نفت سنگین ونزوئلا لقمه ای گلوگیر برای آمریکا می شود؟

رئیس جمهوری آمریکا می‌گوید غول‌های نفتی این کشور آماده سرمایه‌گذاری در بازسازی زیرساخت‌ها پس از برکناری مادورو هستند، اما غول‌ها و شرکت های نفتی بزرگ آمریکا تاکنون در مورد این ادعای دونالد ترامپ مبنی بر اینکه شرکت های نفتی آمریکا آماده‌اند "میلیاردها و میلیاردها دلار" برای بازسازی صنعت نفت ونزوئلا پس از ربایش نیکولاس مادورو از قدرت هزینه کنند، سکوت کرده‌اند.

"شورون"، تنها شرکت نفتی آمریکایی که هنوز در ونزوئلا فعالیت می‌کند، تنها شرکتی بود که در واکنش به اظهارات دیروز ترامپ درباره سرمایه گذاری شرکت های نفتی آمریکا در ونزوئلا، یک موضع خنثی و کلی گرفت و تنها خود را به پیروی از "قوانین و مقررات مربوطه" متعهد دانست. این شرکت مطلبی درباره سرمایه گذاری خود اعلام نکرد.

ترامپ در مصاحبه‌ها و در کنفرانس مطبوعاتی روز شنبه (دیروز) در عمارت خود در فلوریدا ادعا کرد که ذخایر عظیم نفت ونزوئلا - که گفته می‌شود بزرگترین ذخایر جهان هستند - نوسازی و بهره‌برداری خواهند شد. او به خبرنگاران گفت که شرکت‌های نفتی آمریکایی سرمایه‌گذاری زیادی برای بازسازی زیرساخت‌های "پوسیده"، افزایش تولید و فروش "مقادیر زیادی ... به کشورهای دیگر" انجام خواهند داد و افزود: "ما در تجارت نفت هستیم."

ترامپ گفت: "ما شرکت‌های نفتی بسیار بزرگ ایالات متحده - بزرگترین‌ها در مقایسه با هر کجای دنیا - را وارد خواهیم کرد، میلیاردها دلار هزینه خواهند کرد، زیرساخت‌های به شدت آسیب‌دیده را تعمیر خواهند کرد و شروع به کسب درآمد برای کشور خواهند کرد." 

"اکسون موبیل"، بزرگترین شرکت نفتی ایالات متحده، به درخواست اظهار نظر درباره اظهارات ترامپ پاسخی نداد. "کونوکو فیلیپس"، یکی دیگر از بازیگران اصلی صنعت نفت آمریکا نیز گفت که در حال نظارت بر تحولات است و افزود: "گمانه‌زنی در مورد هرگونه فعالیت تجاری یا سرمایه‌گذاری در آینده زود خواهد بود."

سخنگوی شورون نیز گفت: " شورون همچنان بر ایمنی و رفاه کارکنان خود و همچنین یکپارچگی دارایی‌های خود متمرکز است. ما همچنان با رعایت کامل تمام قوانین و مقررات مربوطه به فعالیت خود ادامه می‌دهیم."

ملی شدن نفت ونزوئلا

ونزوئلا از حدود 50 سال پیش برای ملی کردن صنعت نفت خود اقدام کرد و بعدا در سال 2007 و پس از به قدرت رسیدن هوگو چاوز رئیس جمهوری فقید این کشور، کنترل عملیاتی شرکت نفت خود را که هنوز تحت ترتیبات خصوصی (آمریکایی) اداره می‌شد، به دست گرفت. 

در حالی که پس از ملی شدن صنعت نفت ونزوئلا، شرکت شورون موافقت کرد که در این کشور باقی بماند، دیگر شرکت های آمریکایی از جمله اکسون موبیل و کونوکو فیلیپس از پذیرش شرایط جدید خودداری کردند و از ونزوئلا خارج شدند.

اکسون موبیل و کونوکو فیلیپس پس از خروج، یک دعوای حقوقی چند ساله برای دریافت غرامت و خسارت از دولت ونزوئلا به راه انداختند و در نهایت میلیاردها دلار از مرکز بین‌المللی حل و فصل اختلافات سرمایه‌گذاری بانک جهانی به آنها اعطا شد. اما ونزوئلا، با اقتصادی که تحت تاثیر تحریم‌ها، سوء مدیریت و فساد قرار دارد، هنوز تمام پول درخواستی شرکت های نفتی آمریکایی را پرداخت نکرده است.

به گفته ترامپ، در حال حاضر، تحریم ایالات متحده بر تمام نفت ونزوئلا به طور کامل پابرجاست. دولت او بارها این کشور را به سرقت ثروت و دارایی‌های آمریکایی با تصرف کنترل ذخایر نفتی ملی خود متهم کرده است. 

ادعای ترامپ مبنی بر اینکه شرکت‌های بزرگ نفتی آمریکایی نقش کلیدی در ونزوئلا ایفا خواهند کرد، تحلیلگران را به این نتیجه رسانده که احتمالا از قبل با مدیران آنها مشورت شده است.

"خورخه لئون"، تحلیلگر ژئوپلتیک در موسسه "ریستاد انرژی"، یک شرکت مشاوره صنعتی در این باره گفت: "حدس من این است که اگر رئیس جمهور ترامپ این را علنا گفته باشد، احتمالا از قبل با شرکت‌های آمریکایی توافقی صورت گرفته است."

"تینا فوردهام"، استراتژیست و مشاور ژئوپلیتیک نیز گفت: "می‌توان فرض کرد که آنها بخشی از این گفتگو بوده‌اند."

کاخ سفید در مورد اینکه آیا قبل از حمله با غول‌های نفتی آمریکایی مشورت شده است یا خیر، اظهار نظری نکرد.

طبق گزارش پولیتیکو، که به نقل از دو منبع ناشناس آشنا به این گفتگوها منتشر شده است، مقامات دولتی در هفته‌های اخیر به مدیران نفتی آمریکایی گفته‌اند که اگر می‌خواهند غرامت دکل‌ها، خطوط لوله و سایر اموال توقیف شده در ونزوئلا را دریافت کنند، باید به ونزوئلا بازگردند و سرمایه‌گذاری‌های سنگینی انجام دهند.

ونزوئلا حدود 17 درصد از ذخایر نفت جهان را در اختیار دارد. اما تولید آن که در دهه 1970 به 3.5 میلیون بشکه در روز می‌رسید، به دلیل دهه‌ها سوء مدیریت، فساد و کمبود سرمایه‌گذاری به طرز چشمگیری کاهش یافته است. تولید ونزوئلا سال گذشته حدود یک میلیون بشکه در روز بود که حدود یک درصد از تولید جهان را تشکیل می‌دهد.

نفت ونزوئلا بی کیفیت و بسیار سنگین است و برای فرآوری آن باید با نفت های سبک ترکیب شود.

چالش های افزایش ظرفیت تولید نفت ونزوئلا

انتظار می‌رود بازگرداندن تولید نفت در این کشور به سطوح قبلی خود به سرمایه‌گذاری عظیمی نیاز داشته باشد. طبق گزارش ریستاد انرژی، بازگشت به 2 میلیون بشکه در روز تا اوایل دهه 2030 به حدود 110 میلیارد دلار سرمایه گذاری جدید نیاز دارد.

خورخه لئون در این باره معتقد است: " فکر نمی‌کنم شرکت‌ها برای بازگشت به ونزوئلا عجله کنند." او اظهار داشت که جذب سرمایه‌گذاری خصوصی مورد نیاز برای افزایش چشمگیر تولید نفت برای ونزوئلا "بسیار بسیار دشوار" خواهد بود.

وی افزود: "شرکت‌ها، قبل از بازگشت سریع به این کشور، می‌خواهند کشور به اندازه کافی پایدار باشد. این واقعیت که این صنعت چند سال پیش توسط [هوگو] چاوز ملی شد، در ذهن آنها باقی مانده است. آنها واقعا می‌خواهند شاهد بهبود اوضاع باشند."

لئون گفت: بازار جهانی نفت "در حال ورود به دوره‌ای از عرضه بیش از حد است. قیمت‌ها پایین خواهند آمد و همچنان پایین خواهند آمد... این بدان معناست که شرکت‌های نفتی در دوره‌ای از قیمت‌های پایین‌تر، در مورد محل سرمایه‌گذاری خود بسیار بسیار گزینشی عمل خواهند کرد. با توجه به حق انتخاب، آنها احتمالا می‌خواهند در مکان‌هایی که از قبل می‌شناسند، سرمایه‌گذاری کنند."

اما برخی از ناظران نیز انتظار دارند که شرکت‌های بزرگ نفتی به منظور فرصتی برای فعالیت در ونزوئلا رقابت کنند. فوردهام، بنیانگذار شرکت "Fordham Global Foresight" در این باره گفت: " ونزوئلا اکنون به «فرصتی عظیم» برای شرکت‌های بزرگ تبدیل شده است. رقابت گسترده‌ای بین آنها برای بهترین فرصت‌ها وجود خواهد داشت."

اما در اتاق‌های هیات مدیره این شرکت‌ها و فراتر از آن، خاطرات حکومت های سرنگون شده دیگر - از جمله در افغانستان، عراق و لیبی - که پیامدهای آن پیچیده بود، بسیار پررنگ است.

فوردهام گفت: "تاریخچه گذارهای پسااستبدادی، چه ارگانیک باشند و چه به صورت خارجی ایجاد شده باشند، طولانی و غیرخطی است. اما به نظر می‌رسد ترامپ کاملا ایمان دارد که تحت رهبری او، اوضاع متفاوت خواهد بود."