه تکمیل کرده است.
همچنین روزنامه روزنامه تلگراف در این خصوص نوشته است: ایران در حال بررسی طرحی برای دریافت هزینه از کشورهای اروپایی به منظور حفاظت از تنگه هرمز، در چارچوب طرحی برای بازگشایی این آبراه راهبردی است.
در ادامه این مطلب امده است: این طرح که هنوز نهایی نشده، ایجاد «صندوق داوطلبانه» را پیشبینی میکند که توسط کشورهای حاشیه خلیج فارس و برخی از اعضای اروپایی سازمان بین المللی دریانوردی تأمین مالی خواهد شد.
منابعی از کشورهای حاشیه خلیج فارس و اروپا اعلام کردند که هزینههای داوطلبانه پیشنهادی به تأمین مخارج مدیریت ناوبری، حفاظت از محیط زیست، جستوجو و نجات و سایر خدمات در این تنگه کمک خواهند کرد.
این توافق، در صورت وقوع، میتواند یک سردرد سیاسی بزرگ برای دونالد ترامپ را حل کند و امکان تردد کشتیها و جریان نفت از طریق تنگه هرمز را، پس از ماهها آشفتگی اقتصادی ناشی از افزایش قیمت نفت، فراهم آورد.
ایران اصرار دارد که این آبراه تنها در صورتی میتواند بازگشایی شود که ایالات متحده محاصره دریایی خود را لغو کند.
بر اساس این طرح، کشتیهایی که به سمت خلیج فارس حرکت میکنند، از کانالی که در مجاورت سواحل ایران و تحت کنترل این کشور قرار دارد، عبور میکنند و کشتیهای خروجی از کانالی که در نزدیکی سواحل عمان قرار دارد، استفاده خواهند کرد.
بر اساس این گزارش، طرح عمان بر اساس ترتیبات موجود برای تنگه مالاکا (واقع در اندونزی، مالزی و سنگاپور) که اقیانوس هند را به اقیانوس آرام متصل میکند، طراحی شده است؛ جایی که از کشتیها درخواست میشود سهمی داوطلبانه برای خدمات پرداخت کنند.
قدرتهای بزرگ و صنعت کشتیرانی با کمال میل به این طرح کمک خواهند کرد تا عبور و مرور روان و حداقل اختلال در زنجیرههای تأمین جهانی، که به دلیل درگیری با تهران به شدت دچار آسیب شدهاند، تضمین شود.
همانطور که تنگه مالاکا مهمترین شریان تجاری جهان است، تنگه هرمز نیز حیاتیترین نقطه تنگ انرژی آن به شمار میرود.
عمان به این نتیجه رسیده است که کشورها و صاحبان کشتیهایی که برای تأمین انرژی خود به خلیج فارس وابسته هستند، با کمال میل به چنین صندوقی کمک خواهند کرد.
ایتالیا، بلژیک و فرانسه از جمله کشورهای اروپایی هستند که بیشترین وابستگی را به واردات نفت خام و گاز طبیعی مایع از خلیج فارس دارند.
دولت بریتانیا تأکید میکند که تنها حدود ۱ درصد از نفت خام پالایش شده در این کشور در سال ۲۰۲۵ از خاورمیانه تأمین شده است. بیشتر انرژی بریتانیا از نروژ، ایالات متحده و دریای شمال تأمین میشود.
اگرچه توافق مقدماتی صلح بین واشنگتن و تهران، آبراه را به روی ناوبری بدون محدودیت باز میکند، اما مشخص نمیکند که کدام کشور دارای صلاحیت تنظیم مقررات عبور و مرور است.
دوشنبه گذشته، آقای ترامپ ادعا کرد که واشنگتن و تهران مذاکرات برای پایان دادن به جنگ را از سر گرفتهاند، پس از آنکه حملات هوایی جدید علیه جمهوری اسلامی را لغو کرد.
مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، و اسکات بسنت، وزیر خزانه داری، هر دو روز سه شنبه در اظهارات عمومی خود اعلام کردند که به زودی توافقی برای بازگشایی این آبراه اعلام خواهد شد.
بازتعریف این آبراه به عنوان یک مسیر انرژی قابل اعتماد و همچنین درخواست ایران برای دریافت عوارض، باعث شده است که برخی از قدرتهای برجسته اروپایی بپذیرند که کشتیهای عبوری از تنگه به نوعی مجبور به پرداخت هزینههایی به ایران و عمان خواهند بود.
یک منبع در سازمان ملل متحد گفت که این طرح هنوز توسط هیچ یک از ۱۷۶ کشور عضو سازمان بین المللی دریانوردی (که شامل ایران، عمان و ایالات متحده میشود) ارائه نشده است.
اگرچه هیچ راه قانونی برای اعمال عوارض اجباری در نقاط تنگه مورد استفاده برای کشتیرانی بین المللی وجود ندارد، این منبع اذعان کرد که میتوان «صندوق داوطلبانه» را به عنوان یک جایگزین عملی «بررسی» کرد.
این طرح میتواند بر اساس صندوق کمک به ناوبری (Aids to Navigation Fund) الگوبرداری شود؛ مکانیسمی برای تقسیم هزینهها که به منظور کمک به نگهداری از تنگه مالاکا ایجاد شده است.
اگرچه مسئولیت نگهداری این آبراه عملاً بر عهده اندونزی، مالزی و سنگاپور است، اما این سه کشور استدلال کردهاند که هزینههای مربوط به فانوسهای دریایی، شناورهای راهنما و سایر تجهیزات کمک ناوبری باید توسط کاربران آن پرداخت شود.
از زمان ایجاد این طرح در نزدیک به یک دهه پیش، کمکهای مالی از کشورهایی از جمله ژاپن، استرالیا و ایالات متحده و همچنین شرکتهای کشتیرانی خصوصی دریافت کرده است تا به تأمین هزینهها کمک کند.
تحت برنامهای مشابه برای تنگه هرمز، ایران و عمان میتوانند کشورها را برای ارائه کمکهای داوطلبانه به عنوان بهای بازگشایی مسیر تجاری، تحت فشار قرار دهند.
به درک تلگراف، عمان پیشنهاد قبلی ایران برای ایجاد یک طرح عوارض مشترک را رد کرده بود، زیرا این پیشنهاد با کنوانسیون ملل متحد در مورد حقوق دریاها که یک سند بنیادین حقوق دریایی بین المللی است و عمان آن را تصویب کرده، اما ایران نه، مغایرت داشت.
به گزارش تابناک، یک منبع نزدیک به تیم مذاکرهکننده به خبرگزاری فارس گفته است: ایران تنها با عمان دربارهٔ ترتیبات آتی مدیریت تنگه مذاکره میکند و هیچ مذاکرهای با آمریکا انجام نداده است.
ایران از ابتدا تأکید داشت مسیر جنوبی که با بدعهدی آمریکا نسبت به بند ۵ تفاهم خاتمهٔ جنگ و فشار بر عمان ایجاد شد، ناامن و غیرقانونی است و تهدیدی علیه حقوق حاکمیتی ایران محسوب میشود. تلاش آمریکا و برخی شرکای منطقهای آن برای تبدیل مسیر جنوبی به مسیر دائمی، با مقاومت قاطع ایران مواجه شد و حملات نظامی و تهدیدهای آمریکا نیز نتوانست در تصمیم ایران تغییری ایجاد کند.
این منبع با اشاره به مذاکرات ایران-عمان برای تفاهم بر سر کریدور میانی که تأمینکنندهٔ حقوق حاکمیتی ایران و ملاحظات طرف عمانی باشد، خاطرنشان کرد: اگر آمریکا و برخی شرکای منطقهای آن از ابتدا در روند مذاکرات دوجانبه ایران-عمان کارشکنی نمیکردند، قطعا این مذاکرات در مدت زمانی کوتاه به نتیجه میرسید.
طی چند روز گذشته هم برخی مقامهای آمریکایی پالسهای ضدونقیضی فرستادهاند و بهصورت مستقیم یا از طریق برخی شرکای منطقهای باعث اخلال در روند مذاکرات شدهاند و کماکان این نگرانی وجود دارد که کارشکنیهای آمریکا یا برخی طرفهای منطقهای باعث تطویل روند مذاکرات یا اخلال در این روند شود.
باوجود این اگر این مذاکرات به توافق دوجانبه ایران و عمان هم ختم شود، فینفسه نمیتواند شرایط لازم برای امنشدن تنگه هرمز را فراهم کند چرا که تنگه هرمز بهدلیل پیمانشکنی آمریکا بسته شده و بدون فراهمشدن تمام لوازم و توقف تجاوزات و جنایات آمریکا علیه ایران و منافع آن و تحقق شروط، شرایط تنگه به روال یکماه قبل برنخواهد گشت.
همچنین در این راستا، یک منبع آگاه به شبکه پرس تی وی گفته است: «مذاکرات ایران با عمان درباره ترتیبات آتی تنگه هرمز از همان اولین روزهای بعد از آتشبس در ۱۹ فروردین شروع شد و متعاقب تفاهم خاتمه جنگ ۲۸ خرداد، وارد مرحله جدیتری شد.
ایران تعهد خود طبق بند ۵ یادداشت تفاهم را در مشورت با عمان و گفتوگو با سایر کشورهای منطقه با جدیت دنبال کرد و انتظار میرفت که در بازه زمانی ۳۰ روزه پیشبینی شده در بند ۵، به نتیجه برسد. اما متاسفانه مداخلات آمریکا و کارشکنیهای برخی کشورهای منطقه این روند را دچار اختلال کرد.
اکنون بیش از دو هفته است که مذاکرات با طرف عمانی وارد فاز تازهای شده و اگر کارشکنی آمریکا و برخی دیگر متوقف شود، تفاهم دوجانبه ایران-عمان در دسترس است.
هدف این مذاکرات، توافق بر سر یک کریدور جدید است که تأمینکننده حقوق و ملاحظات حاکمیتی ایران به عنوان دولت ساحلی متضرر از سوء استفادههای آمریکای متجاوز و همدستانش از این آبراه باشد. این کریدور میانی میتواند تردد ایمن از تنگه را فراهم کند و با عملیاتی شدن این کریدور، هر دو مسیر شمالی و جنوبی متوقف خواهد گردید.
این مذاکرات، میان دو دولت ساحلی است و ربطی به دیگران از جمله آمریکا ندارد، اما ترامپ با مداخلات مکرر در صدد القای اثرگذاری بر این روند است.
او درصدد دستاوردسازی است که به افکار عمومی داخل امریکا بگوید که از طریق تهدید و اولتیماتوم موفق به اثرگذاری بر این روند شده است. با وجود این، اثرگذاری آمریکا در این روند همواره منفی بوده است و روند مذاکرات را کند کرده است. چراکه ایران براساس زمانبندی یا خواست ترامپ، منافع و اولویتهایش را شکل نمیدهد.
ترامپ نقض عهد کرده و ایران طرح خود را برای تحقق ترتیبات در تنگه مستقل از تهدیدات امریکا، به پیش برده و خواهد برد.»
