بعید است جنگ به سرعت تمام شود
روزنو :استیو ویتکاف، فرستاده ویژه رئیسجمهور آمریکا روز سهشنبه مدعی شد که ایران، ظرفیت نامحدود برای غنیسازی اورانیوم دارد و تلاش برای متوقف کردن آن را تقریبا غیرممکن توصیف کرد. این صحبتهای ویتکاف در توجیه علل شکست مذاکرات اخیر بین ایران و آمریکا و دلایل آغاز حمله مطرح شده است.
ویتکاف مدعی شده که ایرانیها حق مسلم برای غنیسازی سوخت هستهای خود قائل بودهاند، در حالی که آمریکا معتقد بود حق مسلم برای جلوگیری از انجام این کار را دارد.
به گزارش روز نو آمریکا پیشنهاد داده بود به مدت ۱۰ سال سوخت هستهای ایران را تأمین کند به شرطی که تهران در این مدت غنیسازی را متوقف کند، اما این پیشنهاد رد شد. ادعاهای مقامات آمریکا و شخص ترامپ درخصوص تلاش ایران برای دستیابی به سلاح هستهای در شرایطی مطرح میشود که مقامات ایران بارها تاکید کردهاند تلاشی برای دستیابی به سلاح هستهای نداشته و ندارند و تمامی فعالیتهای هستهای ایران صلحآمیز است.
همزمان با این خبرها، آتش جنگ بین ایران، ایالات متحده و اسرائیل همچنان شعلهور است و هر روز ابعاد جدیدتری پیدا میکند. پس از حمله ایران به برخی پایگاههای آمریکا در کشورهای منطقه، اکنون خبرهای حمله ایران به ساختمان سفارت واشنگتن در ریاض نیاز مورد توجه قرر گرفته است. موضوعی که از دید مقامات ریاض میتواند باعث تشدید تنشها در منطقه و حتی احتمال ورود ریاض به جنگ شود.
علی بیگدلی، تحلیلگر ارشد سیاست خارجی و استاد دانشگاه به بررسی و تحلیل جدیدترین وقایع جنگ پرداخته است:
علی بیگدلی گفت: «در خصوص آن چه امروز در جنگ ایران و ایالات متحده و اسرائیل میگذرد باید به چند نکته دقت کنیم: پس از فقدان رهبری اکنون یک شورا در کنار سپاه پاسداران مسئولیتهای اصلی مدیریت جنگ را بر عهده دارد که شاید اغراق نیست اگر بگوییم نقش سپاه در میدان جنگ پررنگتر است. موضوع دیگر این است که مراسم خاکسپاری رهبری فقید از اهمیت بسزایی برخوردار است. به هر حال چنین مراسمی با تشریفاتی رسمی همراه خواهد بود و تامین امنیت حاضران در این مراسم نیز حائز اهمیت است.»
وی افزود: «موضوع دیگر نگرانیهای مردم از آینده اقتصادی، معیشتی و وضعیت تامین اقلام اساسی است. به هر حال هر جنگ با تبعاتی در بخش اقتصادی همراه است و این موضوع نیز باید مدنظر تصمیم گیران کشور باشد. با توجه به این که آقای لاریجانی در سخنان اخیر خود تاکید کرده است ما آماده جنگی طولانی هستیم، به نظر میرسد بسیار سخت خواهد بود که انتظار داشته باشیم جنگ به سرعت با عقبنشینی ایران یا طرف مقابل تمام شود. صحبت از این که جنگ چهار هفته خواهد بود یا بیش از این طول میکشد نیز درواقع تخمینهایی است که لزوما معتبر نیستند.»
این تحلیلگر ارشد سیاست خارجی در ادامه گفت: «وقتی مختصات جنگ را بررسی میکنیم میبینیم که به سرعت ابعاد پیچیدهتری پیدا میکند. ما اکنون به مواضع آمریکا در کشورهای حاشیه خلیجفارس حمله کردهایم. اینها کشورهایی هستند که به هر حال شاید صمیمانه نه، اما در حد الزامات دیپلماتیک با ما روابط داشتند و حالا در حاشیه این حملات موضعگیریهای غیردوستانه و حتی خصمانهای در قبال ما نشان دادهاند. یک نگرانی مهم این است که از سوی این کشورها یک ائتلاف عمومی علیه ما شکل بگیرد. درست است که کشورهای اروپایی تا کنون علیه ما همراهی نظامی نکردهاند، اما اظهارات فرانسویها درباره آمادگی برای حمایت نظامی از کشورهای حاشیه خلیج فارس نشان دهنده دیدگاه تروئیکا نسبت به وقایع اخیر است.»
وی افزود: «حقیقت این است که من معتقدم طرفین درگیری ظرفیت پذیرش جنگ فرسایشی را ندارند و هر یک به دلایلی مایلند از باتلاقی شدن جنگ بپرهیزند، اما در عین حال روند حملات متقابل بسیار پیچیده شده است. ترامپ از سوی دموکراتها به شدت تحت انتقاد قرار دارد که چرا ایالات متحده را به سمت چنین جنگی سوق داده است. اما وی از طرفی دیگر برای ادامه جنگ و رسیدن به یک نتیجه دلخواه تحت فشار قرار دارد. با همه اینها هیچ نشانهای از خاتمه جنگ لااقل تا کنون وجود ندارد. اکنون جو غالب در فضای نظامی کشور، «انتقام گیری» است و تا زمانی که تصمیم گیران حوزه نظامی احساس نکنند که انتقام گیری دلخواهشان انجام شده است، دست از کار نمیکشند.»
احتمال مناقشات در سیاست داخلی وجود دارد
این استاد دانشگاه در ادامه گفت: «فارغ از تنشهای اخیر بین ایران و کشورهای منطقه به علت حمله به پایگاههای نظامی آمریکا در منطقه و سفارتخانه آمریکا در ریاض، برخی دیگر از کشورهای منطقه نیز مواضعی حساس اتخاذ کردهاند. پاکستان مواضعی نزدیک به کشورهای عرب منطقه و در حمایت از آنها گرفته است. پاکستان اخیراً یک قرارداد دفاعی، نظامی، امنیتی با عربستان سعودی امضا کرده است و به موجب این قرارداد در هر تنش و جنگی در کنار سعودیها خواهد ایستاد. به همین دلیل، میتوان گفت این احتمال وجود دارد که فارغ از ائتلاف بینالمللی، یک ائتلاف منطقهای علیه ایران شکل بگیرد. این نوع ائتلاف میتواند بسیار خطرناک و هزینهزا باشد. با توجه به همه اینها چندان خوشبین نیستم جنگ با سرعت تمام شود.»
وی در خصوص احتمال ورود کشورهای منطقه به جنگ به ویژه پس از حمله به سفارتخانه آمریکا در ریاض گفت: «عربستان همواره سعی کرده نقش رهبر کشورهای عرب منطقه را ایفا کند. همانطور که اشاره کردم با پاکستان نیز قرارداد استراتژیک دارد؛ بنابراین نمیتوان با قطعیت گفت فقط تماشاگر وقایع باقی خواهد ماند. در مرزهای دیگر کشور نیز حساسیتها کم نیست. آذربایجان از متحدان نزدیک اسرائیل است. بعید نیست کشورهای مختلف بر اساس منافع خود، تصمیم بگیرند به شکلی یا به درجاتی در جنگ ورود کنند. در مرحلهای بسیار حساس قرار داریم و نباید اجازه دهیم اختیار یا مهار جنگ از دستمان خارج شود. مسئله تنگه هرمز هم اهمیت دارد و نباید بستن این تنگه تا حدی روی اقتصاد کشورهای دیگر از جمله چین، مالزی و اندونزی فشار وارد کند که تعداد دشمنان بالقوه ما افزایش پیدا کند. یک نکته مهم دیگر کنترل سیاست داخلی است. به هر حال با توجه به فقدان ناگهانی رهبری، ممکن است برخی اختلاف نظرها در گروههای سیاسی رخ دهد یا در تصمیم گیریهای اساسی مناقشاتی شکل بگیرد که میتواند جو داخل کشور را به سمت بحران سوق دهد. در شرایط موجود بالاترین حد تدبیر را در سیاست خارجی و داخلی نیاز داریم.»
