بازگشایی پرونده احیای نظام پارلمانی
روز نو- آیت الله جعفر سبحانی، از اعضای مجلس خبرگان قانون اساسی طی پیشنهادی خواستار برگزیدن رئیس جمهور از طریق نظام پارلمانی شد و تاکید کرد که صاحبنظران بهتر است در این خصوص بررسی و اظهارنظر کنند تا اگر هم به دلیل ضیق وقت، اجرای این شیوه به این دوره از انتخابات نرسید، در انتخابات بعدی مبنای نظر قرار گیرد.
این مرجع تقلید معتقد است که گزینش رییسجمهور از طریق رای مستقیم مردم پیامدهایی دارد و به همین دلایل باید رییسجمهور، از طریق مجلس برگزیده شود. وی در ادامه به پیامدهای اجرای نظام ریاستی پرداخته است و نوشته است که این نظام مایه گسترش خصومت، به جای رقابت شده است و در عین حال سبب خدشه دار شدن وحدت کلمه جامعه می شود.
بدین ترتیب، ماه ها بعد از فروکش کردن بحث ها پیرامون تغییر نظام ریاستی به پارلمانی، بار دیگر بحث بر سر این موضوع با پیشنهاد مکتوب آیت الله سبحانی باز می شود. بحث تغییر نظام سیاسی را نخستین بار رهبر معظم انقلاب در سفر سال گذشته خود به کرمانشاه مطرح کردند و فرمودند: در شرایط فعلی نظام سیاسی کشور، ریاستی است و رئیسجمهور با انتخاب مستقیم مردم برگزیده میشود که شیوه خوب و مؤثری است اما اگر روزی در آینده احتمالا دور، احساس شود که نظام پارلمانی برای انتخاب مسئولان قوه مجریه بهتر است هیچ اشکالی در تغییر ساز و کار فعلی وجود ندارد.
پس از طرح این موضوع فعالین سیاسی نیز در خصوص آن اظهار نظر کردند و بسیاری از آنها موافق این تغییر در نظام سیاسی کشور بودند؛ البته حامیان دولت به مخالفت با این طرح پرداختند و شخصیت هایی همچون آیت الله هاشمی رفسنجانی نیز به طور تلویحی آن را رد کردند.
با این حال، در آن مقطع علی لاریجانی، رییس مجلس با دفاع از تبديل نظام رياستي کشور به نظم پارلماني با بیان اینکه «نظام پارلماني کاملاعقلايي و حرکتي رو به پيشرفت است» گفته بود: بعضي کشورها در نظام سياسي خود شيوه اي کاملاپارلماني را اجرا مي کنند؛ در اين کشورها رييس جمهور به وسيله پارلمان انتخاب مي شود، اين شيوه نکات مثبتي دارد. البته اينکه زمان پياده کردن چنين شيوه اي چه زماني باشد بحثي است که بايد روي آن بررسي دقيق انجام شود
عباسعلی کدخدایی، سخنگوی شورای نگهبان نیز در این ارتباط گفته بود که تغییر نظام ریاستی به پارلمانی هیچ گونه خللی در جمهوریت نظام وارد نمیکند. اما پس از گذشت یکماه از اظهارات رهبر انقلاب ، مشاور بین الملل مقام معظم رهبری در همین زمینه گفت که "ايشان دورترين احتمال؛ يعني تغيير نظام را غيرممكن ندانستند، ولي اين به معناي آن نيست كه ايشان توصيه كردند نظام پارلماني شود."
بعد از چند ماه گفت و شنید، نهایتا اوایل امسال غلامعلی حداد عادل، دیگر مشاور رهبر انقلاب، گفت که "در شرایط فعلی در مجلس، دولت و نظام برنامهریزی خاصی که در کوتاهمدت چنین تغییری صورت پذیرد، وجود ندارد و اگر احساس نیاز شود تغییر صورت میگیرد و تشکیل نظام پارلماني به این زودیها بعید است."
پیشنهاد مکتوب آیت الله سبحانی
با این حال پس از آنکه مدتی طولانی صحبتی درباره تغییر نظام سیاسی کشور صورت نگرفته بود آیت الله سبحانی در آستانه انتخابات یازدهم ریاست جمهوری، پیشنهاداتی برای تغییر نظام ریاستی به نظام پارلمانی ارائه داده است و در مکتوبه ای نوشته است: اتحاد ملت ایران چیزی نیست که ارزان به دست آمده باشد بلکه در سایه ایثارگری های هزاران شهید این موهبت الهی به دست آمده و برای دیگر کشورهای منطقه، اسوه و الگو قرار گرفته است.
آیت الله سبحانی افزوده است: انتخاب رئیس جمهور، از طریق رای مستقیم مردم، هر چند با قانون اساسی همسوست و خود نگارنده، در تصویب این قانون در خبرگان نخست، به آن رای مثبت داده است، ولی پیامدهای ناگوار این گزینش در شرایط کنونی، ملت را بر آن می دارد که در آن تجدید نظر کنند، زیرا به روشنی می بینند که اجرای این اصل به این شیوه، مایه گسترش خصومت، به جای رقابت شده است و زیر بنای نظام اسلامی را که همان وحدت مردم است، تهدید می کند. این نوع تجدیدنظر دور از واقعیت نیست و راهکار قانونی دارد و در گذشته هم در مورد برخی از مواد قانون اساسی تجدید نظر انجام گرفت و به رای ملت گذاشته شد.
وی در ادامه به پیامدهای گزینش مستقیم رئیس جمهور توسط مردم پرداخته است و در4 بند این پیامدها را تشریح کرده است: اولا: نیروهای سیاسی به دو گروه تقسیم شده اند و هر یک می کوشند بخشی از ملت را به سوی خود بکشانند و طبعا وحدت کلمه ملت با این شیوه دچار آسیب فراوان می سازند.ثانیا: هنگام تبلیغات انتخاباتی، آنچنان اسراف و زیاده روی رخ می دهد که میلیاردها ثروت ملت ایران، به کاغذ و مقوا و سپس به زباله تبدیل می شود.ثالثا: این نوع گزینش سبب می شود که برخی از این گروه ها، اصول اخلاقی را نادیده گرفته و شخصیت های برجسته کشور را تخریب و متهم سازند و از همین طریق، دشمنی که در کمین است، از این راه بهره سیاسی را برده و ملت را نسبت به نظام بدبین می سازد.رابعا: هنوز که قریب ششش ماه به موعد انتخابات مانده است، بحث و گفتگو در این موضوع رسانه ها و مطبوعات و رسانه ها و افکار عمومی کشور را هدف گرفته و به جای پرداختن به مسائل لازم و حیاتی، به همین موضوع می پردازند، خصوصا در ماههای نزدیک به ایام انتخابات، غالبا وزارتخانه ها و ادارات بزرگ، فعالیت های خود را کم کرده و همگی متوجه این هستند که چه کسی برگزیده می شود، و ضرر چنین کم کاری و رها کردن امور لازم بر کسی پوشیده نیست.اینها یک رشته پیامدهای ناگوار است که این نوع گزینش دارد و پیامدهای دیگری نیز دارد که از بیان آنها صرف نظر می کنم.
رفع دوگانگی میان مجلس و دولت
وی در ادامه پیشنهاد داده است:در این شرایط پیشنهاد می شود که رئیس جمهور کشور، از طریق مجلس و نمایندگان ملت برگزیده شود، زیرا مجلس خانه ملت است و نمایندگان مجلس شورای اسلامی، منتخبان ملت می باشند و گزینش آنها به یک معنی گزینش مردم است و از این طریق مشکل بزرگ پنجمی که دامنگیر وضع سیاسی ماست، مرتفع می گردد. گاهی مشاهده می شود که یک نوع دوگانگی میان مجلس و ریاست جمهوری وجود دارد و مسلما این نوع دوگانگی به زیان همگان است ولی گزینش رئیس جمهور از طریق پارلمان، این مشکل را نیز برطرف می کند.
آیت الله سبحانی در پایان هم نوشته است:این جانب این پیشنهاد را در اختیار مطبوعات و رسانه ها قرار می دهم و از علاقه مندان و صاحب نظران درخواست می کنم که به نقد این نظریه اثباتا و نفیا بپردازند، شاید آنچه صلاح ملت ایران و کشور عزیز ما باشد، رخ دهد و اگر در این دوره به خاطر ضیق وقت قابل اجرا نباشد، برای دوره های بعد، می تواند کارآمد و سودمند باشد.
این مرجع تقلید معتقد است که گزینش رییسجمهور از طریق رای مستقیم مردم پیامدهایی دارد و به همین دلایل باید رییسجمهور، از طریق مجلس برگزیده شود. وی در ادامه به پیامدهای اجرای نظام ریاستی پرداخته است و نوشته است که این نظام مایه گسترش خصومت، به جای رقابت شده است و در عین حال سبب خدشه دار شدن وحدت کلمه جامعه می شود.
بدین ترتیب، ماه ها بعد از فروکش کردن بحث ها پیرامون تغییر نظام ریاستی به پارلمانی، بار دیگر بحث بر سر این موضوع با پیشنهاد مکتوب آیت الله سبحانی باز می شود. بحث تغییر نظام سیاسی را نخستین بار رهبر معظم انقلاب در سفر سال گذشته خود به کرمانشاه مطرح کردند و فرمودند: در شرایط فعلی نظام سیاسی کشور، ریاستی است و رئیسجمهور با انتخاب مستقیم مردم برگزیده میشود که شیوه خوب و مؤثری است اما اگر روزی در آینده احتمالا دور، احساس شود که نظام پارلمانی برای انتخاب مسئولان قوه مجریه بهتر است هیچ اشکالی در تغییر ساز و کار فعلی وجود ندارد.
پس از طرح این موضوع فعالین سیاسی نیز در خصوص آن اظهار نظر کردند و بسیاری از آنها موافق این تغییر در نظام سیاسی کشور بودند؛ البته حامیان دولت به مخالفت با این طرح پرداختند و شخصیت هایی همچون آیت الله هاشمی رفسنجانی نیز به طور تلویحی آن را رد کردند.
با این حال، در آن مقطع علی لاریجانی، رییس مجلس با دفاع از تبديل نظام رياستي کشور به نظم پارلماني با بیان اینکه «نظام پارلماني کاملاعقلايي و حرکتي رو به پيشرفت است» گفته بود: بعضي کشورها در نظام سياسي خود شيوه اي کاملاپارلماني را اجرا مي کنند؛ در اين کشورها رييس جمهور به وسيله پارلمان انتخاب مي شود، اين شيوه نکات مثبتي دارد. البته اينکه زمان پياده کردن چنين شيوه اي چه زماني باشد بحثي است که بايد روي آن بررسي دقيق انجام شود
عباسعلی کدخدایی، سخنگوی شورای نگهبان نیز در این ارتباط گفته بود که تغییر نظام ریاستی به پارلمانی هیچ گونه خللی در جمهوریت نظام وارد نمیکند. اما پس از گذشت یکماه از اظهارات رهبر انقلاب ، مشاور بین الملل مقام معظم رهبری در همین زمینه گفت که "ايشان دورترين احتمال؛ يعني تغيير نظام را غيرممكن ندانستند، ولي اين به معناي آن نيست كه ايشان توصيه كردند نظام پارلماني شود."
بعد از چند ماه گفت و شنید، نهایتا اوایل امسال غلامعلی حداد عادل، دیگر مشاور رهبر انقلاب، گفت که "در شرایط فعلی در مجلس، دولت و نظام برنامهریزی خاصی که در کوتاهمدت چنین تغییری صورت پذیرد، وجود ندارد و اگر احساس نیاز شود تغییر صورت میگیرد و تشکیل نظام پارلماني به این زودیها بعید است."
پیشنهاد مکتوب آیت الله سبحانی
با این حال پس از آنکه مدتی طولانی صحبتی درباره تغییر نظام سیاسی کشور صورت نگرفته بود آیت الله سبحانی در آستانه انتخابات یازدهم ریاست جمهوری، پیشنهاداتی برای تغییر نظام ریاستی به نظام پارلمانی ارائه داده است و در مکتوبه ای نوشته است: اتحاد ملت ایران چیزی نیست که ارزان به دست آمده باشد بلکه در سایه ایثارگری های هزاران شهید این موهبت الهی به دست آمده و برای دیگر کشورهای منطقه، اسوه و الگو قرار گرفته است.
آیت الله سبحانی افزوده است: انتخاب رئیس جمهور، از طریق رای مستقیم مردم، هر چند با قانون اساسی همسوست و خود نگارنده، در تصویب این قانون در خبرگان نخست، به آن رای مثبت داده است، ولی پیامدهای ناگوار این گزینش در شرایط کنونی، ملت را بر آن می دارد که در آن تجدید نظر کنند، زیرا به روشنی می بینند که اجرای این اصل به این شیوه، مایه گسترش خصومت، به جای رقابت شده است و زیر بنای نظام اسلامی را که همان وحدت مردم است، تهدید می کند. این نوع تجدیدنظر دور از واقعیت نیست و راهکار قانونی دارد و در گذشته هم در مورد برخی از مواد قانون اساسی تجدید نظر انجام گرفت و به رای ملت گذاشته شد.
وی در ادامه به پیامدهای گزینش مستقیم رئیس جمهور توسط مردم پرداخته است و در4 بند این پیامدها را تشریح کرده است: اولا: نیروهای سیاسی به دو گروه تقسیم شده اند و هر یک می کوشند بخشی از ملت را به سوی خود بکشانند و طبعا وحدت کلمه ملت با این شیوه دچار آسیب فراوان می سازند.ثانیا: هنگام تبلیغات انتخاباتی، آنچنان اسراف و زیاده روی رخ می دهد که میلیاردها ثروت ملت ایران، به کاغذ و مقوا و سپس به زباله تبدیل می شود.ثالثا: این نوع گزینش سبب می شود که برخی از این گروه ها، اصول اخلاقی را نادیده گرفته و شخصیت های برجسته کشور را تخریب و متهم سازند و از همین طریق، دشمنی که در کمین است، از این راه بهره سیاسی را برده و ملت را نسبت به نظام بدبین می سازد.رابعا: هنوز که قریب ششش ماه به موعد انتخابات مانده است، بحث و گفتگو در این موضوع رسانه ها و مطبوعات و رسانه ها و افکار عمومی کشور را هدف گرفته و به جای پرداختن به مسائل لازم و حیاتی، به همین موضوع می پردازند، خصوصا در ماههای نزدیک به ایام انتخابات، غالبا وزارتخانه ها و ادارات بزرگ، فعالیت های خود را کم کرده و همگی متوجه این هستند که چه کسی برگزیده می شود، و ضرر چنین کم کاری و رها کردن امور لازم بر کسی پوشیده نیست.اینها یک رشته پیامدهای ناگوار است که این نوع گزینش دارد و پیامدهای دیگری نیز دارد که از بیان آنها صرف نظر می کنم.
رفع دوگانگی میان مجلس و دولت
وی در ادامه پیشنهاد داده است:در این شرایط پیشنهاد می شود که رئیس جمهور کشور، از طریق مجلس و نمایندگان ملت برگزیده شود، زیرا مجلس خانه ملت است و نمایندگان مجلس شورای اسلامی، منتخبان ملت می باشند و گزینش آنها به یک معنی گزینش مردم است و از این طریق مشکل بزرگ پنجمی که دامنگیر وضع سیاسی ماست، مرتفع می گردد. گاهی مشاهده می شود که یک نوع دوگانگی میان مجلس و ریاست جمهوری وجود دارد و مسلما این نوع دوگانگی به زیان همگان است ولی گزینش رئیس جمهور از طریق پارلمان، این مشکل را نیز برطرف می کند.
آیت الله سبحانی در پایان هم نوشته است:این جانب این پیشنهاد را در اختیار مطبوعات و رسانه ها قرار می دهم و از علاقه مندان و صاحب نظران درخواست می کنم که به نقد این نظریه اثباتا و نفیا بپردازند، شاید آنچه صلاح ملت ایران و کشور عزیز ما باشد، رخ دهد و اگر در این دوره به خاطر ضیق وقت قابل اجرا نباشد، برای دوره های بعد، می تواند کارآمد و سودمند باشد. 
