گشت و گذاری در معبد مهر تا سرزمین ماموتها
روز نو- وقتی همه چیز سریع اتفاق ميافتد، هیچکس نمیتواند به هیچ چیز مطمئن باشد، به هیچ چیز، حتی به خودش... «میلان کوندرا (1996) گاه در سفر نیز باید چنین بود، آرام و آهسته، بیهیچ شتابی به اطراف نگریست و از پس این نگریستن به اعماق تاریخ سرک کشید.
گویی که زمان دربند شماست و ميتوانید ساعتی را بی هیچ عجله به فراغت بگذرانید. اگر ميخواهید سفری به سرزمینی تاریخی و در عین حال خوشآبوهوا با مردمانی صمیمی داشته باشید، پیشنهاد ما به شما سفر به مراغه است. شهری در استان آذربایجان شرقی که ميتواند یکی از بهترین گزینهها برای یک تعطیلات به یاد ماندنی باشد. پیش از ورود اسلام این شهر را« افراه روز»، «افرازروح» ميگفتند. پس از ورود مسلمانان به این خطه، افرازروح به مراغه (جایگاه بزرگان) تغییر نام یافت. اسامیاي که هر کدام بر وجهی از نیکی و اعتبار شهر گواهی ميدهند.مراغه شهری است با موقعیت ممتاز به لحاظ جغرافیایی، در آن ميتوان تاریخ چند هزار ساله ایران را در معابد مربوط به آیین مهر دید، کیلومتری جلوتر آمد و به دورههاي ایلخانی رسید، گشتی در شهر زد و با گذر به بازار سوغاتی خرید و در این میانه هم با بازدیدی از موزه، قوچهاي سنگی را در کنار توپ نادرشاه افشار مشاهده کرد. مسوولان موزه ميگویند این توپ در یکی از میادین شهر پیدا شده است، گویا این منطقه قلب نبرد سردار فاتح افشاری بوده است.
در شش کیلومتری مراغه، روستایی به نام ورجوی واقع شده است. در کناره خانههاي روستايي، معبدی از دورههاي اشکانی و ساسانی به چشم ميخورد. در دوره صفویه، دستکاریهایی در این معبد صورت گرفت و درویشی آن را به خانقاه تغییر کاربری داد تا از تخریبها در امان بماند؛ از این روست که دور تا دور صحن اصلی آن آیات قرآنی حک شده و نقش و نگارهای مرتبط با دوره قبل کاملا از بین رفته است.
معبد مهر
در این معبد که پرستشگاه مهرپرستان بوده، مکانی برای آتش مقدس در نظر گرفته شده است. در سالهاي اخیر، میراث فرهنگی تلاش کرده تا این معبد را محافظت کند، هر چند که این اقدامات به کندی صورت گرفته و این بنای باستانی و بناهای اطراف آن بدون نگهبان و در معرض انواع تخریبها هستند.
موزه مراغه یکی از دیدنیترین اماکن تاریخی این شهر است، در کنار آن خانهاي با دیواری پر از برگ و ابتدای آن حوضی که دور تا دور آن از گلدان پوشیده شده است.
موزه مراغه
قوچهاي سنگی در جای جای موزه به چشم ميخورد. این موزه در سال 1364 ساخته شده است. از آنجا که مراغه در زمان هلاکوخان پایتخت ایران بوده، اشیاء داخل آن را نیز تنها به آن دوره اختصاص دادهاند. انواع ظروف، کتیبهها، اداوات جنگی، سکهها و زیورآلات این دوره را ميتوان در موزه این شهر دید. از این رو برای کسانی که علاقهمند به پژوهش درباره این دوره از تاریخ ایران هستند، موزه مراغه ميتواند گنجینهاي عظیم محسوب شود. در داخل حیاط موزه، مقبره اوحدی مراغهاي به چشم ميخورد، سازهاي که بیشباهت به آرامگاه حکیم عمر خیام نیست.
گنبد سرخ مراغه، یکی از پنج مزار بزرگ موجود در این شهر است.
گنبد سرخ و ساعت خورشیدی
درباره ساخت این بنا به گفته کارشناسان میراث فرهنگی مراغه، دلایل بسیاری ميتوان ذکر کرد که یکی از آنها نشان دادن عظمت و جلال امیر شهر است. عبدالعزیزبن محمود بن سعد، رئیس آذربایجان؛ بنی بکر محمدبن بندان بن المحسن معمار را مامور کرد تا اين بنا را بسازد. نيز به گفته راهنمای بنا، گنبد سرخ را میتوان همانند بسیاری از سازههاي مشابه با آن مکانی برای محاسبه تقویم در نظر گرفت. از پلههاي بلند و سنگی گنبد که پایین بیایید روبهروی شما ساعت خورشیدی خودنمایی ميکند، این ساعت توسط فرانسویها و با هدف احیای گنبد سرخ که قبل از رصدخانه این شهر محلی برای تشخیص آغاز سال نو و ساعتهاي مختلف روز و زمان اذان بود، نصب شده است.
در چهارده کیلومتری جنوبشرقی مراغه، دهکده گشایش واقع شده است.
چشمه معدنی گشایش و شور سر
در حوالی این دهکده و پس از 700 متر پیادهروی، چند چشمه آب معدنی وجود دارد که یکی از این چشمهها در دره جنوبی و در زیر سنگهاي آهکی قرار گرفته است. گشایش نامی است که محلیها به این چشمه دادهاند. اما گشایش تنها چشمه آب معدنی مراغه نیست. در نزدیکی این شهر و در هشت کیلومتری آن، چشمه شورسر واقع شده است؛ آب این چشمه دارای گازکربنیک فراوان است، چنان که اگر آن را بسیار هم بزنید، آب به رنگ سفید در ميآید.
رصدخانه خواجه نصیرالدین طوسی، بزرگترین رصدخانه جهان پیش از اختراع تلسکوپ است. این بنا در زمان هلاکوخان مغول و در طول 15 سال ساخته شد. برطبق نوشتههاي تاریخی خواجه نصیرالدین طوسی، وزیر خردمند ایلخانی از عاملان ایجاد این بنا بوده است. بعدها قوبیلایخان به مراغه آمد و نمونه آن را در چین ساخت، نمونههاي دیگری نیز به تقلید از این رصدخانه در سمرقند، استانبول و هند ساخته شدند.
رصدخانه مراغه
هرچند که نمونه اصلی در اثر زلزلههاي سخت و بیتوجهیهاي حکام بعدی، رو به ویرانی نهاد و بخشهایی از آن آسیبهاي جدی دید.
در مراغه، سایتی وجود دارد که در آن غنیترین مجموعه سنگوارههاي جهان به چشم ميخورد. نسلی از ماموتهایی که چندین میلیون سال پیش به این منطقه آمدند، در کنار دیگر مهرهداران آن عصر، نخستین اثر طبیعی ملی و طبیعی فسیلی ایران را به وجود آوردهاند. وسعت زیاد این منطقه هر سال دانشمندان زیادی را به این خطه از کشورمان ميکشاند. اگر اهل سیر و سیاحت هستید و از دیدن فیلم پارک ژوراسیک لذت ميبرید، شاید بد نباشد مراغه را در اولویت سفر بعدی خود قرار دهید.
بهشت فسیلی مراغه
سوغات مراغه
بازار مراغه جایی است که ميتوانید در آن برای انواع و اقسام ذائقههاي دوستان یا خانوادهتان، سوغات پیدا کنید. اما مهمترین سوغات این شهر سجوق و صابون است، اهالی شهر معتقدند با استفاده از این صابون سلامت مو به خوبی حفظ شده و این صابون از ریزش موی آنها جلوگیری ميکند. . سجوق از دیگر سوغات این شهر و به لحاظ ظاهری شبیه قطاب است. لوزینه و قرابیه دیگر شیرینیهاي مراغه هستند که در آنها مغز گردو و بادام به کار رفته است. اما کسانی که به خشکبار علاقهمندند، ميتوانند بادام کاغذی، قیسی، گردو، آلوچه و دیگر محصولات باغهاي این شهر را برای سوغات به شهر خود ببرند. کوههاي اطراف مراغه، به ویژه سهند نیز سوغات دیگری برای گردشگران این شهر به ارمغان آوردهاند و آن عسل طبیعی است.
در مراغه، چای را با شیرینی مخصوصی ميخورند که آن را شیرینیچای ميگویند. این شیرینی همان شکرپنیر تهرانیها و آبنبات بجنوردیها و شاهرودیهاست که در طعمهاي مختلف، در بازار این شهر به فروش ميرسد. شیره انگور باغهاي مراغه که در دبههاي بزرگ جلوی هر مغازه بازار خودنمایی ميکند، دیگر سوغات این شهر به حساب ميآید. اگر هیچکدام از مواردی که تاکنون برشمردیم برای شما جذابیت ندارد، ميتوانید ماست و کره محلی مراغه را تجربه کنید. خامه مخصوص مراغه و سرشیر از دیگر محصولاتی هستند که جزو لبنیات محلی این شهر هستند و در بازار به فروش ميرسند. آقای مشتاقپور، فعال محیط زیستی مراغه و از مسوولان سابق این شهرستان درباره نوعی خیار در این شهر برای ما سخن گفت که هر عدد آن به اندازه یک و نیم کیلو وزن دارد. او فصل ارائه این محصول را خرداد ماه عنوان کرد.
رودخانه صوفیچای
رودخانه صوفیچای از وسط شهر مراغه عبور کرده و به آن چشمانداز زیبایی داده است. شهرداری در کنارههاي این رودخانه محل هایی را برای گذراندن اوقات فراغت شهروندان و قایقرانی در نظر گرفته است. در میانه این رودخانه، مجسمهاي زیبا به چشم ميخورد که طرح آن از نقاشیهاي معبد مهر این شهر گرفته شده است. اگر سفری به مراغه دارید، ساعتی استراحت در کنار این رودخانه و بازدید از این مجسمه را از دست ندهید.
گویی که زمان دربند شماست و ميتوانید ساعتی را بی هیچ عجله به فراغت بگذرانید. اگر ميخواهید سفری به سرزمینی تاریخی و در عین حال خوشآبوهوا با مردمانی صمیمی داشته باشید، پیشنهاد ما به شما سفر به مراغه است. شهری در استان آذربایجان شرقی که ميتواند یکی از بهترین گزینهها برای یک تعطیلات به یاد ماندنی باشد. پیش از ورود اسلام این شهر را« افراه روز»، «افرازروح» ميگفتند. پس از ورود مسلمانان به این خطه، افرازروح به مراغه (جایگاه بزرگان) تغییر نام یافت. اسامیاي که هر کدام بر وجهی از نیکی و اعتبار شهر گواهی ميدهند.مراغه شهری است با موقعیت ممتاز به لحاظ جغرافیایی، در آن ميتوان تاریخ چند هزار ساله ایران را در معابد مربوط به آیین مهر دید، کیلومتری جلوتر آمد و به دورههاي ایلخانی رسید، گشتی در شهر زد و با گذر به بازار سوغاتی خرید و در این میانه هم با بازدیدی از موزه، قوچهاي سنگی را در کنار توپ نادرشاه افشار مشاهده کرد. مسوولان موزه ميگویند این توپ در یکی از میادین شهر پیدا شده است، گویا این منطقه قلب نبرد سردار فاتح افشاری بوده است.
در شش کیلومتری مراغه، روستایی به نام ورجوی واقع شده است. در کناره خانههاي روستايي، معبدی از دورههاي اشکانی و ساسانی به چشم ميخورد. در دوره صفویه، دستکاریهایی در این معبد صورت گرفت و درویشی آن را به خانقاه تغییر کاربری داد تا از تخریبها در امان بماند؛ از این روست که دور تا دور صحن اصلی آن آیات قرآنی حک شده و نقش و نگارهای مرتبط با دوره قبل کاملا از بین رفته است.
معبد مهر
در این معبد که پرستشگاه مهرپرستان بوده، مکانی برای آتش مقدس در نظر گرفته شده است. در سالهاي اخیر، میراث فرهنگی تلاش کرده تا این معبد را محافظت کند، هر چند که این اقدامات به کندی صورت گرفته و این بنای باستانی و بناهای اطراف آن بدون نگهبان و در معرض انواع تخریبها هستند.
موزه مراغه یکی از دیدنیترین اماکن تاریخی این شهر است، در کنار آن خانهاي با دیواری پر از برگ و ابتدای آن حوضی که دور تا دور آن از گلدان پوشیده شده است.
موزه مراغه
قوچهاي سنگی در جای جای موزه به چشم ميخورد. این موزه در سال 1364 ساخته شده است. از آنجا که مراغه در زمان هلاکوخان پایتخت ایران بوده، اشیاء داخل آن را نیز تنها به آن دوره اختصاص دادهاند. انواع ظروف، کتیبهها، اداوات جنگی، سکهها و زیورآلات این دوره را ميتوان در موزه این شهر دید. از این رو برای کسانی که علاقهمند به پژوهش درباره این دوره از تاریخ ایران هستند، موزه مراغه ميتواند گنجینهاي عظیم محسوب شود. در داخل حیاط موزه، مقبره اوحدی مراغهاي به چشم ميخورد، سازهاي که بیشباهت به آرامگاه حکیم عمر خیام نیست.
گنبد سرخ مراغه، یکی از پنج مزار بزرگ موجود در این شهر است.
گنبد سرخ و ساعت خورشیدی
درباره ساخت این بنا به گفته کارشناسان میراث فرهنگی مراغه، دلایل بسیاری ميتوان ذکر کرد که یکی از آنها نشان دادن عظمت و جلال امیر شهر است. عبدالعزیزبن محمود بن سعد، رئیس آذربایجان؛ بنی بکر محمدبن بندان بن المحسن معمار را مامور کرد تا اين بنا را بسازد. نيز به گفته راهنمای بنا، گنبد سرخ را میتوان همانند بسیاری از سازههاي مشابه با آن مکانی برای محاسبه تقویم در نظر گرفت. از پلههاي بلند و سنگی گنبد که پایین بیایید روبهروی شما ساعت خورشیدی خودنمایی ميکند، این ساعت توسط فرانسویها و با هدف احیای گنبد سرخ که قبل از رصدخانه این شهر محلی برای تشخیص آغاز سال نو و ساعتهاي مختلف روز و زمان اذان بود، نصب شده است.
در چهارده کیلومتری جنوبشرقی مراغه، دهکده گشایش واقع شده است.
چشمه معدنی گشایش و شور سر
در حوالی این دهکده و پس از 700 متر پیادهروی، چند چشمه آب معدنی وجود دارد که یکی از این چشمهها در دره جنوبی و در زیر سنگهاي آهکی قرار گرفته است. گشایش نامی است که محلیها به این چشمه دادهاند. اما گشایش تنها چشمه آب معدنی مراغه نیست. در نزدیکی این شهر و در هشت کیلومتری آن، چشمه شورسر واقع شده است؛ آب این چشمه دارای گازکربنیک فراوان است، چنان که اگر آن را بسیار هم بزنید، آب به رنگ سفید در ميآید.
رصدخانه خواجه نصیرالدین طوسی، بزرگترین رصدخانه جهان پیش از اختراع تلسکوپ است. این بنا در زمان هلاکوخان مغول و در طول 15 سال ساخته شد. برطبق نوشتههاي تاریخی خواجه نصیرالدین طوسی، وزیر خردمند ایلخانی از عاملان ایجاد این بنا بوده است. بعدها قوبیلایخان به مراغه آمد و نمونه آن را در چین ساخت، نمونههاي دیگری نیز به تقلید از این رصدخانه در سمرقند، استانبول و هند ساخته شدند.
رصدخانه مراغه
هرچند که نمونه اصلی در اثر زلزلههاي سخت و بیتوجهیهاي حکام بعدی، رو به ویرانی نهاد و بخشهایی از آن آسیبهاي جدی دید.
در مراغه، سایتی وجود دارد که در آن غنیترین مجموعه سنگوارههاي جهان به چشم ميخورد. نسلی از ماموتهایی که چندین میلیون سال پیش به این منطقه آمدند، در کنار دیگر مهرهداران آن عصر، نخستین اثر طبیعی ملی و طبیعی فسیلی ایران را به وجود آوردهاند. وسعت زیاد این منطقه هر سال دانشمندان زیادی را به این خطه از کشورمان ميکشاند. اگر اهل سیر و سیاحت هستید و از دیدن فیلم پارک ژوراسیک لذت ميبرید، شاید بد نباشد مراغه را در اولویت سفر بعدی خود قرار دهید.
بهشت فسیلی مراغه
سوغات مراغه
بازار مراغه جایی است که ميتوانید در آن برای انواع و اقسام ذائقههاي دوستان یا خانوادهتان، سوغات پیدا کنید. اما مهمترین سوغات این شهر سجوق و صابون است، اهالی شهر معتقدند با استفاده از این صابون سلامت مو به خوبی حفظ شده و این صابون از ریزش موی آنها جلوگیری ميکند. . سجوق از دیگر سوغات این شهر و به لحاظ ظاهری شبیه قطاب است. لوزینه و قرابیه دیگر شیرینیهاي مراغه هستند که در آنها مغز گردو و بادام به کار رفته است. اما کسانی که به خشکبار علاقهمندند، ميتوانند بادام کاغذی، قیسی، گردو، آلوچه و دیگر محصولات باغهاي این شهر را برای سوغات به شهر خود ببرند. کوههاي اطراف مراغه، به ویژه سهند نیز سوغات دیگری برای گردشگران این شهر به ارمغان آوردهاند و آن عسل طبیعی است.
در مراغه، چای را با شیرینی مخصوصی ميخورند که آن را شیرینیچای ميگویند. این شیرینی همان شکرپنیر تهرانیها و آبنبات بجنوردیها و شاهرودیهاست که در طعمهاي مختلف، در بازار این شهر به فروش ميرسد. شیره انگور باغهاي مراغه که در دبههاي بزرگ جلوی هر مغازه بازار خودنمایی ميکند، دیگر سوغات این شهر به حساب ميآید. اگر هیچکدام از مواردی که تاکنون برشمردیم برای شما جذابیت ندارد، ميتوانید ماست و کره محلی مراغه را تجربه کنید. خامه مخصوص مراغه و سرشیر از دیگر محصولاتی هستند که جزو لبنیات محلی این شهر هستند و در بازار به فروش ميرسند. آقای مشتاقپور، فعال محیط زیستی مراغه و از مسوولان سابق این شهرستان درباره نوعی خیار در این شهر برای ما سخن گفت که هر عدد آن به اندازه یک و نیم کیلو وزن دارد. او فصل ارائه این محصول را خرداد ماه عنوان کرد.
رودخانه صوفیچای
رودخانه صوفیچای از وسط شهر مراغه عبور کرده و به آن چشمانداز زیبایی داده است. شهرداری در کنارههاي این رودخانه محل هایی را برای گذراندن اوقات فراغت شهروندان و قایقرانی در نظر گرفته است. در میانه این رودخانه، مجسمهاي زیبا به چشم ميخورد که طرح آن از نقاشیهاي معبد مهر این شهر گرفته شده است. اگر سفری به مراغه دارید، ساعتی استراحت در کنار این رودخانه و بازدید از این مجسمه را از دست ندهید. 
