بازی روحانی در سایهروشن سیاست
عدم عضویت در مجمع تشخیص مصلحت نظام این گمانه را درباره سرنوشت روحانی تقویت کرد. در همین حال مخالفان دولت تدبیر و امید در مجلس شورای اسلامی هم بیکار ننشستند و موضوع محاکمه کردن او را پیگیر شدند. به نظر میرسد که اصولگرایان با طرح محاکمه روحانی و اعضای کابینه او در پی آن بودند که بهاینترتیب از هرگونه تحرکت سیاسی او جلوگیری کنند. در ابتدا نیز شواهد نشان میداد که این خواسته آنان محقق شده است و روحانی و اعضای کابینهاش گوشهگیر شده و از میدان سیاست خارج شدهاند؛ اما این کمکم شرایط تغییر کرد و حالا به نظر میرسد که روحانی در حاشیه سیاست در حال فعالیتهاست.
حسن روحانی بعد از پایان دولت خود مدتی را در سکوت کامل به سر برد. به نظر میرسد که این مدت او در حال استراحت و تجدیدقوا بعد از یک دوره هشتساله مدیریت بوده است. او کمکم وارد عرصه رسانه شد و با صدور پیام به مناسبتهای مختلف اعلام کرد که همچنان در صحنه سیاست حضور دارد؛ اما فعالیتهای سیاسی او با برگزاری جلسات مختلف سیاسی جدیتر شد. در این چندماهه گذشته روحانی هم با حامیان سابق خود و هم با چهرههایی از جریان اصولگرایی دیدارهایی داشته است. این سلسله جلسات نشان میدهد که او نهتنها در حاشیه سیاست ایران در حال فعالیت است بلکه احتمالاً در یک برنامههای جدیتر در حال ایفای نقش است. از جمله میتوان به جلسات او با سیدمحمد خاتمی رئیس دولت اصلاحات، سیدحسن خمینی تولیت آستان حرم امام خمینی (ره)، علیاکبر ناطق نوری و محمدرضا باهنر از چهرههای اصولگرا اشاره کرد. احتمالاً او جلساتی هم با جریانها و چهرههای دیگر داشته ولی فعلاً گویا ترجیح میدهد همه فعالیتهایش علنی نباشد. کما اینکه دیروز معلوم شد او در این مدت ارتباط خود را با بخشی از اعضای کابینهاش بهطور منسجم حفظ کرده و جلسات مختلفی را با آنان برگزار کرده است. این اتفاق در حالی است که منتقدان روحانی در زمان دولتش معتقد بودند که حسن روحانی نمیتواند ارتباط نزدیک و مؤثری با اعضای کابینه برقرار کند.
گزارش ربیعی
خبر اینکه روحانی با اعضای کابینه سابقش جلسه داشته را علی ربیعی سخنگوی سابق دولت منتشر کرده است. او در گزارشی به جزییاتی از این جلسه اشارهکرده و بخشی از سخنان حسن روحانی را در این جلسه در گزارش خود ذکر کرده است. این نشان میدهد که حسن روحانی برای اطلاعرسانی درباره فعالیتهای سیاسی خود کمکم وارد فاز اجرایی میشود. هرچند که احتمالاً دراینباره وسواس خاصی به خرج میدهد. چراکه اصولگرایان نسبت به فعالیتهای او حساسیت ویژهای دارند. مخالفان دولت حسن روحانی، دفعات قبل که خبر جلسات روحانی با چهرههای سیاسی منتشر شد، نهتنها روی خوشی به این فعالیتها نشان نداند بلکه تلاش کردند با موضعگیریهای مختلف به روحانی بهنوعی هشدار دهند. بهخصوص آنکه هرگاه خبر و مطلبی درباره روحانی مطرح میشود، موضوع محاکمه روحانی نیز در مجلس از طریق نمایندگان دنبال میشود. علی ربیعی درباره جلسه اخیر برخی اعضای کابینه تدبیر و امید با هدف بررسی برخی مسائل روز و از جمله، مواضع رئیسجمهور سابق و اعضای دولت او پیرامون مذاکرات کنونی وین و توافق احتمالی برجامی نوشته: «چند روز پیش نوشتم مشکلات بنیادین ما نقصان در سامان سیاسی است. احزاب قدرتمند شناسنامهدار و با برنامهای وجود ندارند که خطکشی برای قضاوت و معیار درباره سیاستها، برنامهها و عملکردها به دست دهند. اکثر انتخابات بهویژه ریاست جمهوری در یک ناشناختگی و ابهام و اقبال یکباره مردم نتیجه داده و از سویی گویی نفی گذشته توسط برخی جناحها و به قدرت رسیدگان به یک سنت و کنش سیاسی تبدیلشده است. به هر ترتیب یک جامعه موفق هرگز تجربیات مدیران ارشد خود را نادیده نمیگیرد. تجربههای انباشته بخشی از سرمایه نظامهای پویا محسوب میشود.»
این بخش ابتدایی گزارش ربیعی به عقیده برخی حاکی از آن است که احتمالاً روحانی و همکارانش میخواهند فعالیتهای خود را بهصورت منسجم بهپیش ببرند.
ربیعی در ادامه خبر داده: «شنبهشب با تعداد زیادی از اعضای دولت دوازدهم و رئیسجمهور پیشین جلسهای آنلاین داشتیم. هرچند این روزها برخی همین جلسات را تاب نمیآورند و برای آن عبارات و اصطلاحاتی به کار میبرند.» اشاره ربیعی به واکنشهای منفی اصولگرایان به جلسات و دیدارهای گذشته روحانی است. سخنگوی سابق دولت روحانی اعلام کرده: «این اولین حضور من از چند جلسه برگزارشده اعضای دولت دوازدهم بود و مناسب دیدم گزارشی از این جلسه را بیان کنم. در این دیدار در خصوص برخی از مباحث روز مانند نگرانی فزاینده مردم از عدم گسترش پهنای باند و علل کندی اینترنت بحث و تبادلنظر صورت گرفت.» ربیعی در واقع در لابهلای گزارش خود اعلام کرده که جلسه شنبهشب روحانی با اعضای کابینه سابق، اولین جلسه نبوده است بلکه پیشازاین هم روحانی با همکاران سابق خود جلساتی داشته است. ربیعی درباره جزییات جلسه افزود: «همچنین گزارشی از بودجه و وضعیت اقتصادی کشور نیز در جلسه ارائه شد. مسئله اوکراین نیز از موضوعات جلسه بود اما بحث برجام و اقدامات صورت گرفته برای احیای آن کانون اصلی گفتوگوها بود. انگیزه اصلی من از این گزارش نیز مواضع اعضای دولت دوازدهم و رئیسجمهور پیشین در این زمینه است.»
او در انتهای گزارش خود سخنان روحانی را هم منعکس کرده و نوشته که روحانی در این جلسه گفته «مذاکرات هستهای و احیای برجام مهمترین اتفاق و مسئله کشور در چند ماه اخیر است. مهم نیست که این توافق را چه کسانی احیا میکنند یا چه کسانی مذاکره میکنند، مهم آثار و تبعات آن است که باید در رشد کشور مشاهده شود. مذاکرات و توافق هستهای باید منافع و مصالح کشور و مردم را تأمین کند و نتایج آن بر زندگی مردم تأثیر بگذارد. همه باید با انسجام و وحدت ملی در پشت مذاکرهکنندگان باشیم. کسانی که برای منافع مردم کوشش و جهاد میکنند چه در این دولت چه در دولت تدبیر و امید همگی از دیپلماتهایی هستند که برای منافع ملی میجنگند.»
احتمالاً این گزارش جلسه ربیعی بدون واکنش از سوی اصولگرایان نخواهد بود. ولی بههرحال از سوی دیگر حسن روحانی و تیم همراهش هم پیشبینی لازم را دراینباره دارند و با یک برنامه مشخص فعالیتهای خود را ادامه میدهند. این حساسیت نسبت به حسن روحانی در حالی است که محمود احمدینژاد رئیسجمهوری اسبق با وجود همه جنجالهایی که داشته همچنان آزادانه سفر میرود و فعالیتهای خود را ادامه میدهد. البته احمدینژاد بعد از اتمام دوره ریاست جمهوریاش خیلی زود به عضویت مجمع تشخیص مصلحت نظام درآمد. او در این سالهای اخیر مواضع متضادی نسبت به مواضع گذشته خود اتخاذ کرده و در موارد بسیاری نسبت به قانون اساسی و مقامات نظام نیز شبهاتی را مطرح کرده است.