«آدم‌فروش»؛ عاشقانه‌ای لطیف در دلِ روزهایِ پرآشوب

ارجاع فیلمساز به برهه‌ای از زندگی خود، ایده‌ای جذاب برای به تصویر کشیدن برشی از خود زندگی است؛ کاری که محمود کلاری به خوبی در «آدم فروش» انجام داده است.

یکی از وسوسه‌های همیشگی و تاریخی فیلمسازها نمایش بخشی از دوران زندگی خود روی پرده نقره‌ای است که گه‌گاه به تولید آثاری هم در این باب منجر می‌شود؛ آثاری نوستالژیک که گاه بسیار مورد توجه مخاطبان قرار می‌گیرد زیرا بخشی از زندگی و علاقه خود را لابه‌لای آن مشاهده می‌کنند برای نمونه هم می‌توان به فیلم «سینما پارادیزو» (Cinema Paradiso) ساخته جوزپه تورناتوره اشاره کرد که برای هر عاشق سینمایی در هر گوشه از جهان حس و حال غریب و خاطره‌انگیزی دارد.

دسته‌ای دیگر از این آثار، سروشکل شخصی‌تری دارد و به همین علت هم مخاطبان کم‌تری را به سمت خود می‌کشانند. استیون اسپیلبرگ در فیلم سینمایی «خانواده فیبلمن» (The Fabelmans) که شخصی‌ترین فیلم کارنامه‌ا‌ش به حساب می آید، کودکی و نوجوانی خود را به تصویر کشیده است و سند تصویری دراماتیزه شده‌ای از این برهه خاص را به نمایش می‌گذارد. این دسته از آثار در سینمای ایران نیز نمونه‌های اندک دارند و فیلم سینمایی « آدم فروش » به کارگردانی محمود کلاری که این روزها اکران آنلاین پلتفرم فیلم‌ نت را تجربه می‌کند، یکی از شاخص‌ترین آن‌ها به حساب می‌آید؛ فیلمی که با توجه به قصه و شیوه روایت آن نیز شباهت‌هایی هم به فیلم اسپیلبرگ دارد و در آن برهه‌‌ای از کودکی فیلمساز در تابستان سال ۱۳۳۲ را به تصویر کشیده است.

عطا: راوی تلخ ترین روز مردادماه

خانواده‌ای از طبقه متوسط به بالای تهران ابتدای دهه سی که در خانه‌ای بزرگ و قدیمی زندگی کرده است و در آن عطای هشت ساله حکم قهرمان داستان را دارد. او راوی روزهای ملتهب و تلخ مرداد سی‌ودو است که به کودتا ختم می‌شود و به موازات آن خانواده عطا نیز درگیر مشکلات درونی می‌شود.
کلاری برای روایت قصه خود به خوبی از گفتار متن سود جسته است و قهرمان خود را در بطن ماجراهای مختلف قرار می‌دهد که زمانی خود آن را از سر گذرانده بوده است. در عین حال، کلاری تعمدا از آن چه که در بیرون می‌گذرد عبور کرده است و تمام تمرکز خود را روی عطا و مادرش، داود و مادرش مهرو و مرضیه و شوهرش شاپوری می‌گذارد به همین دلیل هم جز برش‌هایی کوتاه، چیز زیادی از اتفاق‌های تلخ و تکان دهنده بیست‌وهشتمین روز مرداد نمی‌بینیم.
«آدم فروش» سال قصه خود را با ریتمی آرام که می‌تواند برگرفته از ریتم زندگی مردم آن سال‌ها باشد، با حوصله و سر صبر روایت کرده است و آن را به نقطه عطف نخست می‌رساند؛ جایی که بخشی از ابهام‌های مربوط به رابطه نه چندان دوستانه مرضیه و خواهرش مهرو روشن شده است و عطا نیز ناخواسته نقشی کلیدی در شکل گرفتن این عطف دارد.

«آدم‌فروش» عاشقانه‌ای از جنس کودکی

فیلم در نیمه میانی هم با همان ریتم اولیه پیش می رود و تماشاگر را با پدر عطا که به عنوان زندانی سیاسی که چند ماهی از حبس‌اش گذشته است، آشنا می‌کند، بدون آن که اطلاعات زیادی درباره او بدهد؛ چراکه بیش از این نیاز نیست و تمرکز قصه روی عطا است.
در کنار قصه اصلی که حول محور داود و عمه‌اش مرضیه می‌گذرد، داستانک‌هایی هم طراحی شده که مهم‌ترین آن مربوط به علاقه عطا به دخترعمه همسن و سا‌لش است و از جنس عشق‌های دوران کودکی که خوب از کار درآمده است و لطافت شاعرانه‌ای دارد؛ همان عنصری که این فیلم به آن نیاز دارد و تماشاگر را با خود همراه می‌کند.

محمود کلاری، دهه سی و بازی درخشان با رنگ و نور

محمود کلاری در دومین ساخته سینمایی خود پس از فیلم «ابر و آفتاب» که آن هم برگرفته از ماجرایی واقعی به هنگام فیلمبرداری «ای ایران» ناصر تقوایی بود، استادی‌ خود در بازی با رنگ و نور را به رخ کشیده و فضایی نوستالژیک از تهران دهه سی را به تصویر کشیده است که کم‌تر نمونه‌ای در سینمای پس از انقلاب دارد. در عین حال ریتم آرام فیلم هم به گونه‌ای است که تماشاگر را آزار نمی‌دهد و با بافت قصه به خوبی جفت و جور شده است.

کلاری در انتخاب بازیگران خردسال فیلم خود عالی عمل کرده و بازی‌های درخشانی از آن‌ها گرفته است به‌ ویژه رایان سرلک، بازیگر کم سن و سال و پرکار این روزهاکه نگاه‌های سینمایی فوق العاده‌ای دارد. فیلمساز در انتخاب بازیگران سایر نقش‌ها نیز دقت عمل زیادی به خرج داده و بازی‌های یکدستی از فریبا نادری، سمیرا حسن پور، علی شادمان و مهرو نونهالی گرفته است که این آخری در نقش ماه منیر درست از دل تهران قدیم درآمده و نگاه تماشاگر را کاملا معطوف خود می‌کند، همین‌طور حضور غافلگیرکننده فریبا نادری که به درستی نقش را آنالیز کرده و به آن عینیت است. 

« آدم فروش » با نام قبلی «تابستان همان سال»، از آن دسته فیلم‌هایی است که با وجود به دست نیاوردن فروش بالا در اکران عمومی می‌تواند در اکران آنلاین مخاطبان گسترده تری پیدا کند، به ویژه میان مخاطبان خاموش سال‌های اخیر سینمای ایران که به دلایل گوناگون، تماشای خانگی آثار سینمای ایران را به سالن‌های تاریک سینما ترجیح می‌دهند. گفتنی است که اگر علاقه‌مند به تماشای این فیلم هستید، می‌توانید به پلتفرم فیلم نت مراجعه کنید.

محمد جلیلوند