«سونامي فساد» فوتبال ايران را نابود ميكند
روزنو-اين روزها همه جا حرف از فساد و تباني در فوتبال است. هر كس در آن هست يكي را متهم ميكند و عميق كه ميشوي همه را غرق در فساد ميبيني. از دلال و مربي تا مدير و اين اواخر هم داوران؛ اكثريت از فساد ميگويند و دست آخر هم همه متهم اند اما كسي اتهامش را نميپذيرد. كاظم اوليايي مديرعامل سابق باشگاه استقلال در گفتوگويي با روزنامه قانون به بررسي مسئله فساد در فوتبال ايران پرداخته است. او كه خود معتقد به فوتبال پاك است، فوتبال ايران را پاكتر از ساير بخشهاي كشور ميداند. از نحوه برخورد با پديده فساد در فوتبال كشور انتقاد دارد و ميگويد بايد سيستم خود كنترلي در فوتبال كشور شكل بگيرد. با پردهدري و افشاگري اصلا موافق نيست و بحث اخير در موضوع فساد را عاملي براي كريه جلوه دادن فضاي فوتبال ميداند. كاظم اوليايي اعتقاد به تشكيل كميته اخلاق دارد و در عين حال عوامل گذشته بررسي موضوع فساد در فوتبال ايران را در حد حضور در اين كميته نميداند. گفت وگوي ما با وي را در زير بخوانيد.
بلبشوي اين روزهاي فوتبال كشور در حوزه فساد موجود در آن را چگونه ارزيابي ميكنيد؟
به نظرم فساد مسئله و چالش نوظهوري در فوتبال ما نيست. همه ما مي دانيم در فوتبال فساد وجود دارد و شكي هم در واقعيت اين موضوع نداريم اما حواسمان باشد كه حجم فساد موجود در فوتبال نسبت به ساير فعاليتهاي اجتماعي ديگر جامعه كمتر است. فوتبال در ايران شبيه به يك اتاق شيشهاي است كه به خاطر توجه زياد و شفافيتي كه به لحاظ رسانهاي به آن وجود دارد فسادش ملموستر از ساير بخشهاست اما اصلا نبايد تصور كرد كه در حوزه هنر، اقتصاد، سياست و ... حجم اين فسادها كمتر است.
فكر ميكنيد آخر اين همه پردهدري و افشاگري به كجا ختم خواهد شد؟
بيشك اين جرياني كه امروز در مفسده فوتبال اتفاق افتاده يك سونامي است كه قطعا ادامه دار خواهد بود و اگر مانعش نشويم همه را با خود خواهد برد. در ابتداي بروز اين مسئله پاي برخي واسطهها و دلالها به ميان آمد و بگير و ببندهايي هم صورت گرفت. بعد برخي مربيان آلوده و درگير در حوزه فساد فوتبال معرفي شدند و حالا هم انگشت اتهام به سمت داوران فوتبال است. به نظرم اين جريان آنقدر ادامه خواهد داشت كه همه بخشهاي سالم فوتبال را هم درگير خودش ميكند و در نهايت زمينه نابودي آن را فراهم خواهد آورد. بي شك ما چارهاي نداريم جز اينكه ساختار موجود فوتبالمان را اصلاح كنيم.
منظورتان از اصلاح ساختار فوتبال چيست؟
ببينيد، فيفا امروز 205 عضو فعال دارد كه به لحاظ تشكيلاتي حتي از سازمان ملل هم گستردهتر است اما فساد چشمگيري در آن نميبينيم. دليل آن چيست؟ خوشبختانه اين نهاد بينالمللي از سالهاي دور رو به سيستم خود كنترلي و درون كنترلي آورد كه بسيار هم جواب داد. اينكه ما دائم دنبال آن باشيم كه مجموعههايي از بيرون، فوتبال ما را كنترل كنند به جايي نخواهيم رسيد. چرا بايد هر روز قوه قضاييه به فوتبال سرك بكشد يا پاي نهادهاي امنيتي را به آن وارد كنيم. اين قطعا رفتار غلطي است و ما هم به روال سيستم فيفا بايد رو به سيستم درون كنترلي و خود كنترلي بياوريم.
اين درون كنترلي كه از آن حرف ميزنيد نياز به ساختار مقتدري مثل كميته اخلاق فيفا دارد. كميتهاي كه در اين چند سال اخير مجموعههاي مشابه آن در داخل فدراسيون فوتبال ايران شكل گرفت اما هيچ كاركردي نداشت؟
اتفاقا منظور من تشكيل كميته اخلاق است كه گويا مسئولان فدراسيون هم به تشكيل آن رضايت دادهاند. به نظرم در اين شرايط عجيب و غريب تشكيل يك كميته اخلاق مقتدر ميتواند نقش همان قوه قضاييه را در فوتبال بازي كند. البته اصلا قرار نيست آدمهاي اجرايي كه در گذشته منشور اخلاقي و امثالهم را تشكيل دادند، حالا كميته اخلاق را تشكيل دهند. اين كميته بايد متشكل از افراد حقوقي باشد كه سواي استقلال كاري مورد وثوق جامعه فوتبال هم باشند.
اما تجربه گذشته ما در تشكيل ستاد رسيدگي به اخلاق حرفهاي فوتبال و حتي ستاد منشور اخلاقي اميد به تشكيل يك كميته اخلاق واقعي را بسيار ناچيز كرده. به نظرتان صرف تشكيل چنين كميتهاي براي محو پديده تباني و فساد در فوتبال كشور كافي است؟
خير. اگر قواعد مناسب در تشكيل اين كميته رعايت نشود طبيعي است كه نتيجه مطلوبي هم از تشكيل آن حاصل نخواهد شد. يك مثال ميآورم. شما به سرنوشت محمد بنهمان رئيس قطري سابق كنفدراسيون فوتبال آسيا نگاه كنيد. او وقتي خواست براي رسيدن به رياست فيفا پايش را از گليمش درازتر كند كميته اخلاق فيفا بعد از تحقيق و بررسيهاي لازم او را با آن همه قدرت نفوذ و لابي به طور مادام العمر از فعاليت در فوتبال محروم كرد. اين معناي واقعي يك كميته اخلاق و سيستم درون كنترلي است كه ما هم بايد به سمت آن حركت كنيم.
با اين همه بيم آن ميرود كه علي كفاشيان باز هم زمام امور چنين كميتهاي را به همان افراد قبلي نظير حجتالاسلام عليپور واگذار كند.
همان طور كه گفتم عليپور و امثالهم عوامل اجرايي فدراسيون هستند كه صلاحيت چنين كاري را ندارند. اين دقيقا مثل اين است كه ما وزير يك دولت را به عنوان قاضي هم انتخاب كنيم و اين وزير بخواهد در وزارتخانهاش دادگاه تشكيل دهد و عوامل و افراد تحت نظرش را بازخواست و حتي راي هم در موردشان صادر كند. اصلاح ساختاري كه از آن حرف زديم بايد شبيه يك قوه قضاييه واقعي باشد كه اركان آن را كميته اخلاق، كميته انضباطي و كميته استيناف تشكيل دهند.
به طور كل موافق اين همه افشاگري و پردهدري در فوتبال كشور هستيد؟
به هيچ عنوان. اتفاقا ما بايد مواظب باشيم برخي افراد مفسد اين بخش بي خود و بي جهت ديگران را متهم نكنند تا با آلوده كردن فضا خود را در شلوغيها پنهان كنند. اين افراد ميخواهند گستره فساد را آنقدر گسترش دهند كه خودشان در حجم آنها به چشم نيايند. فوتبال يك مقوله انسان ساز است و به دنبال زيبا پروري است اما عدهاي كه خود اهل فسادند و تباني، با سرعت و قدرت زياد دنبال آن هستند كه شخصيت آن را كريه و زشت جلوه دهند.
اين روزها برخي عناصر فوتبال، فدراسيون را سرمنشاء بيشتر فساد موجود ميدانند. با طرح چنين موضوعي موافقيد؟
به نظرم اصل فساد فعلي محصول بي برنامگي هسته مركزي فوتبال كشور است كه آن را باشگاهها تشكيل ميدهند. ما پول دولتي را بدون حساب و كتاب وارد فوتبال كردهايم اما برنامهاي براي آن وجود ندارد. بيشك مادر همه مفسده فوتبال كشور پولهاي دولتي هستند كه آدمهاي مرتبط با آن را وسوسه ميكند. يكي از مديران همين باشگاهها اخيرا به من ميگفت «چرا من به عنوان مدير باشگاه بايد ماهانه 3 ميليون تومان حقوق بگيرم و در يك سال جمع دريافتيام به 40 ميليون تومان نرسد اما يك جوان 17 ساله بايد در يك سال قريب به نيم ميليارد دستمزد داشته باشد.» متاسفانه اين اختلاف زياد پرداختها باعث شده دريافتي بازيكنان رشدي سرطاني داشته باشد و برخي مديران هم فكر كنند حقشان در اين فوتبال بيش از اينهاست.
عملكرد ستاد منشور اخلاقي و ستاد رسيدگي به تخلفات حرفهاي فوتبال را در ممانعت از انتشار فساد در فوتبال چقدر تاثيرگذار ميدانيد؟
از منظر حرفهاي متهم كردن و كنكاش در زندگي شخصي افراد و تندخويي با آنها دليل بر اثبات يك عملكرد خوب نيست. اينكه ما بياييم و ايرادهاي بنياسرائيلي بگيريم فقط خودمان را زير سوال ميبريم. بي شك اگر قرار به شناختن متخلفان هم هست بايد اين اتفاق در يك مسير كاناليزه و اصولي صورت پذيرد.
نظر شخصيتان در مورد محسن قهرماني و جنجال بازي پرسپوليس و سپاهان چيست؟
حرف زدن در مورد اين پرونده نياز به كار كارشناسي دارد كه من اطلاع دقيقي از جزئيات آن ندارم. وقتي ما درون كنترلي نداريم هر مفسده مي تواند عين يك موريانه يك درخت را ضايع كند. به عبارتي ديگر وقتي يك سلول سرطاني وارد يك بدن ميشود اگر قواي تهاجمي عليه آن شكل نگيرد رفته رفته كل بدن آلوده آن سلول سرطاني خواهد شد. به نظرم سلولهاي سرطاني فوتبال كشور بايد شناسايي شده و جلوي فعاليتشان گرفته شود.
علي فتحا...زاده مدعي شده كه استقلال پاك ترين تيم ليگ برتر است؟
آقاي فتحا... زاده اين روزها خيلي مشغول است و همه جا اظهارنظرهاي او را ميبينيم. ما به نظر ايشان احترام ميگذاريم.
و آخرين سوال هم در مورد مسئله داوري. آلودگي حوزه داوران فوتبال را قبول داريد؟
فكر ميكنم آلوده جلوه دادن جامعه داوران كار درستي نيست و بايد به شكلي كاربردي و دقيق اين مسئله را پيگيري كرد.
