وبگاه شبکه خبری سی ان ان آمریکا در گزارشی به قلم "دیوید گلدمن" شرایط پیچیده بازار نفت از دو سمت عرضه و تقاضا را در ۵ ماه گذشته پس از جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران و شوکهای سمت عرضه و کاهش تقاضا را بررسی کرده و بازار نفت جهان را در شرایط بسیار پیچیده دانسته که حل معمای آن دشوار است.
به گزارش روز نو، در این گزارش آمده است:
دو نیروی غالب، بازار جهانی نفت را متعادل میکنند: عرضه و تقاضا. جنگ علیه ایران هر دو را از هم پاشیده است - یکی شاید غیرقابل ترمیم.
عرضه همچنان در آشفتگی کامل است. اشباع تاریخی نفت خام به بدترین شوک عرضه تاریخ تبدیل شد، پیش از آنکه سیل دیگری از نفت در ماه ژوئن وارد بازار شود. اکنون، جنگی در حال تشدید، دسترسی قابل توجهی به نفت خلیج فارس را مسدود کرده و هرج و مرج را دوباره به بازار تزریق کرده است.
درک تقاضا به نوعی دشوارتر است.
جهان در طول پنج ماه جنگ با شوک عرضه سازگار شده و یاد گرفته است که چگونه بدون استفاده از نفت به اندازه قبل از جنگ، با آن کنار بیاید. صدها میلیون بشکه نفت سرانجام ماه گذشته از تنگه هرمز خارج شد، اما خریداران کمی مایل به خرید آن بودند. برخی از نفت خام خاورمیانه قبل از اینکه خریدار پیدا کند، باید به شدت تخفیف میگرفت.
دلایل اینکه جهان به نفت روی خوش نشان نمیدهد، پیچیده است. راه حل بسیار پیچیدهتر است.
رکود شدید تقاضا
در سه هفته کوتاهی که تنگه هرمز (نسبتا) بازگشایی شد، اتفاق غیرمنتظرهای رخ داد: بیش از ۲۰۰ میلیون بشکه نفت محبوس در خلیج فارس به سرعت به بیرون سرازیر شد، اما خریداران به نوعی از خرید شانه خالی کردند.
به گفته "همایون فلکشاهی"، رئیس بخش تحلیل نفت خام در موسسه "کپلر"، که ترافیک دریایی و جریانهای نفتی را ردیابی میکند، شرکتهای "قطر انرژی" و "ادنوک" امارات متحده عربی مجبور شدند قبل از پیدا کردن خریداران آسیای جنوب شرقی، نفت خود را بین ۶ تا ۹ دلار در هر بشکه تخفیف دهند.
فلکشاهی گفت بیش از ۱۸ میلیون بشکه نفت غیر ایرانی که از تنگه هرمز خارج شده است، در حال حاضر در نفتکشهای خارج از خلیج فارس در انتظار خریدار باقی مانده است - بیش از ۲.۵ برابر سطح قبل از جنگ.
ایران حتی نسبت به همسایگان خود شانس کمتری برای فروش نفت داشته است. ایران در هفتههای پس از تفاهمنامه خود با ایالات متحده، ۷۰ میلیون بشکه نفت از این تنگه خارج کرد.
با وجود معافیت موقت از تحریمها از سوی ایالات متحده، چین تنها خریداری بود که حاضر به خرید نفت بود؛ بنابراین ایران تمام آن نفت را به چین فرستاد، که تا قبل و در طول جنگ بزرگترین مشتری آن بود. اما چین چندان علاقهای نشان نداد: طبق گزارش کپلر، چین ماه گذشته خرید نفت ایران را به طرز چشمگیری کاهش داد - از حدود ۱.۵ میلیون بشکه در روز به ۶۳۰ هزار بشکه در روز.
به طور کلی و طبق گزارش جی پی مورگان، تقاضای جهانی نفت همچنان حدود ۴ میلیون بشکه در روز کمتر از آغاز جنگ است.
تقاضا تا حد زیادی کاهش یافته است، زیرا جایی برای استفاده مناسب از نفت وجود ندارد. پالایشگاهها به حداکثر ظرفیت خود رسیدهاند، به ویژه پس از حمله ایران به ۳۰ پالایشگاه خاورمیانه در طول جنگ.
معادله چین
بیشتر توضیحات برای باتلاق تقاضای نفت به یک جهت اشاره دارد: چین.
کاهش تقاضای چین برای نفت جهان به طور قابل توجهی بر قیمتهای جهانی نفت تاثیر گذاشته است.
به همین دلیل است که نفت خام هرگز به قیمتهای سال ۲۰۲۲ یا رکورد ثبت شده در سال ۲۰۰۸ نرسید، با وجود شوک نفتی که چندین برابر بزرگتر از هر یک از بحرانهای قبلی بود.
چین تقریبا به طور کامل به واردات نفت متکی است. اما طبق گزارش شرکت دادههای دریایی " سیگنال اوشِن ریسرچ"، واردات نفت خام آن در طول جنگ به طرز چشمگیری کاهش یافته و از بیش از ۱۲ میلیون بشکه در روز قبل از جنگ به زیر ۸ میلیون بشکه در روز رسیده است.
بخشی از کاهش تقاضای نفت چین ممکن است طولانی مدت باشد. به عنوان مثال، تقاضا برای وسایل نقلیه الکتریکی در این کشور در طول جنگ به شدت افزایش یافت و تعداد خودروهای برقی در جادهها حدود یک سوم افزایش یافت.
چین همزمان محدودیتهای شدیدی را برای پالایشگاههای خود اعمال کرد و تولید بنزین، گازوئیل و سوخت جت آنها را محدود کرد.
اما داستان تقاضای چین بیشتر مربوط به آمادگی شدید است تا رویگردانی دومین اقتصاد بزرگ جهان از نفت.
چین پیش از جنگ، ذخایر نفت خود را افزایش داد و از آن زمان تاکنون برای نیازهای نفت خام خود - به جای واردات - به این موجودی ذخائر خود متکی بوده است.
به گفته "یولیا ژستکووا گریگزبی"، استراتژیست ارشد کالا در "گلدمن ساکس"، این کشور با نرخ ۲ میلیون بشکه در روز در حال کاهش ذخایر خود است، اما هنوز ۱.۹ میلیارد بشکه نفت در مخازن خود دارد که معادل ۱۱۷ روز تقاضا است.
به همین دلیل است که طبق تخمین سیگنال اوشن ریسرچ، کاهش تقاضای "واقعی" چین در طول جنگ تنها حدود ۱.۲ میلیون بشکه در روز است - نه تقریبا ۵ میلیون بشکهای که واردات آن متوقف شد.
چه زمانی تقاضا بهبود خواهد یافت؟
در نهایت، چین مجبور خواهد شد مخازن خود را دوباره پر کند. وقتی چین دوباره واردات را آغاز کند، این میتواند تقاضای قابل توجهی برای نفت ایجاد کند - و قیمتها را افزایش دهد.
سایر جهان نیز، به ویژه ایالات متحده، در مقطعی مجبور به تجدید ذخایر خواهند شد. ذخایر استراتژیک نفت ایالات متحده در پایینترین سطح خود از زمان شروع پر کردن آن توسط دولت ریگان در سال ۱۹۸۳ است. برای مقابله با شوک عرضه، آژانس بینالمللی انرژی متعهد شد که موجودیهای اضطراری جهانی را به میزان بیسابقه ۴۰۰ میلیون بشکه کاهش دهد و یک شکاف عرضه قابل توجه ایجاد کند که باید پر شود.
مشخص نیست که چه زمانی ممکن است این بهبود تقاضا اتفاق بیفتد، چون در این زمینه اجماعی وجود ندارد.
گلدمن ساکس معتقد است که این اتفاق میتواند به زودی رخ دهد، زیرا پکن متعهد شده است که ذخایر قوی را حفظ کند. آژانس بینالمللی انرژی پیشبینی میکند که تقاضای نفت در سال ۲۰۲۶ کاهش خواهد یافت. اوپک فکر میکند که افزایش خواهد یافت. جیپی مورگان فکر میکند که ثابت خواهد ماند.
سایر کارشناسان صنعت در حال پذیرش شکست هستند و خاطرنشان میکنند که اندازهگیری و پیشبینی تقاضا به طرز مشهوری دشوار است.
نیل اتکینسون، عضو مهمان مرکز ملی تحلیل انرژی، گفت: “وضعیت تنگه هرمز آنقدر بیثبات است که چشمانداز من تقریبا هر روز با جریان اخبار تغییر میکند. ”
برای خریداران بالقوه دشوار است که بدانند آیا زمان مناسبی برای شروع دوباره خرید نفت است یا خیر. ترافیک نفت از طریق تنگه هرمز دوباره به طرز چشمگیری کاهش یافته است و با افزایش قیمت نفت در حالی که اوضاع در خاورمیانه هر روز تشدید میشود، قیمت نفت خام برنت روز چهارشنبه (امروز) برای اولین بار در بیش از یک ماه به ۹۵ دلار در هر بشکه رسید.
ماهیت متناوب و متناوب جنگ میتواند بهبود تقاضای نفت را حتی بیشتر به تاخیر بیندازد.
"کیران تامپکینز"، اقتصاددان ارشد کالا در "کپیتال اکونومیکس"، گفت: "برای بهبود تقاضا، فکر میکنم خریداران باید شاهد یک راهحل معنادار بین ایالات متحده و ایران باشند که اطمینان دهد این وضعیت میتواند طولانی مدت باشد. "
بنابراین، کشورها فعلا با کاهش ذخایر خود مشکلی ندارند. حداقل تا زمانی که دوام بیاورند.
