
«تبادل دیگری» در راه است
ديپلماتهاي ايراني و آمريکايي در توئيتر با يکديگر ميجنگند، قواي نظامي دو کشور بارها در آستانه آغاز جنگ و درگيري مستقيم قرار گرفتهاند و هرروز شاهد تهديدهايي جديد از سوي دو طرف هستيم. در اين ميان خبر ميرسد که دو کشور توافق کردهاند بار ديگر اقدام به تبادل زندانيان کنند؛ اين در حالي است که پيش از آن وجود هرگونه مذاکره پشت پرده ميان طرفين تکذيب ميشد. صبح روز چهارشنبه 14 خرداد بود که سيروس عسگري دانشمند ايراني زنداني در آمريکا وارد خاک کشورمان شد. آزادي و بازگشت او به ايران پيشتر از سوي سخنگوي وزارت امور خارجه ايران وعده داده شده بود. سيدعباس موسوي روز سهشنبه گفت: «آقاي عسگري با رايزنيهاي ديپلماتيک و تلاش دفتر حفاظت منافع ايران در واشنگتن و نمايندگي دائم ايران در نيويورک، از اتهامات واهي تبرئه و آزاد شده است». موسوي همچنين در صحبتهاي خود تاکيد کرد که آزادي آقاي عسگري ارتباطي به تبادل زندانيان ميان ايران و آمريکا ندارد. يک روز بعد سخنگوي وزارت خارجه ايالات متحده نيز اظهارات سيدعباس موسوي را تاييد کرد. مورگان اورتاگوس در گفتوگو با «نشنال اينترست» ضمن طرح اين ادعا که ايالات متحده از سال 2019 در پي بازگرداندن سيروس عسگري به ايران بوده تاکيد کرد همانگونه که وزارت امور خارجه ايران اعلام کرده آزادي او در پي «تبادل زندانيان» نبوده است. سيروس عسگري در 21 ژوئن 2017 و به اتهام «سرقت اسرار تجاري» بازداشت شد اما با سپري شدن 2 سال و نيم از زمان بازداشت و حتي تبرئه در دادگاه فدرال به بهانه «حضور غيرقانوني در خاک آمريکا» در بازداشت نگه داشته شد و دولت آمريکا از بازگرداندن او به ايران خودداري ميکرد.
آزادي «وايت» و يک شائبه
يک روز بعد از آزادي سيروس عسگري، خبرگزاري آسوشيتدپرس گزارش داد يک تبعه آمريکا که در ايران زنداني بود آزاد شده و در راه بازگشت به ايالات متحده است. اين خبرگزاري نوشت: «يک کهنه سرباز نيروي دريايي آمريکا که بيش از دو سال پيش در ايران بازداشت شده بود، آزاد شده و به گفته ديپلماتهاي آمريکايي مسير خود براي بازگشت به آمريکا را آغاز کرده است. او ابتدا به سوئيس خواهد رفت و بعد عازم آمريکا خواهد شد». آسوشيتدپرس همچنين نوشت که برايان هوک، نماينده ويژه وزارت خارجه آمريکا در امور ايران به سوئيس رفته تا «مايکل وايت» را بازگرداند. 19 ديماه سال 1397 «بهرام قاسمي» سخنگوي وقت وزارت امور خارجه ايران در کنفرانس خبري اعلام کرد که يک شهروند آمريکايي به نام «مايکل وايت» در شهر مشهد بازداشت شده است. قاسمي گفت موضوع، در نخستين روزهاي دستگيري از طريق دفتر حفاظت منافع آمريکا در تهران به اطلاع دولت آمريکا رسيد و دولت متبوع وي از همان ابتداي بازداشت، در جريان اين دستگيري قرار داشته است. بر اساس گزارشها، اين شهروند آمريکايي شاکي خصوصي داشته و پس از رسيدگي به پرونده، به 10 سال زندان محکوم شد. ساعاتي بعد دونالد ترامپ نيز به اين مساله واکنش نشان داد. رئيسجمهور آمريکا نوشت: «خرسندم اعلام کنم که نظامي کهنهکار نيروي دريايي مايکل وايت که به مدت 683 روز توسط ايران بازداشت شده بود هماکنون سوار بر يک هواپيماي سوئيس آسمان ايران را ترک کرد. ما انتظار داريم ايشان خيلي زود به خانوادهاش در آمريکا ملحق شوند.»
آزادي در قالب تبادل؟
پس از اعلام آزادي «مايکل وايت» از سوي آمريکاييها گمان ميرفت اين آزادي در پي تبادل با سيروس عسگري صورت پذيرفته باشد اما «فاکس نيوز» در گزارشي اختصاصي خبر از يک تبادل ديگر داد و اعلام کرد آزادي سيروس عسگري در قالب تبادل نبوده است. شبکه خبري فاکسنيوز بهنقل از يک مقام ارشد آمريکايي گزارش داد که آمريکا توافق کرده در ازاي آزادي مايکل وايت، يک پزشک ايراني-آمريکايي به نام «مجيد طاهري» را آزاد کند. آقاي طاهري به جرم نقض قوانين يکجانبه تحريمهاي ضدايراني آمريکا به تحمل 16 ماه حبس محکوم شده بود. مقام آمريکايي به فاکسنيوز گفته ايشان از 33 سال پيش ساکن آمريکا است و در ايالت فلوريدا طبابت ميکند. شامگاه پنجشنبه محمدجواد ظريف، وزير امور خارجه ايران نيز گزارشهاي پيشتر منتشرشده درباره آزادي دکتر مجيد طاهري از بازداشت آمريکا را تاييد کرد. ظريف در توئيتر نوشت: «خرسندم که دکتر مجيد طاهري و آقاي وايت بهزودي به خانوادههايشان ملحق ميشوند. استاد عسگري روز چهارشنبه به جمع خانوادهشان برگشتند. اين اتفاق ميتواند براي تمامي زندانيها بيفتد. نيازي به دستچين کردن نيست. گروگانهاي ايراني بازداشتشده در آمريکا بايد به خانه برگردند». همچنين سخنگوي وزارت خارجه ايران در تشريح دلايل آزادي و تبادل «وايت» گفت: «با جلب رضايت مادي و معنوي شاکيان خصوصي توسط آقاي وايت، نامبرده در مورد ساير جرايم خود مشمول رأفت اسلامي شده و با توجه به گذراندن بخشي از دوره محکوميت خود و با در نظر داشت ملاحظات حقوق بشري، روز پنجشنبه 15 خرداد با حکم قاضي پرونده آزاد و از کشور خارج شد». موسوي افزود: «آقاي وايت بعد از شيوع ويروس کرونا در کشور، طبق بخشنامه عمومي رئيس محترم قوه قضائيه مشمول مرخصي شده و بهدليل عدم برخورداري از خويشاوند در ايران، به درخواست سفارت سوئيس بهعنوان حافظ منافع دولت ايالات متحده، در اختيار آن سفارت قرار گرفت. در اين مدت بهدليل بروز برخي علائم مشکوک به کرونا، نامبرده تحت درمان و نظارت کامل پزشکي قرار داشته و پس از کسب اطمينان از منفيبودن آزمايش کرونا حکم آزادي او اجرا شد. سخنگوي وزارت امور خارجه تصريح کرد: «همزمان با آزادي آقاي وايت، دکتر مجيد طاهري دانشمند ايراني که به دلايل واهي در آمريکا زنداني شده بود، حکم آزادي خود را از دادگاه دريافت کرده و از زندان آزاد شد». بهنظر ميرسد به رغم اصرار طرفين در خصوص نبود مذاکرات پشت پرده، هنوز روزنههايي از اميد وجود دارد و ميتوان اميدوار بود در آينده اخبار بهتري نيز در اين زمينه به گوش برسد. اين اميدواري را در رئيسجمهور آمريکا نيز ميتوان مشاهده کرد. دونالد ترامپ روز جمعه در توئيتي نوشت: «خيلي خوب است که مايکل به خانهاش بازگشته است. وي تازه رسيده است. بسيار هيجانزده هستم. از ايران متشکرم. تا پس از انتخابات آمريکا براي انعقاد توافقي بزرگ صبر نکنيد. شما الان ميتوانيد به توافقي بهتر دست يابيد».