آمریکا با دو شرط کلیدی ایران موافقت کرد
روزنو :در حالی که تحرکات دیپلماتیک در مذاکرات ایران و آمریکا در سکوت و پشت درهای بسته ادامه دارد، برخی نشانهها از تغییراتی در مواضع یکی از طرفهای اصلی حکایت میکند؛ تحولاتی که اگر تأیید شود، میتواند مسیر گفتوگوهای پیشرو را وارد مرحلهای متفاوت و معنادار کند.
در پی درخواست ایالات متحده برای آغاز یک روند دیپلماتیک جدید از مسیر واسطههای منطقهای، ایران بازگشت به میز مذاکره را مشروط به دو اصل اساسی کرد.
دو شرط تهران برای احیای مسیر دیپلماسی
به گفته یک منبع مطلع، پس از آنکه طرف آمریکایی طی یک ماه گذشته از طریق برخی کشورهای منطقهای خواستار فعالسازی یک روند تازه دیپلماتیک شد، جمهوری اسلامی ایران دو پیششرط مشخص را برای بازگشت به مذاکرات مطرح کرد.
نخست آنکه چارچوب گفتوگوها صرفاً به موضوع هستهای محدود شود و هیچ پرونده یا موضوع فرابرجامی وارد دستور کار نشود. دوم آنکه آمریکا از موضع پیشین خود درباره «غنیسازی صفر» عقبنشینی کند؛ موضعی که از نگاه تهران مغایر با حقوق هستهای ایران تلقی میشود.
بر اساس این روایت، پس از تبادل پیامها میان تهران و واشنگتن و انجام رایزنیهای فشرده دیپلماتیک، به ایران اطمینان داده شده که آمریکا این دو شرط را پذیرفته و آماده ورود به مذاکرات بر این مبناست.
نقش میانجیهای منطقهای در کاهش تنش
در این میان، نقش بازیگران منطقهای در تسهیل تماسها و انتقال پیامها پررنگ بوده است. در هفتههای اخیر، بدر البوسعیدی وزیر خارجه عمان در تاریخ ۲۰ دی و همچنین محمد بن عبدالرحمن بن جاسم آل ثانی نخستوزیر و وزیر خارجه قطر در ۱۲ بهمن به تهران سفر کردند.
این سفرها در چارچوب تلاشهای میانجیگرانه برای کاهش تنش و فراهم کردن زمینه ازسرگیری مذاکرات ارزیابی میشود. گفته میشود رایزنیهای انجامشده در این دیدارها نقش مهمی در نزدیک شدن مواضع دو طرف و شکلگیری دور جدید گفتوگوها داشته است.
ژنو؛ آغاز دور تازه مذاکرات پس از جنگ ۱۲ روزه
با سفر تیم مذاکرهکننده جمهوری اسلامی به ژنو، دومین جلسه گفتوگوهای هستهای میان ایران و آمریکا روز سهشنبه در این شهر برگزار خواهد شد. این دور از مذاکرات، به میزبانی ژنو، از چند جهت با ادوار پیشین تفاوت دارد.
مهمترین تفاوت، برگزاری مذاکرات در شرایطی است که دو طرف تجربه یک رویارویی نظامی ۱۲ روزه را پشت سر گذاشتهاند؛ رخدادی که فضای سیاسی و امنیتی پیرامون گفتوگوها را پیچیدهتر از گذشته کرده است. به باور ناظران، همین پیشزمینه تنشآلود میتواند هم عامل فشار و هم انگیزهای مضاعف برای دستیابی به تفاهم باشد.
ترکیب جدید تیم آمریکایی و افزایش وزن سیاسی مذاکرات
در دور جدید مذاکرات، گفته میشود وزن تیم سیاسی آمریکا نسبت به ادوار گذشته افزایش یافته است. از جمله چهرههای حاضر در ترکیب هیئت آمریکایی، جرد کوشنر داماد دونالد ترامپ است که حضور او نشاندهنده اهمیت سیاسی این مذاکرات برای واشنگتن تلقی میشود.
این تغییر در ترکیب تیم مقابل، از نگاه برخی تحلیلگران میتواند نشانهای از تلاش آمریکا برای مدیریت مستقیمتر و سطحبالای روند مذاکرات باشد؛ روندی که این بار در بستری متفاوت و با حساسیتهای مضاعف دنبال میشود.
هشدار تهران درباره بازگشت به «غنیسازی صفر»
منبع آگاه تأکید کرده است که در صورت بازگشت طرف آمریکایی به موضع «غنیسازی صفر» در جریان مذاکرات، جمهوری اسلامی «بدون تعارف میز مذاکره را ترک خواهد کرد». این موضعگیری نشان میدهد که تهران خطوط قرمز خود را بهصورت شفاف ترسیم کرده و تمایلی به ورود به گفتوگوهای فرسایشی یا مبهم ندارد.
همچنین تصریح شده است که ایران در عین جدیت در مذاکره و پرهیز از نگاه تشریفاتی به این روند، برای واکنش سریع و دفاع از خود در صورت هرگونه اقدام نظامی احتمالی نیز آمادگی کامل دارد. به بیان دیگر، تهران همزمان دو مسیر دیپلماسی و آمادگی دفاعی را دنبال میکند.
چشمانداز مذاکرات؛ دیپلماسی مشروط به واقعگرایی
با پذیرش شروط ایران از سوی آمریکا ــ آنگونه که منابع آگاه میگویند ــ اکنون فضای جدیدی برای گفتوگو شکل گرفته است. با این حال، استمرار این مسیر به میزان پایبندی طرفین به تعهدات اعلامی و پرهیز از بازگشت به مواضع حداکثری بستگی خواهد داشت.
دور تازه مذاکرات در ژنو، آزمونی مهم برای سنجش اراده سیاسی دو کشور در عبور از تنشهای گذشته و رسیدن به چارچوبی پایدار در پرونده هستهای به شمار میرود؛ آزمونی که نتیجه آن میتواند بر معادلات منطقهای و بینالمللی تأثیر قابل توجهی بگذارد.
