واکاوی تقابل مجلس با دولت برای تغییر وزرا

 بیش از یک ماه است که رییس مجلس و برخی نمایندگان اصرار به ایجاد تغییرات در کابینه دولت دارند. تاجایی که محمدباقر قالیباف، رییس مجلس دولت را تهدید کرده که یا باید تغییرات از سوی دولت انجام شود یا موج استیضاح‌ها در راه خواهد بود.

در چنین وضعیتی، احمد میدری وزیر کار نیز روز سه‌شنبه برای پاسخ به سوال یکی از نمایندگان به مجلس فراخوانده شده بود. سوالات نماینده مبارکه مرتبط با نحوه انتخاب دهک‌ها و بی‌توجهی به تورم در رفتار با مردم بوده است. سوالاتی که بیش از آنکه از واقعیت‌های کارشناسی و تخصصی برخوردار باشد رنگ و بوی پوپولیستی داشت.

وزیر کار برای پاسخ به این سوالات در مجلس حاضر نشد و به همین دلیل از نمایندگان کارت زرد گرفت.

عارضه قلبی میدری

به گفته محمدباقر قالیباف رییس مجلس میدری ساعت ۸ صبح به هیات رییسه اطلاع داده که به دلیل کسالت نمی‌تواند در جلسه حضور داشته باشد. قالیباف گفت که «باید روز قبل اطلاع می‌دادند. ما گزارش را قرائت کرده و بر اساس تبصره ۱ ماده ۲۰۸ عدم حضور وزیر به منزله وارد بودن سوال است. بنایراین وزیر کارت زرد را از مجلس دریافت کرد.»

معاون وزیر کار و رفاه، اما عارضه قلبی را علت عدم حضور میدری در جلسه دانست و در عین حال از تصمیم‌گیری نهایی در خصوص نحوه پرداخت کالابرگ در قالب کالا یا به صورت نقدی، طی هفته آینده خبر داد.

هشدار مجلس به دولت برای تغییر

اما پس از دریافت کارت زرد از سوی مجلس و آغاز انتقادات نمایندگان به دولت بود که قالیباف بار دیگر به دولت برای تغییر کابینه هشدار داد. او در پاسخ به تذکر حمید رسایی عضو مجلس از تهران درباره اعلام وصول شدن تقاضای استیضاح برخی از وزرا، گفت «به رئیس جمهور گفته‌ام که اگر دولت اعتقادی به ترمیم کابینه نداشته باشد، حتما مجلس وظیفه خودش را انجام می‌دهد.»

رسایی در تذکر خود با انتقاد از اعلام وصول نشدن تقاضای استیضاح برخی وزرا، گفت که «یکی از این موارد مربوط به استیضاح وزیر کار است که سال گذشته در سامانه ثبت شده و بیش از یک سال از آن می‌گذرد؛ استیضاح وزیر جهاد کشاورزی نیز اینگونه است.»

پس از او نیز تعدادی از نمایندگان تلاش کردند تا با انتقاد از دولت کاستی‌ها را به گردن دولتی‌ها بیاندازند.

موج استیضاح برای پنج وزیر دولت

پیش از آغاز اعتراضات، استیضاح پنج وزیر در مجلس مطرح بوده است. از جمله وزیر کار، جهاد کشاورزی، نیرو، راه و شهرسازی و ورزش و جوانان وزرایی هستند که در فهرست استیضاح قرار دارند. نمایندگان مجلس کمتر از شش ماه از آغاز به کار عبدالناصر همتی به عنوان وزیر اقتصاد نیز او را استیضاح و برکنار کردند. البته که عملکرد دولت جای نقد بسیار دارد، اما منتقدان می‌گویند که استیضاح‌های مجلس بیش از آنکه تخصصی و کارشناسانه باشد رنگ و بوی سیاسی و جناحی دارد. برخی نیز می‌گویند که ابزار سوال و استیضاح به دلیل سهل‌الوصول بودن تبدیل به ابزار فشار برای تاثیرگذاری بر دولتی‌ها و امور اجرایی شده است. تاجایی که یک نماینده می‌تواند وزیر را برای سوال به مجلس بکشاند و ۱۰ نماینده قادر هستند تا طرح استیضاح وزیری را کلید بزنند.

نکته دیگر اینجاست که مجلس در برابر استیضاح‌ها خود پاسخگو نیست. نمونه بارز آن استیضاح همتی است که با بهانه نرخ دلار انجام شد، اما پس از آن نرخ دلار بیش از ۳۰ هزار تومان افزایش داشت. با این حال نمایندگان در برابر این افزایش قیمت و استیضاح خود هرگز پاسخگو نبودند. رویه‌ای که در استیضاح‌های ادوار مختلف نیز تکرار شده است.

پاسخ دولت چه خواهد بود؟

رییس مجلس پیش از آنکه به هشدار به دولت روی بیاورد، گفته بود که در تفاهمی با رییس‌جمهور قرار است تا برخی وزرا تغییر کنند. اما این اظهارنظر از سوی یوسف پزشیان فرزند و عضو دفتر رییس‌جمهور و محسن حاجی میرزایی رییس دفتر رییس‌جمهور رد شد. اما باید دید که آیا اضافه‌شدن فاکتور اعتراضات اخیر به تلاش‌های مجلسی‌های برای استیضاح می‌تواند منجر به تغییراتی در کابینه شود یا نه. مسعود پزشکیان رییس دولت چهاردهم نیز تاکنون اظهارنظری در این زمینه نکرده است. آن هم در حالی که هنوز عمر دولت به دو سالگی نیز نرسیده است.

برخی می‌گویند که دولت وارث مشکلات ساختاری است که دهه‌های انباشته شده و به ناترازی‌ها در حوزه‌های مختلف همچون انرژی انجامیده است. یکی از این مشکلات ساختاری نیز نحوه ارتباط دولت و مجلس و نظارت سیاسی نمایندگان بر اعضای کابینه است که امکان تصمیمات اساسی و پیشبرد سیاست‌های هماهنگ در کابینه دولت را تا حد زیادی از بین برده است.