روند مذاکرات 1+5 در قزاقستان
روند مذاکرات هستهای ایران در مقطع خاصی است. از یک طرف موضع آژانس و همچنین 1+5 تغییرات ملموسی نداشته است کما آنکه گزارش آمانو دبیرکل آژانس نشانی از تغییرات خاصی نداشت، از سوی دیگر، مقامات ایران معتقدند موضع همیشگی خودشان بهترین موضع است بنابراین شرایط موجود نشاندهنده این مساله است که نمیتوان انتظار اتفاق خاص و ویژهای از مذاکرات ایران و 1+5 در قزاقستان داشت. البته برخی تحلیلگران معتقدند برگزاری مذاکرات در کشوری مانند قزاقستان با توجه به پیوندهای مشترکی که با روسیه و حتی ایران دارد، میتواند در روند مذاکرات به سود ما باشد در حالی که هم روسیه و هم اتحادیه اروپا مشترکاً اعتقاد دارند ایران باید موضعی نرمتر اتخاذ کند. کما آنکه همین نگاه را به کشورهای عضو مذاکره هم دارند. مذاکرات 1+5، بسته به پیشنهادهای مطرح شده میتواند تحلیل شود و باید منتظر ماند و دید چه پیشنهادهای جدیدی در این دور از مذاکرات مبادله خواهد شد که البته از نظر ایران پیشنهادات جدید نمیتوانند آنچنان راهگشا باشند. این نکته ناگفته نماند که هرگونه پیشنهاد احتمالی فارغ از بحث تحریمهای اعمال شده از سوی غرب باید بررسی شود چراکه تحریمهایی که از سوی آمریکا اعمال میشود همچنان پایدار است. بنابراین در شرایطی که فضا تا حدی پیچیده است، تصور ارائه نظراتی که بتواند فضای لازم را برای تفاهم و توافق ایجاد کند، کمی بعید به نظر میرسد اما حقیقت آن است که نمیتوان پیشبینی قطعی از مذاکرات داشت. آنچه از صحبتهای مقامات ایران مشخص است، این است که موضع ایران در این شرایط بر ادامه روند غنی سازی استوار است و بر اساس همین موضع است که خبر نصب سانتریفیوژهای جدید از سازمان انرژی اتمی اعلام میشود. آنچه مسلم است اینکه این احتمال وجود دارد در مذاکرات 1+5 پیشنهاد جدیدی از سوی اتحادیه اروپا مطرح شود اما یقینا چنین پیشنهاداتی خیلی نمیتواند روی ایران تاثیر بگذارد چراکه تصمیمگیران هستهای در ایران معتقدند که صرف دادن پیشنهاد کافی نیست و اگر بناست اتفاقی جدید روی بدهد، باید به موازات آن تحریمها نیز رفع شود. در مقابل این نگاه، غرب هم معتقد است ایران باید تغییراتی در روند مذاکرات داشته باشد اما آنچه در عمل اتفاق میافتد این است که همان مسائل گذشته دوباره تکرار میشود؛ مسائلی همچون مدیریت جهانی و غیرهستهای کردن خاورمیانه و مبارزه با تروریسم و ... از جمله سخنانی هستند که همواره تکرار میشود و در سخنرانی اخیر دولت نیز به آن اشاره شد. سخنان مقامات سازمان انرژی اتمی پیش از برگزاری نشست 1+5 در قزاقستان نشان دهنده آن است که جمهوری اسلامی ایران در ارزیابیهای خود از شرایط بینالمللی به این نتیجه رسیده که احتمال واکنش نگرانکنندهای از سوی غرب - منهای تحریمها که روند خاص خود را دارد- وجود ندارد. از طرف دیگر این احتمال وجود دارد که مقامات ایران گمان میکنند اگر شیوه قوی در شرایط موجود از خود نشان دهند و اقتدار لازم را در ادامه مذاکرات داشته باشند، در شرایط مناسبتری قرار خواهند گرفت بنابراین این تصمیم گرفته شده است که اگر بناست بحث مذاکرات را ادامه بدهند، اقتدار بیشتری وجود داشته باشد و با آن شرایط در مذاکرات حضور یابند اما در نهایت آن چیزی که مشخص است، این است که احتمال ضعیفی برای پیشامد هرگونه اتفاق خاصی در روند مذاکرات وجود دارد و نمیتوان انتظار ویژهای داشت.
