منتظر پاسخ ایران برای مذاکره هستیم
روز نو- کانالهای ارتباطی تهران- واشنگتن باز است، ارتباطات پشت پرده در جریان، با این حال نه جمهوری اسلامی ایران و نه ایالات متحده آمریکا تمایلی برای باز کردن باب گفتوگوها در عرصه عمومی ندارند. هر چند اکنون واشنگتن مدعی است «به واقع توپ [آغاز مذاکرات دوجانبه] در زمین ایران است». ویکتوریا نولاند سخنگوی وزارت خارجه آمریکا روز دوشنبه گذشته در نشست خبری خود مدعی شد که واشنگتن در پیشنهادی ویژه زمان و مکان مذاکرات دوجانبه را به ایران ارائه کرده اما هنوز جمهوری اسلامی پاسخی به این پیشنهاد نداده است.
خبرگزاری رویترز در گزارشی زیر عنوان «ایران میگوید قدرتهای جهانی باید به بنبست مذاکرات هستهای پایان دهند» ضمن اعلام این خبر مدعی شد سخنگوی وزارت خارجه آمریکا در ادامه کنفرانس خبری خود تاکید کرده که «ما همچنان به حفظ ارتباط با ایران ادامه میدهیم، ما باز هم با توجه به شرایط، مکان و زمان دیگری را به آنها پیشنهاد خواهیم کرد و منتظر پاسخ ایرانیان خواهیم ماند.»
نولاند در ادامه ادعا کرد: «به واقع توپ [آغاز مذاکرات دوجانبه] در زمین ایران است، اگر آنها تمایل به بازگشت به میز مذاکرات داشته باشند ما آماده هستیم. در این صورت اما ما میخواهیم آنها را جدی ببینیم.»
براساس آنچه که از سخنان سخنگوی وزارت خارجه آمریکا قابل برداشت است دو کشور برای از سرگیری مذاکرات موضوعی (برنامه هستهای ایران) یا همهجانبه (روابط دو کشور) با یکدیگر تماس و ارتباط دیپلماتیک داشتهاند. این همان شایعاتی است که از چند ماه پیش حول محور مناسبات دو کشور مطرح شده بود؛ نخستین بار هم این روزنامه آمریکایی نیویورکتایمز بود که طرح این شایعات را کلید زد. نیویورکتایمز اواخر مهرماه، پیش از برگزاری انتخابات ریاستجمهوری آمریکا به نقل از مقامات نزدیک به کاخ سفید خبر داده بود که تهران- واشنگتن توافق کردهاند که پس از انتخابات و در صورت پیروزی مجدد باراک اوباما، مذاکرات مستقیم و دوجانبهای بر سر برنامه هستهای ایران داشته باشند. این خبر دستمایه گمانهزنیهای دیگری از جمله مذاکره هیات ایرانی و آمریکایی در اروپا و قطر شد. با این حال هم خبر نخست و هم سایر خبرهای مرتبط از سوی دو کشور تکذیب شد.
اما حضور دوباره باراک اوباما در کاخ سفید سبب شد سرنوشت پیش روی مناسبات دو کشور برخلاف تکذیبها و در راستای تایید خبرهای رسانههای آمریکایی رقم خورد. در همین حال اوباما در نخستین نشست رسانهای در قامت پیروز انتخابات اعلام کرد که سعی میکند در ماههای آینده دست به تلاش تازهای برای حل دیپلماتیک موضوع هستهای ایران بزند. او تلاش خود را آغاز کرد آن هم با طرح درخواست رسمی مذاکره با جمهوری اسلامی ایران. حدود دو هفته پیش هیلاری کلینتون وزیر خارجه دولت نخست باراک اوباما در روزهای پایانی حضورش در کابینه ایالات متحده آمریکا در جمع شماری از مقامهای رسمی، دیپلماتها و کارشناسان درباره سیاست آمریکا در خاورمیانه سخنرانی کرد و ضمن آنکه موضوع ایران را دشوارترین موضوع دوران چهار ساله وزارتش خواند اعلام کرد «ما تمایل خود را ابراز میکنیم و میگوییم که ایالات متحده آمریکا آماده مذاکره دوجانبه با ایران است.» البته او شرط و شروطی هم برای از سرگیری این مذاکرات مطرح کرد. به گفته وزیر خارجه فعلی آمریکا شرط از سرگیری این مذاکرات آمادگی جمهوری اسلامی ایران برای تعامل است؛ تعاملی که زمینه حل و فصل مناقشه هستهای ایران را فراهم کند.
او با لحن و زبان دیپلماتیک، رندانه توپ مذاکره مستقیم به منظور خاتمه دادن به اختلافات حول محور برنامه هستهای ایران را به زمین جمهوری اسلامی ایران فرستاد تا در صورت مخالفت احتمالی تهران با انجام مذاکرات، جمهوری اسلامی را متهم به عدم همکاری و تعامل کند. این همان رویکردی است که اکنون در وزارت خارجه آمریکا حاکم شده است و به صراحت از سوی ویکتوریا نولاند سخنگوی این وزارتخانه مورد اشاره و تاکید قرار گرفت.
همزمان با گسترش شایعات پیرامون رایزنیهای دوجانبه ایران و آمریکا، برخی اخبار در روزهای گذشته از تصمیم باراک اوباما، رییسجمهوری آمریکا برای مذاکره با ایران براساس یک طرح جامع حکایت داشت؛ طرحی که بر مبنای آن مذاکرات دوجانبه با یک سقف چهار تا پنج ماهه باز خواهد شد. براساس ادعای رسانههای خارجی در صورت بینتیجه ماندن این مذاکرات گزینه تقابل با ایران در دستور کار قرار خواهد گرفت.
پیش از این نیز دنیس راس دیپلمات برجسته آمریکایی که سالها است بر برنامه هستهای ایران متمرکز شده است و عمدتا پیشنهادات او همچون ارسال پرونده هستهای ایران به شورای امنیت، تحریم خرید نفت و فروش بنزین به ایران در مواجهه با جمهوری اسلامی در دستور کار قرار گرفته است در گفتوگو با یک روزنامه اسراییلی مدعی شده بود که سال 2013 سال تعیین تکلیف برنامه هستهای ایران است. به ادعای این دیپلمات صاحب نفوذ و البته بازنشسته در صورت بینتیجه ماندن دیپلماسی برای حل و فصل پرونده هستهای ایران در سال 2013 باراک اوباما آخرین گزینه در مقابل جمهوری اسلامی ایران را روی میز قرار خواهد داد. شاید براساس انتشار همین اخبار و طرح ادعاهای اینچنینی بود که برخلاف گذشته مقامات جمهوری اسلامی ایران از درخواست مذاکره که یکی از راههای پایانی آن روی کار آمدن گزینههای دیگر خواهد بود، استقبال نکردند. البته به گفته وزیر خارجه جمهوری اسلامی عدم تغییر مواضع آمریکا و ادامه فشار و رفتار خصمانه آنها در قبال ایران از دیگر دلایل بیمیلی از سرگیری مذاکره دوجانبه تهران- واشنگتن است.
علیاکبر صالحی دیروز درباره طرح درخواست مذاکره از سوی آمریکا گفت: همکاران اینجانب به صورت دقیق و مستمر مواضع اعلامی و رفتار عملی آمریکا را رصد میکنند ولی تاکنون تغییری در سیاستهای خصمانه آمریکا علیه ملت ایران مشاهده نشده است. مقامات و دولتهای مختلف در آمریکا معمولا برخلاف مواضع اعلامی خود عملمیکنند.
وی با اشاره به مذاکرات مستقیم پیشین ایران و آمریکا بر سر بحران پس از جنگ در افغانستان گفت: تمجید آنها از مساعدتهای جمهوری اسلامی ایران به استقرار یک دولت ملی و مردمی در افغانستان از یکسو و قرار دادن ایران در محور بهاصطلاح شرارت از سوی دیگر، صرفا یکی از نمونهها و مصادیق این دوگانگی مواضع و اقدامات دولت آمریکاست.
صالحی تصریح کرد: ما به تجربه دریافتهایم که نمیتوان به گفتههای این یا آن مقام آمریکایی اعتماد کرد بلکه معتقدیم سیاست آمریکا را باید براساس رفتار عملی دولت آمریکا مورد قضاوت قرار داد. حتی اگر در این ادعای اخیر صادق هم باشند که بهشدت محل تردید است، این پیشنهاد با رفتار آنها هیچگونه تناسبی ندارد.
وزیر خارجه گفت: پس از همه این اقدامات علیه ملت ایران، اکنون بحث مذاکره مستقیم را مطرح میکنند. طبعا حتی یک انسان سادهاندیش هم با مشاهده این رفتار نمیتواند برداشت رویکردی صادقانه از دولت آمریکا داشته باشد.
صالحی درباره شرایط مذاکرات احتمالی نیز گفت: گزینه گفتوگو زمانی قابل پیگیری است که در شرایط برابر باشد و صداقت طرف مقابل احراز شود و الا در شرایط ادامه فشار و رفتار خصمانه از سوی طرف مقابل، طرح ادعاهایی مانند مذاکره مستقیم چه معنایی دارد؟
بر این اساس به نظر میرسد با وجود رایزنیهای پشت پرده و ارتباطات دوجانبه، هنوز شرایط برای باز شدن گره روابط و مناسبات تهران - واشنگتن مهیا نیست مگر آنکه در خلال این رایزنیها طرح و برنامهای جدید غیر از آنچه که تاکنون مطرح شده ارائه شود.
خبرگزاری رویترز در گزارشی زیر عنوان «ایران میگوید قدرتهای جهانی باید به بنبست مذاکرات هستهای پایان دهند» ضمن اعلام این خبر مدعی شد سخنگوی وزارت خارجه آمریکا در ادامه کنفرانس خبری خود تاکید کرده که «ما همچنان به حفظ ارتباط با ایران ادامه میدهیم، ما باز هم با توجه به شرایط، مکان و زمان دیگری را به آنها پیشنهاد خواهیم کرد و منتظر پاسخ ایرانیان خواهیم ماند.»
نولاند در ادامه ادعا کرد: «به واقع توپ [آغاز مذاکرات دوجانبه] در زمین ایران است، اگر آنها تمایل به بازگشت به میز مذاکرات داشته باشند ما آماده هستیم. در این صورت اما ما میخواهیم آنها را جدی ببینیم.»
براساس آنچه که از سخنان سخنگوی وزارت خارجه آمریکا قابل برداشت است دو کشور برای از سرگیری مذاکرات موضوعی (برنامه هستهای ایران) یا همهجانبه (روابط دو کشور) با یکدیگر تماس و ارتباط دیپلماتیک داشتهاند. این همان شایعاتی است که از چند ماه پیش حول محور مناسبات دو کشور مطرح شده بود؛ نخستین بار هم این روزنامه آمریکایی نیویورکتایمز بود که طرح این شایعات را کلید زد. نیویورکتایمز اواخر مهرماه، پیش از برگزاری انتخابات ریاستجمهوری آمریکا به نقل از مقامات نزدیک به کاخ سفید خبر داده بود که تهران- واشنگتن توافق کردهاند که پس از انتخابات و در صورت پیروزی مجدد باراک اوباما، مذاکرات مستقیم و دوجانبهای بر سر برنامه هستهای ایران داشته باشند. این خبر دستمایه گمانهزنیهای دیگری از جمله مذاکره هیات ایرانی و آمریکایی در اروپا و قطر شد. با این حال هم خبر نخست و هم سایر خبرهای مرتبط از سوی دو کشور تکذیب شد.
اما حضور دوباره باراک اوباما در کاخ سفید سبب شد سرنوشت پیش روی مناسبات دو کشور برخلاف تکذیبها و در راستای تایید خبرهای رسانههای آمریکایی رقم خورد. در همین حال اوباما در نخستین نشست رسانهای در قامت پیروز انتخابات اعلام کرد که سعی میکند در ماههای آینده دست به تلاش تازهای برای حل دیپلماتیک موضوع هستهای ایران بزند. او تلاش خود را آغاز کرد آن هم با طرح درخواست رسمی مذاکره با جمهوری اسلامی ایران. حدود دو هفته پیش هیلاری کلینتون وزیر خارجه دولت نخست باراک اوباما در روزهای پایانی حضورش در کابینه ایالات متحده آمریکا در جمع شماری از مقامهای رسمی، دیپلماتها و کارشناسان درباره سیاست آمریکا در خاورمیانه سخنرانی کرد و ضمن آنکه موضوع ایران را دشوارترین موضوع دوران چهار ساله وزارتش خواند اعلام کرد «ما تمایل خود را ابراز میکنیم و میگوییم که ایالات متحده آمریکا آماده مذاکره دوجانبه با ایران است.» البته او شرط و شروطی هم برای از سرگیری این مذاکرات مطرح کرد. به گفته وزیر خارجه فعلی آمریکا شرط از سرگیری این مذاکرات آمادگی جمهوری اسلامی ایران برای تعامل است؛ تعاملی که زمینه حل و فصل مناقشه هستهای ایران را فراهم کند.
او با لحن و زبان دیپلماتیک، رندانه توپ مذاکره مستقیم به منظور خاتمه دادن به اختلافات حول محور برنامه هستهای ایران را به زمین جمهوری اسلامی ایران فرستاد تا در صورت مخالفت احتمالی تهران با انجام مذاکرات، جمهوری اسلامی را متهم به عدم همکاری و تعامل کند. این همان رویکردی است که اکنون در وزارت خارجه آمریکا حاکم شده است و به صراحت از سوی ویکتوریا نولاند سخنگوی این وزارتخانه مورد اشاره و تاکید قرار گرفت.
همزمان با گسترش شایعات پیرامون رایزنیهای دوجانبه ایران و آمریکا، برخی اخبار در روزهای گذشته از تصمیم باراک اوباما، رییسجمهوری آمریکا برای مذاکره با ایران براساس یک طرح جامع حکایت داشت؛ طرحی که بر مبنای آن مذاکرات دوجانبه با یک سقف چهار تا پنج ماهه باز خواهد شد. براساس ادعای رسانههای خارجی در صورت بینتیجه ماندن این مذاکرات گزینه تقابل با ایران در دستور کار قرار خواهد گرفت.
پیش از این نیز دنیس راس دیپلمات برجسته آمریکایی که سالها است بر برنامه هستهای ایران متمرکز شده است و عمدتا پیشنهادات او همچون ارسال پرونده هستهای ایران به شورای امنیت، تحریم خرید نفت و فروش بنزین به ایران در مواجهه با جمهوری اسلامی در دستور کار قرار گرفته است در گفتوگو با یک روزنامه اسراییلی مدعی شده بود که سال 2013 سال تعیین تکلیف برنامه هستهای ایران است. به ادعای این دیپلمات صاحب نفوذ و البته بازنشسته در صورت بینتیجه ماندن دیپلماسی برای حل و فصل پرونده هستهای ایران در سال 2013 باراک اوباما آخرین گزینه در مقابل جمهوری اسلامی ایران را روی میز قرار خواهد داد. شاید براساس انتشار همین اخبار و طرح ادعاهای اینچنینی بود که برخلاف گذشته مقامات جمهوری اسلامی ایران از درخواست مذاکره که یکی از راههای پایانی آن روی کار آمدن گزینههای دیگر خواهد بود، استقبال نکردند. البته به گفته وزیر خارجه جمهوری اسلامی عدم تغییر مواضع آمریکا و ادامه فشار و رفتار خصمانه آنها در قبال ایران از دیگر دلایل بیمیلی از سرگیری مذاکره دوجانبه تهران- واشنگتن است.
علیاکبر صالحی دیروز درباره طرح درخواست مذاکره از سوی آمریکا گفت: همکاران اینجانب به صورت دقیق و مستمر مواضع اعلامی و رفتار عملی آمریکا را رصد میکنند ولی تاکنون تغییری در سیاستهای خصمانه آمریکا علیه ملت ایران مشاهده نشده است. مقامات و دولتهای مختلف در آمریکا معمولا برخلاف مواضع اعلامی خود عملمیکنند.
وی با اشاره به مذاکرات مستقیم پیشین ایران و آمریکا بر سر بحران پس از جنگ در افغانستان گفت: تمجید آنها از مساعدتهای جمهوری اسلامی ایران به استقرار یک دولت ملی و مردمی در افغانستان از یکسو و قرار دادن ایران در محور بهاصطلاح شرارت از سوی دیگر، صرفا یکی از نمونهها و مصادیق این دوگانگی مواضع و اقدامات دولت آمریکاست.
صالحی تصریح کرد: ما به تجربه دریافتهایم که نمیتوان به گفتههای این یا آن مقام آمریکایی اعتماد کرد بلکه معتقدیم سیاست آمریکا را باید براساس رفتار عملی دولت آمریکا مورد قضاوت قرار داد. حتی اگر در این ادعای اخیر صادق هم باشند که بهشدت محل تردید است، این پیشنهاد با رفتار آنها هیچگونه تناسبی ندارد.
وزیر خارجه گفت: پس از همه این اقدامات علیه ملت ایران، اکنون بحث مذاکره مستقیم را مطرح میکنند. طبعا حتی یک انسان سادهاندیش هم با مشاهده این رفتار نمیتواند برداشت رویکردی صادقانه از دولت آمریکا داشته باشد.
صالحی درباره شرایط مذاکرات احتمالی نیز گفت: گزینه گفتوگو زمانی قابل پیگیری است که در شرایط برابر باشد و صداقت طرف مقابل احراز شود و الا در شرایط ادامه فشار و رفتار خصمانه از سوی طرف مقابل، طرح ادعاهایی مانند مذاکره مستقیم چه معنایی دارد؟
بر این اساس به نظر میرسد با وجود رایزنیهای پشت پرده و ارتباطات دوجانبه، هنوز شرایط برای باز شدن گره روابط و مناسبات تهران - واشنگتن مهیا نیست مگر آنکه در خلال این رایزنیها طرح و برنامهای جدید غیر از آنچه که تاکنون مطرح شده ارائه شود. 
