برخورد با باجگیریهای جنسی
روزنو :هر از چند گاهی خبری درباره وجود فساد در حوزه هنر بهویژه سینما به رسانهها درز میکند و واکنشهایی را نیز به دنبال دارد. متأسفانه این اتفاق آنقدر آزاردهنده شده که زنان سینماگر را به ستوه آورده و علیه آن افشاگری کردهاند. تازهترین خبر در این زمینه مربوط به افشاگری یک دستیار کارگردان در اینستاگرام است.
دراینارتباط شماری از سینماگران زن که در میان آنها چهرههای سرشناسی مانند نیکی کریمی، ترانه علیدوستی، هدیه تهرانی، پوران درخشنده، سحر دولتشاهی، پریناز ایزدیار و ... دیده میشود با انتشار بیانیه تندی در اعتراض به آنچه «رواج خشونت و آزار جنسی در سینمای ایران» خواندند، ضمن تشریح جزئیاتی از وضعیت نامساعد فعالیت زنان در سینما تقاضای تشکیل کمیتهای مستقل در خانه سینما برای رسیدگی به این روایتها را مطرح کردند. گزارش پیش رو به نقل از ایرنا به این موضوع میپردازد.
جمع قابلتوجهی از زنان سینماگر ایرانی در اعتراض به خشونت و آزارگری و اعمال قدرت بر زنان در محیط سینما بیانیه صادر کردند و تشکیل کمیتهای مستقل در خانه سینما برای رسیدگی به این روایتها را خواستار شدند. در این بیانیه که امضای چهرههای مطرحی چون نیکی کریمی، هدیه تهرانی، آلاله هاشمی، هنگامه قاضیانی و پوران درخشنده را پای خود دارد، آمده است: در ماههای گذشته زنان در بستری که با همت خود در طی جنبشی علیه خشونت جنسی فراهم کردند، روایتهایی حاکی از آزارگری و اعمال قدرت بر زنان در محیط سینما را منتشر کردهاند. گزارشهایی که نشان میدهد هر فرد صاحب قدرت و شهرت در سازوکار سینمای ایران از موقعیت خود برای قلدری، تهدید، توهین، تحقیر و تعرض به زنان بهرهبرداری میکند بیآنکه نهادهای قانونی، اصناف خانه سینما، سینماگران و منتقدان آنها را وادار به پاسخگویی و پذیرش مسئولیت کارشان کنند.
زنان سینماگر در ادامه با تأکید بر همبستگی خود در برابر خشونت و آزار جنسی اظهار داشتند: ما زنان دستاندرکار سینما اینجا کنار هم جمع شدهایم تا به مدد این همبستگی اعلام کنیم که هرگونه خشونت، آزار و باجگیری جنسی در محیط کار ازنظر ما محکوم است و برای توقف آن خواستار عواقب قانونی جدی برای متخلفین هستیم. همچنین این نابرابری جنسیتی موجود در سینمای ایران و عدم وجود نظارتی که عرصه را برای زیادهخواهی و دستدرازی افراد در جایگاه قدرت گشوده است، محکوم میکنیم. به جامعه سینمایی ایران در مورد شدت و گستردگی این آزارها علیه زنان که اکنون برای اولین بار اعتراض به آن به یک فریاد جمعی تبدیل شده است، هشدار میدهیم؛ آزارهایی که علیرغم آشکار بودنشان در تمام این سالها نادیده گرفته شدهاند. در روایتهایی که از تجربههای دردناک زنان در سینمای ایران منتشر شده انواع آزارهایی که زیر چتر خشونت جنسی قرار میگیرند مطرح شدهاند ازجمله هتک حرمت و الفاظ جنسی و جنسیت زده، سوءاستفاده از سکوت و تحمل افراد با به گروگان گرفتن حق کار یا دستمزد، اعمال خشونت جنسی بهوسیله تهدید موقعیت کاری قربانی، تماسهای بدنی ناخواسته، اصرار و اجبار به عمل جنسی و درنهایت خشونت جسمی و تجاوز.
هنرمندان زن در بخش دیگری از این بیانیه به عادیسازی خشونت سیستماتیک علیه زنان در محیط سینما تاختند و نوشتند: از طرفی در تمامی این روایتها که زخمهای روانی ناسور شده گویی همسرنوشت را باز میکنند آنچه به شکل روشنی خودنمایی میکند سیستماتیک بودن این خشونتهاست به این معنا که نهتنها سازوکاری برای بازداشتن فرد صاحب قدرت از ارتکاب به خشونت وجود ندارد بلکه در یک توافق نانوشته اعمال خشونت بر زنان در محیط کاری عادیسازی شده و هیچ عواقب جدی متوجه فرد خشونتگر نیست از همین رو است که آزارگرانی با شهرت و اعتباری که توسط طرفدارانشان بهدستآمده، هیچ ترسی از دست بردن به این جرائم ندارند و چنین حاشیه امنی برای آنها باید زنگ خطری جدی برای تمامی افراد جامعه باشد. چراکه بسیاری از این هنرمندان الگوی نسل آینده سرزمین ما هستند. از طرفی نهادی نظارتی که از افرادی آموزشدیده در مسئله خشونت جنسی و آزار کلامی تشکیلشده باشد، وجود ندارد که با آگاهی به بایدها و نبایدهای رفتاری افراد فرادست نسبت به فرودست در یک پروژه و با حساسیت لازم موارد تخلف را بررسی کند.
در بخش دیگری از این بیانیه با اشاره به انفعال اصناف و اتحادیهها درباره آزار جنسی و خشونت علیه زنان سینماگر آمده است: نه در قراردادهای کاری ذکر شده و نه از طریق اعلانهای عمومی به زنان گفته میشود که در شرایط اعمال زور، خشونت و باجگیری عاطفی و جنسی و آزارهای کلامی و توهین و تحقیر از طریق چه سازوکاری باید اقدام قانونی کنند و در صورت شکایت از فرد خاطی چه حمایتهایی شامل حال آنها میشود و سالهاست که اصناف و اتحادیهها، جرائمی چنین سنگین بر جان و روان زنان را در پشت درهای بسته و با میانجیگری بین قربانی و خشونتگر حلوفصل میکنند البته با حداقل هزینه برای خشونتگر.
سینماگران معترض در ادامه با بیان اینکه ابتداییترین حق انسانی یعنی کار در فضایی امن و بهدوراز قلدری و خشونت و باجگیری جنسی را حق خود میدانیم، نوشتند: به همین منظور تقاضای شفاف خود را از نهادهایی چون اصناف خانه سینما، سینماگران، منتقدان و مخاطبان اعلام میکنیم: سیستم بررسی شامل کمیته مستقل در خانه سینما متشکل از اعضایی با سلسلهمراتب قدرت متفاوت اکثریت مطلق اعضا از زنان که در مورد مسئله خشونت جنسی و جنسیتی آموزشدیده باشند و با میزان مسئولیت افراد متناسب با قدرت و عاملیت آنها در هر کار گروهی آشنا باشند. کار این کمیته باید بررسی جرائمی در حوزه خشونت جنسی و جنسیتی باشد.
امضاکنندگان این بیانیه که چهرههایی چون بهنوش طباطبایی، ترانه علیدوستی، پانتهآ پناهیها، ملیکا شریفینیا، هدی زینالعابدین و گلاره عباسی را در برمیگیرد، ادامه دادند: این کمیته باید یک سازوکار گزارش دهی در دسترس و راحت برای استفاده همه داشته باشد مانند یک ایمیل یا خط تماس مستقیم با کمیته بررسی و هر گزارش بهصورت همزنان به اطلاع تکتک اعضای کمیته رسیده شود. این سیستم موظف است تا به تمام گزارشها رسیدگی کامل کند. در فرآیند بررسی نام راوی توسط این سیستم باید محفوظ بماند و هر نوع اعلام و شفاف کردن نام و اطلاعات راوی و روایت باید با هماهنگی با راوی صورت بگیرد. این سیستم باید امنیت راوی را در فرآیند بررسی تضمین کند. نتیجه بررسی و روایت به شورا گذاشته شود و درنهایت به امضای تکتک اعضای کمیته برسد. همچنین در اختیار گذاشتن وکیل و دادن مشورت حقوقی به راویان گزارشها جهت داشتن امکان دست بردن به انتخاب پیگیری قانونی یکی دیگر از دستور کارای این سیستم است. سازوکار حمایتی از طریق اصناف برای ترغیب خشونت دیدگان به مراجعه و اقدام به رسیدگی یکی دیگر از دستور کارهاست. این سیستم باید اکیداً از روشهای میانجیگری بین آزاردیده و قربانی و به خطر انداختن سلامت روانی قربانی با اجبار او به روبهرو شدن با آزارگر پرهیز کند.
آنها با تأکید بر اینکه این سازوکارها و نحوه استفاده از آنها باید در قراردادهای کاری لحاظ شود و کمیته رسیدگیکننده باید جریمههای نقدی و تعلیق از هرگونه فعالیت هنری در زمان تعیین شده را برای متخلفان در نظر گیرد، خاطرنشان کردند: ما زنان سینماگر اعلام میکنیم که به احترام راویانی که رنج خود را از خشونت سیستماتیک در این عرصه اعلام کردند برای رسیدن به دستاوردهای عملی در جهت توقف این خشونتها ایستادگی میکنیم و معتقدیم این پیشنهادها گامی ابتدایی در جهت عملی کردن توقف خشونت جنسی در محیط کاری ما است. حالا پس از انتشار این بیانیه که نشان از به ستوه آمدن بازیگران زن دارد، باید دید سکوت صنوف سینمایی و خانه سینما و همچنین سازمان سینمایی شکسته میشود؟
