آلن اير:کنگره را متقاعد می کنیم/مذاكرات ژنو گام بزرگي براي رسيدن به توافق نهايي بود
روزنو- مذاكرات هستهاي سه روزه ژنو با حضور غيرمترقبه وزراي شش كشور مذاكرهكننده با ايران، بيش از گذشته دو طرف را به توافقي بزرگ نزديك كرده است. در ميان مذاكرات ژنو، جان كري، وزير خارجه امريكا از نيمه راه سفر خاورميانهاي خود راهي ژنو شد و پس از چند دور گفتوگو و رايزني با ايران و ساير همتايان خود در گروه 1+5 سرانجام اعلام كرد كه ايران و گروه 1+5 مهياي دستيابي به توافقي بزرگ براي حل و فصل موضوع هستهاي هستند. آلن اير، سخنگوي وزارت امور خارجه ایالات متحده هم كه وزير خارجه امريكا را در اين سفر همراهي ميكرد ضمن تكرار اميدواريهاي وزيرخارجه امريكا، عنوان كرد كه مذاكرات ژنو گام بزرگي براي رسيدن به توافق نهايي بود. وي اين اظهارات را در گفتوگو با ايران مطرح كرد. بلافاصله پس از كنفرانس مطبوعاتي جان كري فرصتي شد تا در محل نشست، گفت گويي با سخنگوي فارسي زبان وزارت امور خارجه ایالات متحده داشته باشيم كه مشروح آن از نظرتان ميگذرد.
مذاكرات سه روزه ايران و گروه 1+5 را چگونه ارزيابي ميكنيد؟
در اين دور از مذاكرات اگرچه به توافق نهايي نرسيديم اما به نكات مشترك خوبي دست پيدا كرديم. ارزيابي ما اين است اين دور از مذاكرات خيلي مثبت و سازنده بود و هر دو طرف با حسن نيت و با احترام متقابل مذاكره كردند و همان طور كه آقاي جان كري در مصاحبه مطبوعاتي بعد از مذاكرات گفت قرار شد كه اين مذاكرات در آينده نزديك در سطح مديران سياسي ادامه پيدا كند ما نبايد عجله كنيم و عجله هم نكرديم و همين مبنايي براي پيشرفتي شد كه در اين دور از مذاكرات اتفاق افتاد.
براي اولين بار شاهديم كه در جريان مذاكرات هستهاي، ايران و امريكا رودرروي هم قرار نگرفتند و شاهد بوديم كه طرح ايران و فضاي حاكم بر مذاكرات، باعث شد تا آقاي كري سفر خاورميانهاي خود را نيمه كاره رها كند و به ژنو بيايد آيا امريكا دستيابي به توافق را خيلي محتمل ارزيابي كرد كه اين سفر اتفاق افتاد؟
هر كشور و ملتي موضع خودش را دارد و قصد و نيت اين مذاكرات كمتر كردن اين اختلافات و نزديكتر كردن مواضع دو طرف به يكديگر است و در اين مسير هم يك هدف مشترك تعريف شده كه قرار است با تأمل و گامهاي هوشمندانه به طرف آن حركت كنيم. بنابراين ما نه از روي شتاب بلكه براي تسريع در پيشرفت توافقها به ژنو سفر كرديم و اتفاقاً در اين دور پيشرفت هم به خوبي حاصل شد و همان طوري كه وزير خارجه امريكا گفت ما از هيچ تلاشي براي استفاده از راههاي صلحآميز دريغ نميكنيم تا در نهايت نگرانيها و اختلافات خود با ايران را كاهش دهيم و ايران هم بتواند طبق عهدنامه ان پي تي از حقوق خود استفاده كند.
با توجه به مخالفتهاي برخي از جريانها عليه توافق هستهاي ايران و گروه 1+5، شايد در حد فاصل اين مذاكرات تا دور بعدي گفتوگوها، فشار لابيها و جريانهاي مخالف توافق از جمله رژيم اسرائيل افزايش يابد، اوباما با اين فشارها چه خواهد كرد؟ به هر حال اگر كنگره امريكا روند تحريمهاي بيشتر عليه ايران را ادامه دهد ممكن است روند مسالمتآميز مذاكرات مخدوش شود.
در خصوص مسأله هستهاي ايران و نگرانيهايي كه براي كشور ما ايجاد شد، كنگره و دولت اوباما با يكديگر در ايجاد نظام تحريمها همكاري كردند و در اين راستا سعي كردند با يكديگر هماهنگ باشند. پس از اين مذاكرات ژنو هم همان طور كه آقاي جان كري گفت به امريكا بر ميگردد و با كنگره مشورت ميكند و به آنها گزارش ميدهد كه چه اتفاقي در جريان مذاكرات با ايران گذشته و آنها را از روند حاكم بر تعاملات ژنو آگاه ميكند. فراموش نكنيد هدف ما اين است كه نگراني و ملاحظات ما درباره برنامههاي هستهاي ايران برطرف شود به همين جهت ما به ژنو آمديم و مواضع خودمان را به روشني بيان كرديم و همان طور كه گفتم در مذاكرات اخير، مواضع ما و جمهوري اسلامي ايران به همديگر نزديكتر شد و وقتي برگرديم امريكا كنگره را درباره اين توافقهاي تازه با تهران متقاعد ميكنيم اما به هر حال ممكن است درباره تاكتيك و شيوهها اختلاف نظرهايي وجود داشته باشد ولي وحدت نظر و اجماع هست هدف اين است كه ايران نگرانيهاي ما را درباره برنامههاي هستهاي خود رفع كند.
به هر حال كنگره و كاخ سفيد اختلاف نظرهاي زيادي درباره ايران داشتند و كنگره تصويب تحريمهاي بيشتر را به اهرمي براي فشار به اوباما تبديل كرده است يعني منكر فشار كنگره بر اوباما هستيد؟
به نظرم اين موضوع فشار نيست مشورت است هر كشوري ديدگاهها و مواضع خود را دارد و در اين راستا براي رسيدن به هدف مشترك، بايد با دستگاهها و نهادهاي مختلف داخلي خود، تعامل، رايزني و مشورت داشته باشد. همچنين هر كشور همپيمانهاي مخصوص به خود را نيز دارد و براي امريكا هم اين مسأله صدق ميكند و اين اختلاف ديدگاه ميتواند در ميان متحدان ما هم روي دهد ولي به آن معناي فشار نيست بلكه با رويكرد ديپلماسي است كه با منطق پيش ميرود.
در خصوص تعامل مستقيم دو كشور ايران و امريكا نظرتان چيست؟ آيا فكر ميكنيد در صورت حل مسأله هستهاي ايران، اختلافات ميان دو كشور در بخشهاي ديگر كمتر ميشود و ميتوان به بهبود مناسبات دو كشور و رفع بياعتمادي اميد داشت؟
در جريان سفر رئيس جمهور ايران به نيويورك براي شركت در اجلاس سازمان ملل متحد شاهد بوديم كه رؤساي جمهور ايران و امريكا تلفني با يكديگر گفتوگو كردند. وزراي خارجه دو كشور هم با يكديگر رايزني و مشورتهاي لازم را به صورت عادي انجام دادند. اين مسأله باعث شد تا تابوي رابطه دو كشور شكسته شود و دو طرف با يكديگر صحبت كنند. اين مسأله فضاي مناسبي را براي حل و فصل مسالمتآميز موضوع هستهاي ايجاد كرد تا در نهايت به يك هدف مشترك برسيم كه هم نگرانيهاي جامعه بينالمللي درباره برنامه هستهاي ايران رفع شود و هم ايران بر طبق تعهدات ان.پي.تي، بتواند از حقوق خود در حوزه انرژي هستهاي بهرهمند باشد.
يكي از ديدگاههايي كه مطرح است بر اين مبنا قرار دارد كه اگر مسأله هستهاي ايران حل شود باز هم كشورهاي غربي از جمله امريكا بهانههاي ديگر را مطرح ميكنند و مشكلات ديگر به وجود ميآيد پس قاعدتاً تعامل مورد نظر بين دو كشور هرگز شكل نميگيرد نظر شما در اين خصوص چيست؟
رئيس جمهور ما در نيويورك گفت كه اگر اين مسأله هستهاي حل شود يعني ميتواند گام بزرگي به سوي بهبود روابط بين امريكا و ايران باشد ولي الان قصد ما حل كردن مناقشه هستهاي، خارج از موضوع روابط بينالمللي است، بنابراين مسأله روابط بين امريكا و ايران نيست بلكه موضوع تعهدات ايران در برابر جامعه بينالمللي است از این نظر سازمان ملل اين قطعنامهها را صادر كرد، ما قطعنامه صادر نكرديم. هدف ما اين است كه با حسن نيت و احترام متقابل با ايران و همكاران خود در 1+5 مذاكره كنيم تا به هدف مشترك برسيم و در سه روز پيش خوب پيشرفت كرديم.
آن طور كه از صحبتهاي آقاي كري برميآمد و همچنين بر مبناي گفتههاي خودتان درباره مذاكرات اخير، امريكا از رويكرد حاكم بر مذاكرات راضي بود آيا فكر ميكنيد ايران هم راضي بيرون رفت؟
قبل از اين مذاكرات آقاي ظريف گفتند ما براي نزديكتر كردن مواضع ايران و گروه 1+5 به ژنو ميآييم و الان اين اتفاق افتاد يعني مواضع دو طرف به يكديگر نزديكتر شده كه در دور بعدي در سطح مديران سياسي هم نزديكتر خواهد شد و خب نميتوانيم پيشگويي كنيم كه بگوييم دقيقاً چه ميشود ولي درباره يك چيز مطمئنم و اينكه مسير ديپلماسي مقصود هر دو طرف را تأمين ميكند.
آيا براي پايان اين مذاكرات زماني در نظر گرفته شده بود؟
ما سعي كرديم به توافق نهايي برسيم که فعلاً نشد ولي مأيوس نشديم و اين دور سازنده و مثبتي بود و ادامه دارد و كار زمانبر است چرا كه اختلافات ما زياد و عميق است ولي خوب پيشرفت كرديم.
دستگاه سياست خارجي امريكا براي تعامل غير از مسأله هستهاي برنامهاي دارد؟
الان چيزي كه براي ما اهميت دارد حل كردن مسأله هستهاي است. اين فقط موضوع امريكا نيست بلكه مربوط به جامعه بينالملل است الان نيت ما بر اين مبنا قرار دارد و حركتهاي خود را با توجه به اين هدف انجام ميدهيم.
چشمانداز مذاكرات را چگونه ميبينيد؟ آیا توافق نهايي نزديك است؟
همان طور كه وزير خارجه امريكا بعد از اين مذاكرات تأكيد كرد بايد گفت كه توافق ايران و گروه 1+5 در نهايت، شدني است و ما سعي ميكنيم با تداوم روند ديپلماسي اين بحث را پيش ببريم كه به نتيجه برسيم. هر دو طرف حسن نيت، پشتكار و احترام متقابل دارند كه لازمه موفقيت است. 
