تفاوت اعتراضات ۱۴۰۴ و ۱۴۰۱ از نگاه عباس عبدی
چرا اعتراضات دیماه قابل پیشبینی بود؟
روزنو :عباس عبدی، تحلیلگر مسائل سیاسی، با مقایسه اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ و جنبش ۱۴۰۱ میگوید اعتراضات اخیر برخلاف گذشته قابل پیشبینی بود و تأکید میکند انسداد مسیر اعتراض قانونی و از دست رفتن فرصت اتحاد پس از جنگ ۱۲روزه، نارضایتیها را سریعتر به سطح سیاسی رساند.
عباس عبدی، تحلیلگر مسائل سیاسی، با واکاوی رخدادهای اعتراضی دیماه ۱۴۰۴، مهمترین تفاوت این اعتراضات با جنبش «زن، زندگی، آزادی» را پیشبینیپذیری، سیاسیشدن سریع مطالبات و از دست رفتن فرصت اتحاد پس از جنگ ۱۲روزه میداند و تأکید میکند که ممانعت از اعتراضات قانونی، همه نارضایتیها را مستعد تبدیلشدن به بحران سیاسی میکند.
به گفته عباس عبدی، رخدادهای اعتراضی دیماه ۱۴۰۴، برخلاف بسیاری از اعتراضات سالهای گذشته، از جنبهای قابل پیشبینی بودند. او معتقد است: «مهمترین تفاوت این اعتراضات با موارد قبلی، پیشبینیپذیری آن است. حداقل نسبت به خودم این را میدانم که یکی از گزینههای جدی که میتوانست رخ دهد، اعتراض بود.»
عبدی با اشاره به شرایط خاص منطقهای و احتمال نقشآفرینی بازیگران خارجی میافزاید: «به ویژه اینکه اینبار حضور اسراییل هم میتوانست جدی باشد و پیش بینی اقدامات آن قابل تصور نبود.»
او تأکید میکند اگرچه جرقه اعتراضات با مطالبات اقتصادی زده شد، اما خیلی زود ماهیت سیاسی پیدا کرد: «در ایران به دلیل ممانعت از انجام اعتراضات قانونی و با هدف مشخص، همه اعتراضات ظرفیت آن را دارند که سیاسی شوند و شعارهای کلان سیاسی و براندازی سر دهند.»
فرصت ازدسترفته اتحاد پس از جنگ ۱۲روزه
این تحلیلگر سیاسی یکی از نقاط کلیدی تفاوت اعتراضات ۱۴۰۴ با ۱۴۰۱ را از دست رفتن فضای همبستگی پس از جنگ ۱۲روزه میداند و میگوید: «حکومت به جای آنکه این را فرصت تلقی کند و با تثبیت آنها روند جامعه را تغییر دهد، آن را به حساب خود گذاشت و به جای انجام اصلاحات همسو با مطالبات مردم، بر سیاستهای نادرست گذشته تاکید کرد.»
به گفته عبدی، نتیجه این رویکرد، بازگشت سریع افکار عمومی به وضعیت پیش از جنگ بود: «لذا خیلی سریعتر از آنچه تصور میشد، نظرات مردم به دوران پیش از جنگ باز گشت و در مواردی حتی بدتر از گذشته شد.»
کنشگران اعتراضات ۱۴۰۴ چه کسانی هستند؟
عبدی با اشاره به تفاوت ترکیب اجتماعی اعتراضات ۱۴۰۴ نسبت به ۱۴۰۱ توضیح میدهد: «دادههای موجود نشان میدهد که زنان خیلی کمتر از گذشته در اعتراضات حضور دارند، این ویژگی در کنار همه تفاوتها شاید به تشدید وجه خشن اعتراضات هم انجامیده است.»
او نقش پررنگتر پسران جوان را حاصل نوعی شکاف عمیق اجتماعی میداند و تصریح میکند: «اغلب خارج از هنجارهای رسمی، اجتماعی شدهاند و بیگانه و حتی دشمن با نهادها و هنجاری رسمی بار آمدهاند. البته مسوولیت روشن این وضع مستقیما به عهده ساختار سیاسی است.»
تفاوت رفتار دولت و نقش پزشکیان
عبدی در ارزیابی عملکرد دولت و رئیسجمهور در مواجهه با اعتراضات اخیر میگوید: «این تفاوت برخورد کاملاً حس میشود، به احتمال فراوان برخورد دولت و شخص پزشکیان مانع از تشدید بحران شده است.»
او البته هشدار میدهد که این وضعیت شکننده است: «اگر خشونتها و برخوردها زیاد شود، اثر این موضعگیری دولت زایل خواهد شد.»
عبدی با تاکید بر اینکه ادبیات دولت در برخورد با اعتراضات یک نقطه قوت مهم است، میگوید: «در مجموع رفتار دولت و شخص آقای پزشکیان… به گونهای است که حداقلی از آرامش خاطر را به مردم میدهد و این خیلی مهم است.»
عباس عبدی همچینن بر ریشه ساختاری بحران اعتراضات تأکید میکند و میگوید: «حکومت باید تصمیم سرنوشتسازی بگیرد. اینکه آیا میخواهد دیگران را به رسمیت بشناسد یا خیر؟»
او هشدار میدهد که «اگر دیگران را به رسمیت نشناسد، مجوز به رسمیت نشناختن خود را هم صادر کرده است.»
عبدی در توضیح راهحل، بر حضور «دیگران» در سه عرصه خیابان، قدرت و رسانه تأکید کرده و جمعبندی میکند: «باید حاکمیت همان مردم باشند و نه دوچیز متفاوت که صدای یکی به دیگری برسد. مطالبات مردم باید اهداف و برنامههای حاکمیت باشد.»
