روایتهای خواندنی و کوتاه درباره 11 مداح پرطرفدار مشهور
مداحان مشهور این شبها کجا عزاداری میکنند؟
روزنو :در پنجمین روز از ماه محرم، پروفایلمان را به این چند مداح پرطرفدار مشهور اختصاص دادیم؛ درواقع یک بهروزرسانی از مطلبی است که سال گذشته منتشر کردیم؛ با کمی تغییر و حذف و اضافه و اینکه این شبها کجا عزاداری میکنند؟ امسال با توجه به جنگ رمضان که از سرگذراندیم و این شبهای همبستگی مردم در خیابان، برنامه برخی مداحان مشهور به میدانها منتقل شده و برخی از مساجد برنامههای خود را زودتر تمام میکنند تا در میدان هم عزاداری کنند.
برخی هیئات نیز برنامه خود را به بعد از ساعت ۱۰ و نیم منتقل کردهاند تا بعد از میدان به عزاداری بپردازند. در این فهرست سید مجید بنیفاطمه، حاجحسن خلج، رضا نریمانی، محمدحسین پویانفر، حسین ستوده، جواد مقدم، ولیالله کلامی، عبدالرضا هلالی یا سیدمحمدرضا نوشهور که در طول جنگ رمضان با رجزخوانیهایش کولاک کرد هم میتوانستند حضور داشته باشند. برای طرفدارانش اینکه او این شبها در هیئت مکتب العباس(ع) در میدان شهدا مداحی میکند.
1-ملاباسم کربلایی
باسم بن اسماعیل بنمحمد الکربلایی؛ مهمان امروز پروفایلمان است؛ باسم یا بسام این سالها در ایران و مخصوصا در خوزستان خیلی طرفدار پیدا کرده؛ مداحیهای او هرازگاهی با زیرنویس در تلویزیون پخش میشود؛ 59 ساله است؛ متولد سال ۱۹۶7 در کربلا. فرزند اسماعیل الکربلایی. او چهارمین فرزند از هفت فرزند خانواده بود. باسم دوران کودکی خود را در کربلا گذراند، جایی که از قاری مشهور شیخ حمزه الذغیر الهام گرفت.
سال ۱۹۸۰ وقتی ۱۳ساله بود و در مغازه پدرش در کربلا کار میکرد، مأموران رژیم بعث به دلیل ریشههای ایرانی ملاباسم (زادگاه پدربزرگش در اصفهان بود) او و برادرانش را تهدید و از آنها میخواهند که عراق را ترک کنند. آن شب، ملاباسم و برادرانش در کربلا زندانی و سپس به ایران تبعید میشوند. پس از رسیدن به مرز ایران، در اصفهان ساکن میشوند.
عمویش، رسول التکمشی، استعداد الکربلایی را تشخیص میدهد و او را به خواندن سرودها و مرثیههایی در مدح اهل بیت(ع) تشویق میکند. باسم سپس تحت تعلیم ملاتقی کربلایی قرار میگیرد و او را به حسینیهای که توسط اهالی کربلا در اصفهان تأسیس شده بود، میبرد تا در آن شرکت کند. اولین مداحی او «تاج السعاده» یا تاج خوشبختی اثر شاعر مشهور مرحوم کاظم منظور بود. او بعدها به کویت نقل مکان و 17سال در آنجا زندگی میکند و سپس به عمان میرود و در حال حاضر هم در عراق ساکن است. ملاباسم بارها در سالگرد وفات امام جعفر صادق(ع) در قم، اربعین امامحسین(ع) در تهران و یزد و در سالگرد وفات امامرضا(ع) در مشهد مداحی کرده.
ملاباسم حتی یکبار مدعی شد که با وسوسههای زیادی روبهرو شده. مثل روزی که وقتی در استودیو مشغول ضبط شعر «قدس» بوده، آهنگسازی به او قراردادی پنج ساله پیشنهاد میدهد، به این شرط که در مراسم عزاداری امام حسین یا هیچ فعالیت دیگری شرکت نکند اما در جواب به او میگوید که «من با چهارده معصوم(ع) قرارداد دارم و به آن متعهد هستم.» یا روزی که رادیو تهران از طریق مدیر هنری عربی خود، به او پیشنهاد همکاری با شاعر جابر الکاظمی در کارهای موسیقی داد اما قاطعانه آن را رد کرد. تیتر مطلب را هم از نوحه معروف این روزهای او برداشتم؛ « عاشور هل اهلاله... مأجور لستقباله...»
2-بخشو
نام اصلیاش جهانبخش کردیزاده بود؛ مشهور به بخشو یا بخشی. شروهخوانیهای او خیلی معروف بود؛ متولد ۱۰خرداد ۱۳۱۵ در باغ ملا بوشهر. او با صدایی استثنایی و سبکی منحصربهفرد در سینهزنی و عزاداری سنتی، این آیین را به سطح ملی و جهانی معرفی کرد به شکلی که هنوز هم مداحان بوشهری و خوزستانی از سبک او پیروی و حتی نوحههای او را بازخوانی میکنند.
نوحههای «لیلا بگفتا ای شه لب تشنهکامان» یا «گفت برخیز ز جا ای مه رخشنده مادر/ قد شمشاد علم کن و بکش تیغ دو پیکر» خیلی معروف است. بخشو چرا در زمان خود حتی فراتر از آن سوی مرزها شهرت یافته بود؟ عربهای کشورهای حاشیه خلیج فارس هم صدایش را دوست داشتند؛ حتی از فرانسه و روسیه هم برای شنیدن صدای او به بوشهر میرفتند؛ مثلا چهرههایی چون لوریس چکناواریان و محمدرضا لطفی و فوزیه مجد نیز برای ضبط صدای او به دیدارش رفته بودند. بخشو مرداد ۱۳۵۶ وقتی تنها 41سال داشت براثر سکته قلبی درگذشت و در شیراز به خاک سپرده شد.
3-حاج منصور ارضی
بزرگ مداح تهران، 73 ساله است و متولد نازیآباد. هنوز هم مجالس او طرفداران پروپا قرصی دارد. در دهه۶۰، با کمیل خواندن در پادگان دوکوهه که مقر رزمندگان تهرانی بود، راه شهرت را پیش گرفت. نوحه مشهوری که او درباره شهر مدینه خواند و مطلعش این بود: «مدینه…شهر پیغمبر» باعث شد که نوحههایش در میان مردم سر زبانها بیفتد. او این شبها در حسینیه لباسفروشان در خیابان سعدی جنوبی و مسجد ارک در خیابان پانزده خرداد مداحی میکند.
4- سعید حدادیان
یکی از سیاسیترین مداحان تهران، سعید حدادیان است. 61ساله است و متولد نایین. حاج سعید 19ساله بود که ازدواج میکند و حالا دو پسر و یک دختر دارد. به نامهای محمدحسین و مهدی و یک دختر که نامش را نمیدانیم. او کار خود را با شاگردی حاج منصور ارضی آغاز کرده اما حالا خود هیات مستقلی در مهدیه بزرگ امام حسن مجتبی(ع) در خیابان آزادی تهران دارد. شغل اصلی حدادیان البته در دانشگاه است و تدریس میکند. حدادیان را این شبها میتوانید در فلکه دوم صادقیه ببینید.
5- حاج محمود کریمی
حاج محمود 58 ساله است. او دو هیات در تهران دارد. یکی هیاتی به نام رایتالعباس که در امامزاده علیاکبر چیذر است و دیگری هیاتی به نام ثارالله در مسجد الهادی در محله مجیدیه شمالی. کریمی بیش از هر چیز با نوحههای خود مشهور است؛ نوحههایی که در آن سبکهای مختلف موسیقی و شعرهایی با زبان ساده مثل «عشق یعنی» و «عمو عباس»اش در میان بخش بزرگی از مردم طرفدار پیدا کرد. حاج محمود در شبهای گذشته با نوحه حماسی «رهبرمون هرچی بگه همونه» در میدان انقلاب حسابی مورد توجه قرار گرفت.
6-برادران طاهری
مرتضی، محسن و محمدرضا طاهری، سه برادری هستند که از یک خانواده متولد شده در نازیآباد مشغول به مداحی هستند. مرتضی متولد ۱۳۳۸ است و محسن حوالی سال 1340 به دنیا آمده و محمدرضا حدودا ۷ سال بعد. محمدرضا در جنگ هم حضور داشته و عکاسی و مداحی هم میکرده. پدر آنها تقی طاهری هم مداح بوده و استاد اول آنها اما مرتضی و محسن که تقریبا همسن بودند، کار خود را از پای منبر شیخ احمد کافی شروع و مهدیه تهران را به عنوان نخستین پایگاه مداحی خود انتخاب کردند. این شبها محمدرضا و حسین و علیرضا طاهری بیش از 100 روز است که در میدان انقلاب حضور دارند و این شبها آنجا نوحه میخوانند اما حنیف طاهری نوه عموی برادران طاهری هم این شبها در مسجدالرضا (ع) در فرمانیه دیباجی شمالی مداحی میکند.
7-سید مجید بنیفاطمه
سیدمجید49 ساله است. تحصیلات او گفته میشود در مقطع دیپلم است. خیل دوستداران سیدمجید را میتوانید در هیات ریحانهالحسین در اتوبان اشرفی اصفهانی و حوالی باغ فیض ببینید. او شهرتش را مدیون آشنایی با سعید حدادیان در حضور در یک تشییع جنازه در سال ۱۳۷۳ میداند. نوحه مشهور او به نام «عمو عباس» در ابتدای دهه ۹۰ به شدت فراگیر شد.
8- حسین فخری
65 ساله است. مداح مشهور و محبوب من؛ خرمشهری با اصالت بهبهانی، انسانی فوقالعاده متواضع و فروتن و محبوب پیرغلامان خرمشهری. نوحهخوانی با تسلط ویژه به دو زبان فارسی و عربی. فقط کافیست نوحه عربی و قدیمی «دولبنی» او را یک بار بشنوید. حاج حسین با اینکه عرب نیست اما به واسطه چندین سال حضور در خرمشهر به خوبی با زبان عربی آشناست و نوحههای خود را با لهجه عربی محلی خوزستانی میخواند.
او در نوحهخوانی به سبک بوشهری هم تبحر خاصی دارد. آهنگ «ممد نبودی ببینی» و بازخوانی نوحه قدیمی (لیلا بگفتا ای شهه لب تشنه کامان/ بخشو) طرفدار زیادی دارد. فخری سه دختر و یک پسر به نام محمدعلی دارد. ازجمله نوحههای معروف او «بنشین تا به تو گویم زینب...» یا آنجا که میگفت: «گهواره خالی، قنداق خونین. لالایی از سفر برگشته رودم...» را حتما به یاد دارید. حاج حسین از معدود مداحانی است که برای مداحی خود وجهی دریافت نمیکند. او در روزهای عاشورا و تاسوعا در مسجد جامع خرمشهر مداحی میکند.
9-میثم مطیعی
مطیعی 41ساله است و اصالتا سمنانی. او در ابتدای دهه ۸۰ وارد دانشگاه امام صادق(ع) میشود و سال ۱۳۸۹ از پایاننامه خود دفاع میکند. او ۵ سال بعد یعنی در سال ۱۳۹۴ دکترای خود را در زمینه علوم قرآنی میگیرد و در حال حاضر مدرس دانشگاه امام صادق هم هست. مداح مورد علاقه رهبر شهید انقلاب، این شبها در میدان ونک مداحی میکند.
10-حاج مهدی رسولی
مرداد امسال 39 ساله میشود. فارغالتحصیل مهندسی عمران، لیسانس مدیریت امور فرهنگی، فوق لیسانس علوم قرآن و حدیث. حاج مهدی درباره شغلش گفته از مداحی درآمدی ندارد و از راه تدریس برای همایشها، مجموعهها و... کسب درآمد میکند. مهدی رسولی در 21سالگی ازدواج میکند و حالا یک پسر به نام محمدجواد و یک دختر به نام فاطمه دارد.
حاج مهدی به سه زبان فارسی و عربی و ترکی مداحی میکند اما علاقه زیادی به مداحی به زبان آذری دارد. حاج مهدی هر سال در هیئت ثارالله زنجان به شکل خاصی مداحی میکند و مجالسش مملو از حضور جوانان و عاشقان اهلبیت میشود. اشعار حماسی و تند او علیه آمریکا و صهیونیستها شدیدا مورد توجه دوستدارانش است. رجزخوانی «ما خیبرشکن داریم» یا این آخری «بزن که خوب میزنی» در میان جنگ رمضان خیلی دیده شد.
11-حسین طاهری
در آخر این فهرست به حسین طاهری میپردازیم. مداح جوان و پرشور که با نوحه « خیبر خیبر یا صهیون حریفت منم» در جنگ 12روزه حسابی مورد توجه قرار گرفته. پسر محمدرضا طاهری مداح، 32 ساله است و فرزند دوم خانواده. در رشته علوم انسانی درس خوانده و یک خواهر بزرگتر و یک برادر حدودا 10 ساله به نام علیرضا دارد. حسین خود را شاگرد مکتب پدرش میداند.
اما برای اولین بار سال 87 در چیذر کنار حاج محمود کریمی «جام شراب نوشینت» را مداحی کرد. کربلایی حسین این شبها دیگر در هیئت فداییان حضرتزهرا در میدان سپاه و هیئت ناجا در حشمتیه مداحی نمیکند و او را بیش از 100 شب است که در میدان انقلاب میبینیم؛ جایی که با حضور جمعیت زیادی، با نماهنگهایی که باهمراهی مردم میخواند، یک گروه کُر برای خودش درست کرده. رجزخوانی «میدان با تو، خیابان با ما» بسیار معروف شد.
