مطهری: حتی اگر فقط برخی از شروط را هم بپذیرند پیروزی بزرگی برای ایران است
جنگ۴۰روزه آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران با توافق آتش بس دو هفتهای متوقف شده و از فردا به میزبانی پاکستان مذاکرات صلح آعاز خواهد شد.
به گزارش روز نو گفتگویی مفصل با علی مطهری نماینده سابق مجلس شورای اسلامی به بررسی شرایط مذاکره و تبعات آن و همچنین مدیریت ایران بر تنگه هرمز پرداخته است.
با توجه به اعلام آتش بس میان ایران و آمریکا، آیا این اتش بس پایدار خواهند ماند و ایران به خواستههای خود خواهد رسید، ارزیابی شما در این زمینه چیست؟
پیش بینی قاطعی نمیتوان کرد. پیش بینی در مسائل سیاسی مشکل است. ما میدانیم که اسرائیل به شدت دنبال این است که توافقی بین ایران و آمریکا برقرار نشود و این آتش بس شکسته شود. حملات اخیر اسرائیل به لبنان که حملات شدیدی هم بوده حکایت از ناراحتی نتانیاهو از آتش بس و احتمال توافق بین ایران و آمریکا است. تا آنجایی که بتواند بین ایران و آمریکا فاصله بیندازد و از ابتدا در همین راستا حرکت میکرد. منهدم شدن برجام ناشی از تلاشهایی بود که نتانیاهو و اسرائیل انجام دادند تا آمریکا و ترامپ را به خروج از برجام تحریک کنند و دائم مانع تراشی میکردند.
متاسفانه در داخل کشور هم افرادی داشتیم که دنبال انهدام برجام بودند. در واقع این دو طرف یا بهتره بگوییم سه طرف، تندروهای داخلی به اضافه نتانیاهو و ترامپ برجام را منهدم کردند. حالا کاری نداریم برجام خوب بود یا نه، اما از دیدگاه من در مجموع خوب و به نفع کشور بود. آمریکا پذیرفته بود که ایران غنی سازی اورانیوم در حد ۳.۶۷ درصد را داشته باشد. اما الان اینها روی غنی سازی صفر درصد تاکید دارند. به هر حال اسرائیل به شدت از توافق بین ایران و آمریکا ناراحت است و تلاش میکند بین ایران و آمریکا فاصله بیندازد. طبیعی است که اسرائیل بخواهد آتش بس را به هم بزند و ما به توافقی نرسیم، اما اینکه آیا ما به توافقی در مذاکرات اسلام آباد خواهیم رسید یا نه بستگی خیلی زیادی به صداقت طرف مقابل دارد، اگر بنا باشد اینها با همان عدم صداقتی که در سه دور مذاکرات قبلی داشتند عمل کنند ما به توافق نخواهیم رسید.
من معتقدم با توجه به جنگ ۴۰ روزه با ایران، دشمنان فهمیدند که نمیتوانند نظام جمهوری اسلامی را سرنگون کنند یا ایران را تسلیم کنند و مقاومت مردم ما را دیدند که الان به این نتیجه رسیدند که با جنگ نمیتوانند خواستههای خود را عملی کنند.
من احتمال میدهم که اینها حداقل با برخی از شروط ده گانه ما موافقت کنند، حتی اگر فقط برخی از شروط را هم بپذیرند پیروزی بزرگی برای ایران است، چون تاکنون حرف اینها این بوده که ایران باید توقف غنیسازی را بپذیرد و توان موشکی اش را محدود یا جمع کند و در منطقه هم هیچ دخالتی نداشته باشد. ایران الان شروط ده گانه قرار داده از جمله گرفتن غرامت، رفع همه تحریم ها، برقراری پایان جنگ در همه جبهههای مقاومت در خاورمیانه و مسئله مهمتر کنترل و مدیریت بر تنگه هرمز که ایران اینجا را در دست گرفته که گلوگاه بسیار مهمی است.
بعد از ۴۰ روز جنگ که تلاش کردند ایران را تسلیم کنند و نشد، به نظر من در بسیاری از موارد کوتاه خواهند آمد و فکر میکنم ما بتوانیم به یک توافقی برسیم و اگر به توافق برسیم ضمن اینکه بین آمریکا و اسرائیل فاصله افتاده، ایران به عنوان یک قدرت در منطقه بلکه در جهان مطرح خواهد شد.
فکر میکنم در صورت توافق مسیر توسعه و پیشرفت و رفاه به سوی مردم ایران باز خواهد شد و البته همه اینها بستگی به این دارد که طرف مقابل در مذاکراتش صداقت کافی داشته باشد یا اینکه باز بخواهد شیطنت کند یا تحت تاثیر اسرائیل قرار بگیرد و کارشکنی کند تا اینکه مذاکرات به جایی نرسد. این مقاومت ۴۰ روزه مردم ایران اینها را مقداری بیدار و هوشیار کرده که این بار با ایران به توافق عادلانه برسند.
در صورت پایدار بودن صلح، اولویت کشورمان باید چه مواردی باشد؟
اولویت کشور در وهله اول باید بازسازی باشد چراکه دشمنان در ۴۰ روز جنگ تحمیلی آسیبهای زیادی به ما زدند که امیدوارم بتوانیم خسارتهای جنگ را از آمریکا بگیریم و پولهای بلوکه شده ما هم حتما آزاد خواهد شد اگر توافقی انجام شود. بازسازی خرابیهای ناشی از جنگ هرچه سریعتر باید انجام شود. همچنین بهبود بخشیدن به وضع زندگی مردم، مهار تورم و گرانیها هم باید جزو اولویتها باشد چراکه مردم باید در معیشت خود با مشکلات کمتری روبهرو باشند. طبیعی است که ابتدا باید به همین موارد باید بپردازیم. بخصوص مسئله بازسازی کشور و دوم بحث بهبود معیشت مردم.
حملاتی که اسرائیل بخصوص در این اواخر به زیرساختهای ما کرد هدفش این بود که اگر هم آتش بس یا پایان جنگ اعلام شود در واقع با یک ایران ضعیف مواجه باشند که تا تا سالها مشغول بازسازی کشورش باشد و نتواند به صنایع نظامی خودش درست برسد الحمدالله حمله به زیر ساختها به آن شدت نرسید و در یک حد محدودی باقی ماند.
نکته دیگر اینکه ما باید در ساختار سیاست داخلی خودمان هم اصلاحاتی را انجام بدهیم و برخی کارهایی که در گذشته انجام شده دیگر انجام نشود، مانند رد صلاحیت شهید لاریجانی یا چنین پدیدههایی که نباید دیگر با آن مواجه باشیم. همچنین بحث نظارت استصوابی که متاسفانه به نحو غلطی تفسیر شده و به صورت غلط هم عمل شده که باید اصلاح شود. ما دیگر نباید شاهد باشیم که برخی افراد توانا حذف شوند یا احیانا برخی انتخابات مهندسی شود. این موارد نباید باشد تا اینکه ما همچنان مردم را در میدان داشته باشیم و مشارکت بالای مردم را داشته باشیم. دشمن هر وقت احساس کند که مشارکت مردم پایین آمده یا شکافی بین مردم و حکومت ایجاد شده برای کارشکنی یا حمله مجدد تحریک میشود.
در این ۴۰ روز جنگ همین حمایت مردم بود که واقعا آنها را ترساند و وادار به عقب نشینی کرد. ما نباید کارهایی بکنیم که این حمایت و همبستگی و اتحاد آسیب ببیند و خدای ناکرده شکاف بین مردم و نظام به وجود بیاید. به نظرم ما باید اصلاحاتی در ساختارهای سیاست داخلی خودمان انجام بدهیم که بر فرض اگر کسی برخلاف نظر رسمی نظام اظهارنظری کرده نباید آنها را بگیریم یا محاکمه کنیم یا به زندان بیندازیم. این کارها به نظر من کارهای درستی نیست. به نظرم هر کسی آزاد است که نظرش را اعلام کند. نباید برای اظهارنظر شخصی یا حتی توهین مثلا پنج سال زندان در نظر بگیرند چراکه چنین کارهای درست نیست. اتفاقا اینجور افراد یا منتقدان حتی آنهایی که به اصطلاح ادبیات تندی دارند اگر آزاد باشند میزان آسیبها و تبعات آن خیلی کمتر است تا زمانی که داخل زندان باشند. برخی از این کارها را نباید ادامه بدهیم.
هر فردی تا زمانی که اقدام عملی علیه نظام نکرده باید آزاد باشد، حالا هر اظهارنظری میخواهد داشته باشد و به صرف اظهارنظر نباید کسی را محاکمه و زندانی کنیم. روش حضرت امیر المومنین (ع) در دوره حکومت همینطور بود. خوارج مهمترین دشمن حضرت امیر (ع) بودند و تا زمانی که دست به سلاح نبردند حضرت علی (ع) به مقابله با آنها بر نخواست و افراد در اظهارنظر آزاد بودند. حتی موقعی که حضرت امیر (ع) بالای منبر بودند و سخنرانی میکردند خوارج به اصطلاح پارازیت ایجاد میکردند و حتی توهین میکردند، اما فقط زمانی که سلاح برداشتند و امنیت کشور اسلامی را به خطر انداختند آن موقع حضرت امیر (ع) در مقابل اینها ایستادند. حتی زمانی که جنگ نهروان ایجاد شد حضرت امیر (ع) اول برای آنها سخنرانی کردند و خوارجی که ۱۲ هزار نفر بودند فقط ۴۰۰۰ نفر مقابل حضرت امیر (ع) ایستادند و در جنگ شکست خوردند و اکثر آنها کشته شدند. ما نباید نوع برخوردمان با منتقدان و مخالفان به گونهای باشد که اینطور احساس شود که احیانا ما آزادی بیان را رعایت نمیکنیم. باید مراقبت چنین رفتاری باشیم و برخی کارها که در گذشته انجام شده از این به بعد نباید تکرار شود.
بارها گفته شده که در صورت باز شدن تنگه هرمز از کشتیهای عبوری عوارض گرفته میشود؛ این موضوع در حد صحبت باقی میماند یا عملی میشود؟
فعلا که در حد صحبت است. البته الان فکر میکنم عوارضی گرفته میشود. در طول این تقریبا ۴۰ روز در مواردی عوارض هم گرفته شده است. البته تا جایی که من اطلاع دارم ولی فعلا در حد طرح و گفتگوست، اما مجلس در حال تصویب طرحی است که یک ساز و کار حقوقی برای تنگه هرمز برقرار شود که میتواند بین ایران و عمان مشترک باشد که شامل عوارض هم حتما خواهد بود، چون حفظ نظم و انتظام عبور و مرور تنگه هرمز هزینههای زیادی دارد و کشوری که به اصطلاح صاحب تنگه است، حق دریافت عوارض را دارد، همانطور که در تنگه بسفر که در اختیار ترکیه هست چنین ساز و کاری انجام میشود.
همچنین کانادا هم یک تنگه را در اختیار دارد که آنها هم عوارض دریافت میکنند و ظاهرا با قوانین دریایی بین المللی هم منافاتی ندارد. این ساز و کار باید هر چه زودتر تهیه و برای تنگه هرمز هم اعلام شود. در حال حاضر ایران تنگه هرمز را مدیریت میکند و به کشورهایی که مواضع خوبی در جنگ اخیر داشتند اجازه عبور میدهد مثلا کشور اسپانیا و برخی دیگر از کشورهای اروپایی و آسیایی که مواضع خصومت آمیزی با ما نداشتند یا مواضع دوستانه داشتند.
در حال حاضر کنترل و مدیریت بر تنگه هرمز عامل اصلی فشار بر آمریکا و اسرائیل است. بالا رفتن قیمت انرژی، کودهای شیمیایی، هلیوم، گران شدن مواد غذایی و ... بالاخره به دنیا فشار آورد و فشار دنیا اینها را مجبور به عقب نشینی کرد. به هر حال این ساز و کار حتما به زودی آماده خواهد شد و یکی از شروط دهگانه ما هم که برای مذاکره با آمریکا مطرح است همین ادامه کنترل و مدیریت تنگه هرمز هست که بعد از جنگ هم همچنان این مدیریت برقرار خواهد بود.
در شروط ده گانه ایران آتش بس با لبنان هم ذکر شده بود، در صورتی که عملی نشد. ارزیابی شما از این موضوع چیست؟
حملاتی که اسرائیل در روزهای اخیر به لبنان انجام داده غیر قابل قبول است که البته تحت فشارهای بین المللی کمی عقب کشیده، اما ایران حتما باید در مقابل آن ایستادگی کند. اگر اسرائیل بخواهد به این حملات ادامه بدهد و فکر کند که حالا لبنان تنهاست و هر کاری میتواند بکند ایران حتما باید بایستد، چون جزو موارد ده گانه بوده که آتش بس شامل لبنان هم میشود.
همانطور که سفیر پاکستان اعلام کرد اینجا ایران نباید کوتاه بیاید. اگر اسرائیل بخواهد ادامه بدهد ما حتما باید عکس العمل نشان بدهیم وگرنه رژیم صهیونسیتی همینطور ادامه خواهد داد و لبنان را تبدیل به غزه خواهد کرد. این نشانه اقتدار ایران هم هست که بتواند بر جبهه لبنان هم اثر بگذارد. شاید بهتر بود که نیروهای مسلح ما حملات شان را علیه اسرائیل متوقف نمیکردند تا زمانی که مطمئن میشدند رژیم صهیونسیتی در جبهه لبنان حملاتش را متوقف میکند. شاید ما یک ذره زود حملات را متوقف کردیم.
ما باید مطمئن میشدیم که اسرائیل در جبهه لبنان هم آتش بس را رعایت میکند، اما متاسفانه ما حملات را متوقف کردیم و رژیم صهیونسیتی به صورت خیلی وحشیانه حملات خودش را به لبنان ادامه داد و احساس آزادی کرد و تصور کردند که حالا ایران کنار رفته و میتوانند هر کاری دوست دارند در لبنان انجام بدهند. اگر رژیم صهیونسیتی بخواهد ادامه بدهد حتما مقامات ما باید عکس العمل نشان بدهند، همانطور که طبق خبرهایی که میشنویم قصد چنین تصمیمی را دارند.
