قابلیت جسمانی زنان ۱۸ ساله ایرانی برابر با زنان ۵۰ ساله فرانسوی!
روزنو-طبق آمار اعلام شده سرانه فضای ورزشی دختران در مدارس ۱۷ سانتیمتر است که این رقم در کنار ۲۵۰ سانتیمتر فضای استاندارد حرکتی یک دختر، جای تأمل بسیار دارد.
منظور از سلامت، حالت بهزیست کامل جسمانی، روانی و اجتماعی است و نه صرفاً نبود بیماری یا معلولیت. محققان معتقدند کمبودهای بدنی، آسیبهای فیزیولوژیک و عارضههای پس از بارداری و زایمان، از جمله عواملی هستند که سلامت زنان را به مخاطره میاندازد. آمارها نشان میدهند، حدود ۳۰درصد از زنان بین ۱۵ تا ۴۹ سال دچار کمخونی هستند و اگر به کمخونی، کمبود املاح معدنی و ویتامینها هم اضافه شود، وضعیت سلامت زنان ایرانی بیشتر مشخص میشود.
همچنین فقر حرکتی اصلیترین عامل ایجاد آسیبهای فیزیولوژیک است که از کودکی تا بلوغ و میانسالی زنان را تهدید میکند. آپارتماننشینی، مسائل فرهنگی و محدودیت امکانات ورزشی در مدارس، دانشگاه و باشگاههای ورزشی، از مهمترین دلایل بروز این مشکل در دختران و زنان ایرانی است.
در ایران از همان دوران کودکی از دختران توقع میرود موجوداتی آرام و بدون جنبوجوش باشند و حتی بدون جستوخیز و سر و صدا بازی کنند. بدین ترتیب دختران دوران کودکی را با کمترین تحرک میگذرانند و صدالبته که آپارتماننشینی نیز خود بهانه دیگری میشود بر جلوگیری از جستوخیزهای کودکانه که همراه با دیگر سوغاتیهای خوش آب و رنگ مدرنیته برایمان به ارمغان آمده است.
سرانه فضای ورزشی مدارس غیر استاندارد است
و البته که همه اینها شرایط زندگی دختران در خانواده و تا قبل از ورود به نظام آموزشی مدرسه و دانشگاه است. محدودیتهای امکانات ورزشی در مدارس و دانشگاهها به این روند دامن میزند و همراه با مشاغل کمتحرک در آینده، پشت میزنشینی دختران را به حداکثر میرساند.
طبق آمار اعلام شده سرانه فضای ورزشی دختران در مدارس ۱۷ سانتیمتر است که این رقم در کنار ۲۵۰ سانتیمتر فضای استاندارد حرکتی یک دختر، جای تأمل بسیاری دارد. با این شرایط عجیب نیست اگر بشنویم که قابلیت جسمانی زنان ۱۸ تا ۲۶ ساله ایرانی برابر با قابلیت جسمانی زنان ۵۰ ساله فرانسوی برآورد شده است.
مدارس نه تنها امکانات مطلوبی در اختیار دختران قرار نمیدهند و گاهی از حداقلهای ورزشی برخوردار نیستند، بلکه عموماً به زنگ ورزش که فقط یک جلسه در هفته است -چه از طرف خانواده و چه از طرف مسئولان مدرسه- به عنوان تفریح و نه دغدغه نگریسته میشود و حتی گاهی اوقات از این زنگ به عنوان جایگزین برای تقویت دیگر دروس -به خصوص در دبیرستان- استفاده میشود.
در دانشگاه نیز وضع به همینگونه است. در کل ۴ واحد تربیت بدنی در حالی به دانشجویان ارائه میشود که برخی از دانشکدهها مکانی به عنوان سالن ورزشی ندارند و دانشجویان برای گذراندن هر واحد تربیت بدنی باید فاصله دانشکدهای تا دانشکده دیگر (که گاهی هر یک در یک نقطه از شهر قرار دارند) را طی کنند. در کنار این مسائل، تبعیضهایی هم در مورد حداقل امکانات ورزشی دانشگاه میان دختران و پسران مشاهده میشود. برگزاری مسابقات ورزشی گوناگون از همان حداقلهایی است که نعمتش گاه به گاه نصیب پسران دانشجو میشود.
خانوادهها اساساً ورزش را برای پسران ضروریتر میدانند
گرچه در زمینه ورزش قانون و اجباری وجود ندارد، اما خانوادهها اساساً ورزش را برای پسران ضروریتر میدانند و برای اوقات فراغت دخترانشان بیشتر به سمت کلاسهای هنری تمایل دارند تا ورزشی. همچنین گاهی امکانات اختصاصیافته به دختران به قدری محدود است که فقط قشر خاصی که توان تقبل هزینههای مادی آن را داشته باشند، میتوانند از این امکانات استفاده کنند.
باشگاههای ورزشی هم به دو گروه تقسیم میشوند. یک گروه از باشگاههای ورزشی کاملاً مردانه هستند، و گروه دوم باشگاههای ورزشیای هستند که گرچه به زنان هم زمانی اختصاص دادهاند، اما در بیشتر موارد زنان فقط صبحها میتوانند از این ورزشگاهها استفاده کنند.
پیامدهای فقر حرکتی دختران
دکتر پروانه عارضی کارشناس امور تربیت بدنی و عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد زاهدان درباره فقر حرکتی و مشکلات ناشی از آن در زنان میگوید: “فقر حرکتی در دختران و زنان جوان باعث بروز اختلالات قلبی- عروقی و کاهش حجم تنفسی میشود.
اختلالاتی در عملکرد اندامهای داخلی ایجاد میکند و ناراحتیهای کلیوی، کاهش آمادگیهای حرکتی و روانی در یادگیری و انجام مهارتها (از امور ساده گرفته تا مهارتهای پیچیده ورزشی و شغلی) و بازدهی نامطلوب در انجام وظایف اجتماعی و امور روزانه را در پی دارد و باعث بروز دردهای عضلانی و مفصلی در زنان میشود.”
این کارشناس همچنین تصریح کرد: “انجام فعالیتهای بدنی نسبتاً سنگین مثل پیادهروی و آهسته دویدن، برای رشد طبیعی استخوانها و اسکلت بدن ضروری است. فعالیتهای فیزیکی منظم در کاهش استرس، اضطراب، افسردگی و احساس تنهایی تأثیر دارد و انجام فعالیتهای ورزشی در به وجود آمدن اعتماد به نفس و ایجاد زمینه مناسب برای فعـالیتهای اجتماعی بسیار مؤثر است، در حالی که انفعال زنان، نه تنها آنان را از دستیابی به فرصتهای برابر در جامعه، بلکه از حداقل امکانات ورزشی و حرکتی دور میکند که نتیجهاش فقر حرکتی و آسیبهای فیزیولوژیک میشود.”
در نهایت آنکه به نظر میرسد حوزه سلامت و ورزش زنان، از آن حوزههایی است که نیازمند توجه و مراقبت بیشتر خود آنان، خانوادهها و مسئولین دولتی است و لازم است از چندین جهت مورد توجه قرار بگیرد. برای مثال ویژگیهای خاص بدن زنانه و کمبود آهن و کلسیم، آنان را نیازمند استفاده از قرصهای تقویتی و داشتن ورزش و حرکات نرمشی منظم میکند، تا در سنین میانسالی کمتر به آسیبهای فیزیولوژیک و اسکلتی دچار شوند و از سوی دیگر باید توجه داشت این زنان مادران نسل آینده نیز هستند که برای داشتن بارداری بهتر و کودکانی سالمتر، لازم است توجه ویژهای به سلامت آنها شود.
