فرصت های ایران در مذاکرات ژنو

طی فاصله دور دوم و سوم مذاکرات ایران با 1+5 در ژنو شاهد کنش های سیاسی زیادی از سوی کشورهای عضو این جمع و همچنین تلاش های اسرائیل برای تأثیرگذاری بر روند این مذاکرات بودیم. رفتارهای سیاسی رخ داده در این یک هفته را شاید بتوان به گونه ای در چارچوب فرصت ها و تهدیدهایی که در این رهگذر متوجه ایران است، تحلیل کرد. مهمترین فرصتی که ایران در این مذاکرات در اختیار دارد، اراده سیاسی خود برای حل چالشی است که حدود 10 سال با آن مواجه بوده است. تجربه نشان داده است برای حل یک معضل بین المللی، تا زمانی که اراده سیاسی وجود نداشته باشد، راه حل ها به نتیجه نخواهد رسید. این اراده سیاسی موجب شد ایران طرحی را به طرف مذاکره کننده ارائه دهد، طرحی که وقتی اعضای 1+5 آن را دیدند رسماً اعلام کردند شوکه شده اند و باید مدتی روی آن طرح فکر کنند. علت این شوکه شدن هم چیزی نبود جز این که آن ها فکر می کردند مذاکره کننده ایرانی این بار، همچون گذشته به دنبال حل مسأله هسته ای نیست. فرصت دیگری که در این برهه در اختیار ایران قرار دارد موضعگیری مثبت اکثر کشورهای 1+5 است. موضعگیری امریکا، چین و حتی انگلیس و آلمان در مجموع مثبت بوده است و این می تواند نشانه خوبی تلقی شود. اما متأسفانه فرانسه موضع خوبی درباره پیشنهاد ایران نداشت. حال اگر این موضعگیری را تهدید فرض کنیم، می توان گفت ایران در این مذاکرات با چالشی به نام فرانسه مواجه خواهد بود. رفتارهای سیاسی فرانسه نشان می دهد او به دنبال تأمین نظرات اسرائیل است؛ چیزی که در عرصه بین المللی برای کشوری مثل فرانسه نقطه ضعف محسوب می شود چراکه انتظار می رود از یک تصمیم گیری منوط به منافع ملی خود تبعیت کند و نه در جهت منافع اسرائیل. از سوی دیگر کم و بیش مخالفت های داخلی در ایران مسأله جدی تلقی نمی شود، به این علت که مسئولان ارشد کشور در جریان مذاکرات قرار داشته و حمایت خود را اعلام کرده اند و هم از این جهت که در کشور ما مخالفان حق اظهارنظر دارند. از سوی دیگر تیم مذاکره کننده ایرانی به طور جدی به دنبال تأمین منافع ایران در این مذاکرات است و اگر فرانسه به موضعگیری خود ادامه دهد نهایتاً مشکلی متوجه جمهوری اسلامی ایران نخواهد شد. باید توجه داشت ایران در مقابل رفتارهای فرانسه بی تفاوت ننشست. رئیس جمهور کشورمان تماس هایی را در روزهای اخیر با سران کشورهای چین، روسیه و انگلیس داشت که می تواند در راستای پشت سر گذاشتن ترفندهای فرانسویان قلمداد شود. این پیگیری از سوی رئیس جمهور ایران این پیام را به طرف مقابل می دهد که اراده سیاسی ایران کاملاً جدی است، پس 1+5 هم باید دارای موضع سیاسی واحد باشد و اختلاف نظرهای موجود بین خود را اعضا باید حل کنند. نکته آخر این که، پیام تصویری محمدجواد ظریف، پیام اصلی ایران است؛ پیامی که اعلام می کند مذاکره ای که بخواهد یک طرف برنده و یک طرف بازنده داشته باشد به نتیجه نخواهد رسید و اگر به نتیجه برسد پایدار نخواهد بود. در واقع هر دو طرف مذاکره کننده باید احساس کنند منافع شان تأمین شده است و اگر چنین اتفاقی نیفتد مذاکرات، مذاکرات مفیدی نخواهد بود. به همین ترتیـــب اگر بخواهند چیزی را به جمهوری اسلامی ایران تحمیل کنند که در آن منافعش تأمین نشود و ایران را در سکوی بازنده قرار دهند، هیأت ایرانی توافقی را نخواهد پذیرفت.