رأیگیری نهایی برای انتخاب رهبر جدید انجام شد؟
روزنو :وز گذشته به ساختمان مجلس خبرگان رهبری در قم حمله شد. به نظر میرسد که انتخاب رهبر سوم پس از انقلاب غیرحضوری و یا به روشهای دیگر و یا با رای گیری آنلاین انجام شود. احتمالا به زودی رای گیری انجام میشود و نتیجه ان به اطلاع عموم خواهد رسید. در پی شهادت آیتالله سید علی خامنهای در حمله آمریکا و اسرائیل، جمهوری اسلامی ایران وارد مرحله تعیین رهبر جدید شده است؛ مرحلهای که مطابق سازوکارهای پیشبینیشده در قانون اساسی (اصلا ۱۱۰ قانون اساسی)، باید رهبر جدید انتخاب شود. منابع مطلع از مجلس خبرگان رهبری اعلام کردهاند که مذاکرات نهایی و فرآیند رأیگیری برای انتخاب رهبر آینده آغاز شده و مراحل پایانی خود را طی میکند. چون شرایط کشور جنگی است احتمالا جلسه تعیین رهبر علنی نخواهد بود.
بر اساس اصل ۱۱۱ قانون اساسی، بلافاصله پس از فقدان رهبر، شورای موقت رهبری مسئولیت اداره امور کشور را تا زمان انتخاب رهبر جدید بر عهده میگیرد. در همین چارچوب، شورای موقت متشکل از مسعود پزشکیان رئیسجمهور، غلامحسین محسنی اژهای رئیس قوه قضائیه و علیرضا اعرافی به عنوان یکی از فقهای شورای نگهبان تشکیل جلسه داده و مسئولیتهای قانونی خود را آغاز کرده است. این شورا با هدف جلوگیری از هرگونه خلأ مدیریتی، استمرار امور اجرایی، قضایی و کلان حکمرانی کشور را تضمین میکند تا مجلس خبرگان در فرصت مقتضی، رهبر جدید را انتخاب کند.
در روزهای گذشته، اخباری درباره هدف قرار گرفتن ساختمان مجلس خبرگان رهبری در قم منتشر شد. پیگیریها نشان میدهد که خبر مربوط به حمله به ساختمان خبرگان صحت داشته است، اما در زمان وقوع حمله، جلسهای در آن مکان تشکیل نشده بود. به گفته منابع آگاه، به دلیل ملاحظات امنیتی و برای حفظ جان اعضا، جلسات مجلس خبرگان بهصورت غیرحضوری و در سازوکاری امن برگزار شده است. این منابع تأکید دارند که روند بررسیها و مذاکرات نهتنها متوقف نشده، بلکه با نظم و سرعت بیشتری ادامه یافته است. مجلس خبرگان رهبری که طبق قانون اساسی مسئولیت انتخاب رهبر را بر عهده دارد، پیش از این نیز در چارچوب کمیسیون ۱۰۷ بهصورت مستمر شاخصها و گزینههای احتمالی رهبری را بررسی میکرده است. کمیسیون ۱۰۷ وظیفه دارد بهطور منظم شرایط و ویژگیهای لازم برای رهبری را ارزیابی و درباره مصادیق واجد شرایط مطالعه کند تا در صورت بروز چنین شرایطی، فرآیند انتخاب با آمادگی قبلی دنبال شود.
به گفته برخی اعضا، همین آمادگی پیشین سبب شده است که روند فعلی با سرعت و بدون اتلاف وقت پیش برود. منابع مطلع میگویند مذاکرات جاری در فضایی تخصصی و مبتنی بر شاخصهای قانونی در حال انجام است و نمایندگان خبرگان بر اساس معیارهای تصریحشده در قانون اساسی، گزینههای موجود را بررسی میکنند. مطابق قانون، رهبر باید واجد شرایطی از جمله فقاهت، عدالت، تقوا، بینش صحیح سیاسی و اجتماعی، تدبیر، شجاعت و قدرت مدیریت باشد. اعضای خبرگان نیز بر همین اساس به بررسی و جمعبندی نهایی میپردازند.
یکی از پرسشهای مطرح در افکار عمومی این بوده است که آیا رهبر فقید در زمان حیات خود فرد یا افرادی را بهعنوان گزینه جانشینی معرفی کرده بودند یا خیر. منابع آگاه اعلام کردهاند که آیتالله سید علی خامنهای گزینه مشخصی را بهعنوان جانشین تعیین نکرده و تصمیمگیری را بهطور کامل به مجلس خبرگان سپرده بودند. این رویکرد نیز در چارچوب سازوکار قانونی جمهوری اسلامی تعریف شده است که انتخاب رهبر را وظیفه انحصاری خبرگان میداند. با این حال، ایشان در طول سالیان گذشته در سخنرانیها و مواضع خود، شاخصهایی را برای رهبری آینده تبیین کرده بودند.
از جمله این شاخصها میتوان به استکبارستیزی، شجاعت در تصمیمگیریهای کلان، پاکدستی و سلامت اقتصادی، عدالتمحوری، آگاهی به شرایط زمان و توانایی مدیریت بحرانهای پیچیده داخلی و بینالمللی اشاره کرد. به نظر میرسد این شاخصها نیز در ارزیابیهای فعلی مورد توجه اعضای خبرگان قرار دارد. در شرایطی که منطقه با تحولات امنیتی و نظامی گستردهای مواجه است و حملات اخیر فضای سیاسی را تحت تأثیر قرار داده، موضوع سرعت در انتخاب رهبر جدید اهمیت مضاعفی یافته است. برخی اعضای خبرگان اعلام کردهاند که انتخاب رهبر آینده ممکن است «بسیار سریع» انجام شود و نتیجه در کوتاهترین زمان ممکن اعلام گردد.
هدف از این سرعت، تثبیت شرایط داخلی و ارسال پیام ثبات و انسجام به افکار عمومی داخلی و جامعه بینالمللی عنوان شده است. همزمان با انتشار برخی تحلیلها در رسانههای خارجی درباره احتمال خلأ قدرت در ایران، منابع رسمی تأکید دارند که سازوکار پیشبینیشده در قانون اساسی دقیقاً برای چنین شرایطی طراحی شده است. تشکیل شورای موقت رهبری، استمرار فعالیت نهادهای اجرایی و قضایی و برگزاری منظم جلسات خبرگان، همگی نشاندهنده فعال بودن فرآیندهای قانونی است.
در این چارچوب، هیچ خلأ حقوقی یا مدیریتی گزارش نشده و امور کشور طبق روال قانونی در حال انجام است. به گفته منابع نزدیک به مجلس خبرگان، رأیگیری نهایی در حال انجام است و نمایندگان پس از جمعبندی مباحث کارشناسی، وارد مرحله انتخاب شدهاند. کارشناسان حقوق اساسی معتقدند تجربه پیشین جمهوری اسلامی در انتقال رهبری، نشان داده است که این فرآیند میتواند در چارچوبی مشخص و بدون وقفه اجرا شود. اکنون نیز با توجه به آمادگی قبلی کمیسیونهای تخصصی خبرگان و فعالشدن شورای موقت رهبری، روند انتقال در مسیر قانونی خود قرار دارد. بهویژه آنکه اعضای خبرگان طی سالهای گذشته بهصورت دورهای درباره شرایط رهبری و مصادیق احتمالی به بحث و بررسی پرداختهاند.
در کنار مباحث حقوقی و سیاسی، افکار عمومی نیز با حساسیت روند تحولات را دنبال میکند. مسئولان تأکید دارند که اطلاعرسانی رسمی در زمان مناسب انجام خواهد شد و از انتشار گمانهزنیهای غیررسمی خودداری شود. منابع مطلع میگویند اولویت اصلی در این مرحله، حفظ امنیت اعضا، تکمیل فرآیند قانونی و اعلام نتیجه در زمان مقتضی است. در مجموع، آنچه تاکنون از سوی منابع رسمی و مطلع اعلام شده، حاکی از آن است که مجلس خبرگان رهبری در حال انجام رأیگیری نهایی برای انتخاب رهبر جدید است و مراحل پایانی این فرآیند در حال طی شدن است. انتظار میرود نتیجه رسمی انتخاب، در ساعات یا روزهای آینده اعلام شود. تا آن زمان، شورای موقت رهبری مسئولیت اداره امور کشور را بر عهده دارد و سازوکارهای پیشبینیشده در قانون اساسی بدون وقفه در حال اجراست.
