العربی الجدید: همکاری نظامی بین مسکو و کابل؛ روسیه از طالبان در زمینه سیستمهای دفاع هوایی و سلاحها پشتیبانی میکند
روزنو :روابط بین دولت طالبان در افغانستان و روسیه در ماههای اخیر شاهد تحولات چشمگیری بوده است. با این حال، سفر ملا محمد یعقوب، وزیر دفاع افغانستان، به مسکو در ۲۷ مه و امضای توافقنامه همکاری نظامی بین دو طرف، نشان دهنده یک تغییر کیفی در روابط است، به ویژه با توجه به تشدید تنشها بین افغانستان و پاکستان و تغییر چشمانداز امنیتی در منطقه.
العربی الجدید نوشت: روابط بین دولت طالبان در افغانستان و روسیه در ماههای اخیر شاهد تحولات چشمگیری بوده است. با این حال، سفر ملا محمد یعقوب، وزیر دفاع افغانستان، به مسکو در 27 مه و امضای توافقنامه همکاری نظامی بین دو طرف، نشان دهنده یک تغییر کیفی در روابط است، به ویژه با توجه به تشدید تنشها بین افغانستان و پاکستان و تغییر چشمانداز امنیتی در منطقه. در حالی که بخشهای مختلف جامعه افغانستان از این توافقنامه استقبال کردند، بحثها در رسانههای پاکستانی نشان میدهد که نزدیکی افغانستان و روسیه برای تصمیمگیرندگان در اسلام آباد ناامیدکننده بوده است.
خبرگزاری روسی تاس چهارشنبه گذشته گزارش داد که مقامات روسیه و افغانستان در جریان مجمع امنیت بینالمللی مسکو، بدون افشای جزئیات بیشتر، یک توافقنامه همکاری نظامی و فنی امضا کردند. سال گذشته، روسیه رسماً دولت طالبان را که پس از تغییرات سیاسی در افغانستان در سال 2011 ظهور کرد، به رسمیت شناخت .
همکاری نظامی مستقیم بین طالبان و مسکو
اگرچه مقامات کابل و مسکو هنوز رسماً جزئیات توافق نظامی یا توافق همکاری نظامی را فاش نکردهاند، اما یک منبع در وزارت دفاع افغانستان به العربی الجدید فاش کرد که روسیه از دولت طالبان پشتیبانی نظامی، از جمله سیستمهای دفاع هوایی، سلاحها و تجهیزات مورد نیاز نیروهای افغان برای دفاع از قلمرو خود و کنترل کامل حریم هوایی افغانستان، ارائه خواهد داد. کابل همچنین علاوه بر سه نوع پهپادی که در حال حاضر در اختیار دارد، از مسکو درخواست پهپادهای پیشرفته خواهد کرد. اگر این اطلاعات تأیید شود، به این معنی است که مسکو تصمیم گرفته است از تعامل محدود سیاسی و امنیتی با طالبان به یک مشارکت نظامی مستقیم روی آورد - تحولی با پیامدهای استراتژیک که فراتر از روابط دوجانبه بین دو کشور است.
کافیاتالله سرفراز، استاد دانشگاه افغان، به العربی الجدید گفت که سفر ملا یعقوب، وزیر دفاع، به مسکو دستاورد بزرگی برای افغانستان بود. این سفر در زمانی انجام شد که پاکستانیها در حال بررسی امکان کنترل برخی مناطق حساس در افغانستان، مانند کریدور واخان که چین و افغانستان را به هم متصل میکند، و مناطق استراتژیک در استانهای کنر و نورستان بودند. آنها معتقد بودند که میتوانند به لطف پوشش هوایی پاکستان، با فرض اینکه نیروهای افغان قادر به مقابله با نیروی هوایی پاکستان نیستند، این کار را انجام دهند. سرفراز افزود: «اکنون این شکاف بسته شده است و ما به زودی شاهد خبرهای خوبی از دهلی نو و تهران خواهیم بود، زیرا آنها در آستانه به رسمیت شناختن دولت طالبان هستند.» سرفراز این را «شروع خوبی دانست، اما حفظ آن نیاز به اطلاعات زیادی دارد. طالبان باید به منطقه ثابت کنند که اقدامات آنها تهدیدی برای امنیت هیچ کشوری نخواهد بود، بلکه هدف آن حفظ امنیت خود و مقابله با هرگونه خطری برای کشور است.»
شگفتی برای تصمیمگیرندگان در پاکستان
نوید صدیقی، روزنامهنگار پاکستانی، به نوبه خود به العربی الجدید گفت که دعوت مسکو از ملا محمد یعقوب، وزیر دفاع افغانستان، برای شرکت در کنفرانس امنیتی روسیه تا حدودی برای تصمیمگیرندگان پاکستانی تعجبآور بود. آنها انتظار نداشتند که مسکو با توجه به درگیری جاری با افغانستان، اقدامی انجام دهد که مغایر با منافع پاکستان تلقی شود، اما این اتفاق افتاد. او امضای توافقنامه همکاری نظامی بین کابل و مسکو را یک تحول بسیار مهم دانست و افزود: «ما قبلاً شاهد تسلط هواپیماهای جنگی و همچنین هواپیماهای بدون سرنشین پاکستان بر تمام حریم هوایی افغانستان بودیم. نیروی هوایی پاکستان در رویارویی با دولت طالبان مرگبار بود و حملات هوایی را در هر کجا و هر زمان که میخواست انجام میداد. با این حال، جنگجویان طالبان که خود را در جنگ خط مقدم یا جنگ زمینی ماهر میدانند، در برابر نیروی هوایی پاکستان ناتوان شدهاند.»
دوستم خاطرنشان کرد که «در جریان درگیری اخیر بین کابل و اسلامآباد، ضعف اصلی طالبان، فقدان ابزار لازم برای بازدارندگی نیروی هوایی پاکستان بود. به نظر میرسد مسکو برای پر کردن این خلأ حیاتی وارد عمل شد. در نتیجه، پس از این توافق، کابل دیگر مانند گذشته نیست. از مسکو سلاحهای پیشرفته دریافت خواهد کرد و مسکو ممکن است به آن کمک کند تا حریم هوایی خود را نه تنها علیه نیروی هوایی پاکستان، بلکه علیه دیگران مانند ایالات متحده نیز کنترل کند.» او افزود که «جنگ با کابل هرگز به نفع پاکستان نبود، اما به نظر میرسد که تصمیمات عجولانه و نسنجیده، اسلامآباد را به جنگ با همسایهاش سوق داد.» او تأکید کرد که «زمان آن رسیده است که سیاست خارجی خود، بهویژه روابطمان با افغانستان را دوباره ارزیابی کنیم.»
از زمان بازگشت طالبان به قدرت در اوت ۲۰۲۱، دولت جدید افغانستان به دنبال ایجاد روابط متعادل با قدرتهای بزرگ منطقهای، در درجه اول روسیه، چین و ایران، بوده است. مسکو از اولین پایتختهایی بود که کانالهای ارتباطی باز با طالبان را حفظ کرد، بر اساس این اعتقاد روسیه که این جنبش به یک واقعیت سیاسی تبدیل شده است که نمیتوان آن را در افغانستان نادیده گرفت. علاوه بر این، روسیه امنیت و ثبات در افغانستان را مستقیماً با امنیت آسیای مرکزی مرتبط میداند که برای امنیت ملی روسیه حیاتی تلقی میشود.
جوهر مسعود، روزنامهنگار پاکستانی، در گفتگو با العربی الجدید گفت: «این توافقنامه هشداری برای پاکستان است. این توافقنامه ثابت میکند که دولت طالبان بیکار نخواهد نشست، بلکه با تمام توان و منابع خود تلاش خواهد کرد تا آنچه را که آن را در مواجهه با همه خطرات، به ویژه جنگ با پاکستان، قویتر میکند، به دست آورد.» او خاطرنشان کرد که «طالبان پس از جنگ با پاکستان برای کسب حمایت نظامی تلاش نکردند، بلکه قبل از آن شروع به کار کردند. با این حال، درگیری با پاکستان این روند را تسریع کرد.» او خاطرنشان کرد که افغانستان از هر نظر - امنیتی، اقتصادی و سیاسی - برای کشورهای آسیای مرکزی و روسیه مهم است. در نتیجه، روسیه ابتکار عمل را برای انعقاد توافقنامه با طالبان به دست گرفت، در حالی که پاکستان معتقد بود که روسیه سیاستهای خود را بر اساس گزارشهای بینالمللی مبنی بر اینکه افغانستان بار دیگر به کانون گروههای مسلح تبدیل خواهد شد، تدوین خواهد کرد. بنابراین، پاکستان به دنبال جلب حمایت کشورهای منطقه علیه دولت طالبان بود، اما آنچه اتفاق افتاد برخلاف خواستههای اسلامآباد بود.
به نظر میرسد که نزدیکی نظامی فعلی بین افغانستان و روسیه با عوامل جدیدی مرتبط است، که مهمترین آنها تشدید تنشها بین کابل و اسلام آباد است. روابط بین طالبان و پاکستان در دو سال گذشته به دلیل اتهامات پاکستان مبنی بر اینکه دولت افغانستان اقدامات کافی علیه طالبان پاکستانی انجام نمیدهد، شاهد تنش بیسابقهای بوده است، که حملات آنها را در داخل خاک پاکستان تشدید کرده است. با وجود اهمیت این تحول، آینده همکاری نظامی بین مسکو و کابل همچنان به عوامل متعددی از جمله میزان تمایل روسیه به حمایت از طالبان، ماهیت واکنشهای منطقهای، به ویژه از سوی پاکستان، چین و کشورهای آسیای میانه، و توانایی خود دولت طالبان در مدیریت توازن پیچیده قدرت در منطقه بستگی خواهد داشت.
اما آنچه مسلم است این است که صحبت از همکاری نظامی روسیه و افغانستان دیگر فقط یک احتمال سیاسی نیست، بلکه به شاخصی از مرحله جدیدی در روابط منطقهای تبدیل شده است، مرحلهای که در آن دولت طالبان تلاش میکند تا موقعیت استراتژیک خود را به دور از هژمونی سنتی پاکستان بازتعریف کند و از رقابت بینالمللی فزاینده برای نفوذ در آسیای مرکزی و افغانستان بهره ببرد.
