آستارا ؛ شهري از كـوه و آب و درختان شناور
روزنو- تالابي كه بر آن درختاني شناور ريشه دوانيدهاند، آبشاري به بلنداي يك صد و پنج متر كه از ديوارههايي يكدست سبز پايين ميريزد و جادههايي كه همه راههاي فرعياش از ميان كوههايي جنگلي عبور ميكند و اينها همه ديدنيهاي آستارا نيست.
چگونه برويم
اگر از تهران به آستارا ميرويد، ميتوانيد به جاي عبور از رشت و انزلي، نرسيده به رشت به سمت جاده فومن بپيچيد كه يكي از زيباترين جادههاي ايران است و در همان ابتدايش هم موزه ميراث روستايي گيلان قرار دارد كه خانههاي روستايي جلگهيي و كوهستاني را از شرق تا غرب گيلان با همه مشخصاتشان به آن منتقل كردهاند. در ميدان اصلي فومن هم ميتوانيد بهترين نسخه اصل كلوچه فومني را بخريد و بخوريد و سوغاتي بياوريد. ادامه مسيرتان را از حوالي تالش و پره سر (كه محل يكي از ديدنيترين آبشارهاي ايران به نام ويسادار است) تا آستارا در جادهيي عريض و مناسب خواهيد بود كه از ميان بخشي از زيباترين جنگلهاي ايران ميگذرد. جنگلهايي كه گاه هر چندصدمتر بافت و جنس و رنگشان تغيير ميكند و به ويژه اگر پاييز راهي سفر شده باشيد تنوع رنگارنگ برگهاي پاييزيشان شگفتزدهشان خواهد كرد. 10 كيلومتري آستارا به شهري به نام لوندويل ميرسيد كه نقطه آغاز سفر ما است.
آبگرم، جنگل و اقامت زير سقفهاي شيرواني
از جاده اصلي در لوندويل كه به سمت آستارا ميرسيد در نقطه پاياني شهر دور بزنيد و نخستين خروجي دست راستتان را انتخاب كنيد. (يعني اگر از آستارا وارد لوندويل شدهايد بايد نخستين دو راهي را به سمت راست بپيچيد). در اينجا با خياباني رو به رو خواهيد شد كه هر دوسويش را سقفهاي بسيار زيباي شيرواني قديمي شمالي گرفتهاند و جابهجا كبابيهاي چنجه و نانواييهاي سنتي و صدالبته برنج فروشي و سوغاتي فروشيهايي كه آب انار جنگلي و جارو و رب به و ازگيل و پيازهاي دسته شده تنها بخشي از سوغاتيهايشان است. همين مسير را اگر ادامه دهيد از ميان چند روستا ميگذريد و تنها باگذشت دو سه كيلومتر وارد يكي از بكرترين جادههاي كوهستاني _ جنگلي شمال خواهيد شد. ? كيلومتر را از ميان تونل سرسبز درختان كه بگذريد به روستاي كوته كومه ميرسيد. غير از رود پر آب زيبايي كه دست راستتان روان است و جابهجا پلهايي روي آن نصب شده است، ميتوانيد به سراغ آب گرم كوچك و جمع و جور كوته كومه كه ميگويند براي درمان روماتيسم و دردهاي مفصلي خوب است هم برويد. شب را هم ميتوانيد همينجا از افراد محلي اتاق يا حتي خانهيي با قيمت بسيار مناسب اجاره كنيد تا شب را در ميان كوه و جنگل سپري كنيد و صبح را به سمت يكي از بلندترين و زيباترين آبشارهاي ايران راهي شويد.
به تماشاي آبشار براي رفتن به آبشار لاتون از
كوته كومه بايد شش كيلومتر جنگلنوردي كنيد و 750 متر ارتفاع بگيريد اما همين شش كيلومتر دستكم سه ساعت و نيم برايتان زمان خواهد برد. راه ديگر آن است كه كمي هزينه كنيد و از پاركينگ كوته كومه با پاترولهاي محلي تا نزديكي آبشار برويد و تنها بيست دقيقه پاياني را پياده برويد. در مسير جنگلي و زيباي صعود به آبشار لاتون چندين چشمه با آب خنك و آشاميدني هست. پرتگاههاي خطرناك و مرگبار جاذبه عكاسي ديگر اين مسيرند و همينطور روستاي قديمي آسيوشوان كه بازمانده يك آسياب قديمي است و امروزه كسي در آن زندگي نميكند. پس از عبور از اين مسير ديدني سرانجام چشمانداز مهيب اين آبشار 105 متري از فاصله 500 متري آبشار ديده ميشود. علاوه بر آبشار اصلي، آبشاري ديگر در 10 متري آن قرار دارد كه 65 متر ارتفاع دارد و سرريز آب آن نسبت به آبشار اصلي بيشتر و پر عرضتر است. در بالا دست آبشار بزرگ لاتون، سه حوض بزرگ طبيعي با سه آبشار 10 متري وجود دارد كه از زيباييهاي بينظير و منحصربهفرد منطقه لاتون است. لاتون از دامنههاي شرق كوه اسپيناس سرچشمه گرفته و در رودخانه 17 كيلومتري لوندويل سرازير ميشود و با شيب تندي به سمت كوته كومه و لوندويل حركت كرده و در آخر وارد درياي مازندران ميشود. حجم آب آبشار در فصول مختلف سال متفاوت است ولي در تمام فصول آب دارد.
استيل، تالاب آرام با درختان شناور
از لوندويل به آستارا كه ميرويد تمام مسير، سمت راستتان (ضلع شرقي جاده) بين دريا و جاده را پناهگاه حيات وحش لوندويل گرفته است كه سرشار از گونههاي گياهي مهم و گونههاي متنوع جانوري مثل فوك خزر، سمور آبي و گوركن است. چسبيده به آستارا و در جنوب غربي آن روستا يا شهرك زيباي عباس آباد در كمركش كوه و قله ديدني اسپيناس قرار گرفته است. اگر بتوانيد شبي را در يكي از باغهاي اين روستا سحر كنيد و هنگام طلوع بيدار شويد، منظره بيمانند طلوع خورشيد روي دريا در سمت چپ تصويرتان و منظره دشتهاي سرسبز گيلان دست راست تصويرتان را گرفته است. به پشت سر كه بچرخيد نيز ميتوانيد قله قلعهمانند اسپيناس و دامنههاي سرسبز آن را تماشا كنيد. پايين دست عباسآباد و بر جاده اصلي نيز يكي از زيباترين تالابهاي ايران نشسته است. تالاب بينالمللي استيل عباسآباد كه جداي از آنكه زيستگاه ماهيان كپور و اردكماهي و مامن پرندگان مهاجر گوناگون براي زادآوري است، منظري شگفت نيز دارد: درختان توسكايي كه جابهجا با ريشههايشان از آب بيرون زدهاند و تصويري شناور بر آب ساختهاند، يكسو درختان سبز و ريشههاي استوارشان و ديگرسو تصوير لرزان همينها بر آب. اگر ميخواهيد قدمي هم در ميان اين درختان شناور بر آب بزنيد در منتهياليه جنوبي تالاب مسيري آسفالته از جاده اصلي جدا ميشود. 200 متر كه وارد آن شديد دست راستتان مسيري خاكي هست كه بهتر است ماشينتان را ابتداي آن بگذاريد و چند قدمي را پياده طي كنيد تا به ميانه تالاب درختان شناور برسيد. تالابي شگفت و بيمانند كه متاسفانه با ساخت و ساز هتلها و ساختمانهاي مدرن و نصب دكلهاي متعدد برق فشار قوي جلوه بكر خود را از دست داده اما همچنان با شگفتيهاي طبيعي خود به مسافران شهر ديدني آستارا خوشامد ميگويد.
گشتي در بازارها و مزههاي آستارا
براي بسياري از همميهنان نام آستارا يادآور بازار ساحلي آن است. واقعيت آن است كه بازارچههاي ساحلي شمال كشور از اينچه برون در مناطق تركمننشين شرق درياي مازندران گرفته تا همين شهر آستارا در منتهياليه غرب اين دريا لبريزشده از اجناس چيني است با قيمتهايي همتراز تهران و ديگر شهرهاي بزرگ ايران اما هنوز فضاي دلنشين راهروهاي رنگارنگ اين بازارها براي گشتي كوتاه و سرگرمكننده و شكار عكسهايي خوشرنگ باقي است و در اين ميان شهر آستارا بزرگترين اين بازارها را داراست. بازار ساحلي آستارا علاوه بر آنكه راهروهاي شلوغ و رنگارنگي از انواع پارچه و لباس و خرده ريزهاي جورواجور دارد، چسبيده به دريا هم هست و ميتوان در چند قدمي آن به تماشاي موجهايي نشست كه آرام آرام سنگهاي بزرگ ساحلي را پاشويه ميكنند. با اين حال اين بازار ساحلي تنها جاذبه خريد آستارا نيست. روزهاي چهارشنبه در جنوب شهر آستارا و در نزديكي پليس راه دو طرف جاده اصلي چهارشنبهبازاري هم به سبك همه
بازار روزهاي شهرهاي شمالي كشور برپاست و رو به روي آن هم دكهها و رستورانهايي هست كه هروقت از راه رفتن در بازار روز خسته شديد، ميتوانيد براي ناهار يا چاي دقايقي را در آنها بگذرانيد. در ورودي همين جاده به آستارا ميتوانيد سري هم به باغ پرندگان آن بزنيد كه در آن بيش از 60 گونه مختلف پرنده نگهداري ميشود. از جمله پرندگان اين باغ ميتوان به طاووس، قرقاول، طوطي، بلدرچين، كبك، بلبل، قناري، ميناي سخنگو و مرغ عشق اشاره كرد. از ميان انواع قرقاولهاي باغ گونه فايربك و مونال بسيار مورد توجه گردشگران داخلي و خارجي قرار گرفته است. باغ ملي رو به روي گمرك و بهشت كاكتوسها در خيابان فارابي با 2200 نوع كاكتوس از كشورهاي مختلف جهان نيز از ديگر ديدنيهاي اين شهر است. اگر اهل گردشگري خورد و خوراك هم هستيد حتما براي صبحانه بال قيماق (سرشير و عسل) و براي ناهار يا شام لونگي را امتحان كنيد. لونگي درواقع ماهي شكمپري است كه با موادي همچون رب انار و گردو پر شده و سرخ يا كباب ميشود و طعمي به يادماندني دارد. گاهي نيز به جاي ماهي جوجه را با همين مواد پر ميكنند كه مثل اكبرجوجه معروف پخت ميشود با اين تفاوت كه موادي مثل آنچه در زيتون پرورده ميبينيد داخل شكم جوجه را پر كرده است. اگر كارتان با آستارا و ديدنيهاي تاريخي و سواحل زيبا و خوراكيهاي خوشمزهاش تمام شده است و ميخواهيد از شهر تر و تميز و شيك و ديدني آستارا به سمت تهران برگرديد، دست نگه داريد! حالا كه اين همه راه را تا اينجا آمدهايد، بد نيست بدانيد كه در فاصله نيم ساعته از گردنه معروف و ديدني حيران قرار داريد و كوههاي سرسبز و جادههاي پيچاپيچ و آش دوغ و خوراكيهاي خوشمزه و چشماندازهاي ديدني ديگري در يكي از زيباترين جادههاي ايران چشم به راه شماست.
از طرق مظفري تا حيران
در هشتمين سال سلطنت مظفرالدينشاه قاجار جادهيي شوسه از آستارا به اردبيل كشيده شد و طرق مظفري نام گرفت. ديدنيترين قسمت اين جاده بالاي پل زيباي بهارستان است كه از چندين پيچ تند و خطرناك تشكيل شده و يك كيلومتر بالاتر از آن چشمهيي از دل كوه ميجوشد كه گاه براي نوشيدن آبش صف طولاني تشكيل ميشود. پيشينه جاده و گردنه معروف حيران به همين طرق مظفري ميرسد. هنگام گذر از مسير به سمت حيران حواستان باشد كه سمت راست جاده نوار مرزي است و عكاسي از آن ممنوع است. هرچه بالاتر ميرويد كوهها سبزتر، چشماندازها بديعتر و پيچهاي جاده تندتر ميشود. جلوي يكي از دكههاي ميانه راه توقف كنيد تا طعم آش دوغ و كباب لذيذ حيران را هم بچشيد. هرچند كه اينها معروفترين خوردنيهاي حيران هستند اما اگر تا اواخر مهرماه خودتان را به حيران برسانيد خوراك لذيذتري هم نصيبتان ميشود به نام بلال روغني كه مثل شيربلال كباب ميكنند اما چربتر و شيرينتر است. با اين حال حتما و حتما يك بلال خام هم از فروشنده بخواهيد و امتحان كنيد چرا كه بلال روغني با وجود نامش بسيار آبدار و شيرين و حتي كاكلش نيز همينطور خام، خوردني و خوشمزه است. از حيران ميتوانيد به شهر ديدني اردبيل و آب گرم معروف سرعين و جنگل فندق لو و كوه سبلان برويد يا اينكه دور بزنيد و پس از خريد سوغات از بازار ساحلي يا چهارشنبهبازار آستارا يا بازار لوندويل به آغوش مهربان كار و زندگي روزمره بازگرديد! 
