تلاش فراقانونی برای برکناری زنگنه

نامه ۱۱۴نفر از نمایندگان به رؤسای قوا در مورد مخالفت با حضور زنگنه در سمت وزیر نفت، با واکنش‌های متفاوتی نسبت به این اقدام نمایندگان ‌روبه‌رو شده است. این نمایندگان در نامه‌ای به سران سه قوه، بیان کرده‌اند که هدفشان از نوشتن این نامه ۵بندی، تذکر به سران ۳ قوه در این خصوص است که حضور بیژن زنگنه در مسند وزارت نفت را خلاف منافع و مصالح ملت و کشور می‌دانند. این در حالی است که نمایندگان مجلس از ابزار قانونی مهمی مانند استیضاح برای تغییر یک وزیر کابینه برخوردارند و نامه‌نگاری به روسای سه قوه برای این منظور، تاکنون سابقه نداشته و سوالات زیادی را در مورد چرایی انتخاب این روش از سوی نمایندگان ایجاد کرده است؟
به گزارش روز نو :در این باره «حسینعلی امیری»، معاون پارلمانی رئیس‌جمهور، در رابطه با نامه تعدادی از نمایندگان به سران قوا مبنی بر برکناری وزیر نفت گفت: بخشی از قانون اساسی مربوط به اختیارات نهادهای سیاسی و قوای سه‌گانه است، سازوکارهای مربوط به نصب و عزل وزرا در قانون اساسی کاملا مشخص است. مطلبی که تعدادی از نمایندگان به سران قوا برای برکناری وزیر نفت نوشتند، این صرفا یک نامه اداری است. او ادامه داد: آثار حقوقی راجع به نصب و عزل یک وزیر در قانون اساسی وجود دارد، این نامه فاقد آن سازوکار است. این موضوع در قانون اساسی آمده است این که نماینده یا نمایندگانی بخواهند نامه بنویسند به روسای قوه تاکنون سابقه‌ نداشته است. البته موضوع تفکیک وظایف و اختیارات در قانون اساسی معیار و ملاک همه، باید قرار بگیرد. سوال، تحقیق و تفحص و استیضاح از حقوق نماینده است، ‌این‌که نامه‌ای بنویسند به روسای سه قوه راجع به نصب یک وزیر یا عزل یک وزیر، چنین چیزی در قانون اساسی نداریم. امیری در پاسخ به این سوال که آیا این نامه را فاقد اعتبار و وجاهت قانونی می‌دانید؟ گفت: این یک نامه اداری است.
این نمایندگان معترض در بخشی از نامه خود درباره زنگنه نوشته بودند: ما نمایندگان مجلس شورای اسلامی پس از بررسی‎های تخصصی و استماع نظرات جمع کثیری از مدیران و متخصصان حوزه نفت و گاز به این نتیجه رسیده‌ایم که برای مقابله با تحریم‎های آمریکا راه‎حل‎های روشنی به شرح ذیل وجود دارد که‌ اهتمام لازم برای اجرای آنها در مدیریت ارشد وزارت نفت دیده نمی‌شود؛.. وزارت نفت نه‎تنها در چند سال گذشته اقدامی جهت استفاده از ظرفیت همسایگان همچون ترکیه، عراق، افغانستان، ترکمنستان و پاکستان در راستای گسترش همکاری در حوزه تولید و انتقال نفت و گاز به عمل نیاورده است، بلکه با ایجاد تنش، عدم اجرای قراردادهای موجود و اتخاذ مشی نادرست در رفع اختلافات، موجب ایراد ضرر و زیان‎های اساسی به منافع ملی شده است.
زنگنه در واکنش به این نامه‌نگاری در نامه‌ای خطاب به روحانی درخواست کرده بود تا در جلسه‌‌ای در حضور سران سه قوه استدلال‌های خود را در پاسخ به این شکایت‌ها بیان کند. اما با گذشت مدتی هنوز دلیل اصلی این که چرا نمایندگان به جای استیضاح رو به نامه‌نگاری به سران قوا آورده‌اند مبهم مانده است. در این باره غلامحسین رضوانی نماینده تهران در مجلس و یکی از امضاکنندگان این نامه به سوالات خبرنگار همدلی پاسخ داده است.
نمایندگان مجلس از ابزار قدرتمندی چون استیضاح برای برکناری یک وزیر برخوردارند، با این وجود چرا برای تغییر وزیر نفت، به ‌‌نامه‌نگاری متوسل شدند؟
نمایندگان این راه را برگزیدند، زیرا نخواستند در این شرایط از استیضاح استفاده کنند. به نظر می‌رسد در این مورد اشکالی وجود نداشته باشد، زیرا نمایندگان در واقع با این نیت این نامه را نوشتند که شاید از همین طریق، توجه لازم جلب شود و مسئولان با درک این مشکل، خود آن را حل کنند. این اقدام در واقع یک تصمیم مثبتی از سوی نمایندگان بوده است که پیش از اقدام برای استیضاح، دغدغه‌های موجود در این خصوص را به اطلاع سران سه قوه برسانند و در صورت نداشتن نتیجه، اقدام برای استیضاح را در مرحله‌های بعد دنبال کنند.
مجلس نماد قانون است و ابزارهای قانونی متنوعی در اختیار دارد. آیا نوشتن نامه در این امر موقعیت مجلس را تضعیف نمی‌کند؟
البته که می‌توان از ابزار قانونی هم در این مورد استفاده کرد و آن هم شیوه‌‌ای دیگر در این زمینه است. باید توجه شما را به این مساله جلب کنم که آیا تا به حال در خصوص بیانیه نوشتن نمایندگان درباره مسائل متفاوت، مشکلی وجود داشته است؟ یا به عنوان مثال آیا تاکنون کسی پرسیده است که چرا نمایندگان مجلس، درباره فلان موضوع، بیانیه صادر کرده‌اند؟ به هر حال همان بیانیه نمایندگان مجلس هم قابلیت این را دارد که به آن اعتنا بشود یا نشود. در اینجا هم مساله نامه فوق به همین صورت است، ممکن است به آن توجه بشود و از طرفی هم ممکن است که با بی‌توجهی ‌روبه‌رو شود که در آن صورت ممکن است نمایندگان از ابزار قانونی خود در این زمینه استفاده کنند.
آیا مواردی نظیر تغییر وزرا، برای جامعه حساسیت جدیدی ایجاد نمی‌کند؟
اتفاقا همین شرایط حساس جامعه باعث شده است که نمایندگان چنین راهی را برگزینند، به عبارتی دیگر آنها خواسته‌‌‌اند تا این مساله را به گونه‌‌ای دنبال کنند که آثار منفی آن در حداقل میزان ممکن باشد و در گام بعدی و در صورت بی‌توجهی احتمالی، از اختیارات قانونی خود استفاده کنند. بنابراین هدف این بوده است که فضاسازی منفی احتمالی در مورد این مساله را به حداقل برسانیم و توجه مسئولان را به این مسائل جلب کنیم. هر چند باید بگویم که مردم در سطح جامعه بسیار بیشتر از مسئولین نسبت به موارد مطرح شده در نامه توجه دارند و آثار آن را با گوشت و پوست خود لمس کرده‌‌‌اند.
به نظر شما آیا این گونه واکنش‌های مجلس،‌ به نوعی تقابل با عملکرد دولت روحانی محسوب نمی‌شود؟
نمایندگان وکیل‌الدوله نیستند و در حقیقت وکیل مردم هستند و باید مسئولیت خود را در این زمینه به خوبی انجام دهند. همه مسائلی که در نامه مطرح شده است، به نوعی دغدغه‌های مردم هستند. متاسفانه در مقاطع مختلفی که باید مجلس پیشین به این موضوعات توجه نشان می‌داد از این مسائل غافل شد، مثلا در خصوص لغو سهمیه‌بندی بنزین، مجلس دهم می‌بایست وزیر مربوطه را مواخذه می‌کرد، چرا که به هر حال سهمیه‌بندی بنزین در کشور پیش‌تر انجام شده بود و هزینه‌هایی هم برای تحقق آن متحمل شده بودیم و امری جا افتاده بود. اما متاسفانه با منتفی کردن آن طرح و در مرحله‌‌ای دیگر پافشاری بر ضرورت ایجاد دوباره آن، هزینه‌های مضاعف جدیدی برای کشور ایجاد شد. بنابراین به جای آن که گفته شود چرا مجلس گذشته به این مسائل نپرداخته است، هم اکنون مواجه با این مساله هستیم که مجلس کنونی را مورد سوال قرار می‌دهند که چرا این موضوع را در دستور کار خود قرار داده‌اید؟ یا حتی می‌خواهند که اگر هم به این موضوع پرداخته می‌شود همراه با تنش بیشتری باشد، بنابراین می‌بینیم که در این واکنش‌ها، تناقض‌های بسیاری دیده می‌شود. ما در این نامه خواسته‌ایم تا با کمترین فضاسازی، نسبت به کاستی‌های موجود در این زمینه، توجهات لازم را جلب کنیم و امید داشته‌ایم که مسئولان خود در این زمینه اقدام کنند و موانع لازم را برطرف کنند. مشابه این موضوع هم در گذشته وجود داشته است، مثلا وزیر صنعت در شرایطی قرار گرفته بود که باید استیضاح می‌شد، اما مسئولان از او خواستند که استعفا دهد، او هم استعفا داد و مسئولیت دیگری برای او تعریف شد.
با توجه به رو پایان بودن دولت، تغییر وزرا تا چه حد می‌تواند در عملکرد دولت تاثیر مثبت داشته باشد؟
نمایندگان بر اساس مسئولیت خود موظف به انجام وظایف قانونی خود به عنوان وکلای مردم هستند. نمی‌توان برای وزرا این اطمینان را ایجاد کرد که چون آخرین سال فعالیت دولت است پس نمایندگان هم حتما از ابزار قانونی خود در برابر کاستی‌های آنان در انجام وظایف،‌ استفاده نخواهند کرد. در این مورد هم اقدامات قانونی تنها منحصر به مواردی مانند سوال از وزیر، تذکر و استیضاح نیست و بیانیه دادن و نامه نوشتن هم بخشی از این اقدامات است که پیش‌تر هم وجود داشته است. البته که این نامه، الزام قانونی برای دولت ایجاد نمی‌کند و نمایندگان مجلس هم این نکته را در نظر دارند. در این مرحله، نمایندگان امضاکننده این نامه وظیفه خود را مطلع ساختن مسئولان نسبت به نقطه نظرات خود در مورد این موضوع دانسته و از طریق نوشتن نامه به آنها، آن را عملی کرده‌‌‌اند.