موسوي اردبيلي:مردم خيلي سختي ميكشند
روزنو-پاييز سال 73 بود كه آيتالله سيد عبدالكريم موسوي اردبيلي يكي از ائمه جمعه موقت تهران به دليل بيماري براي هميشه پايتخت را ترك كرد؛ مقيم قم شد؛ رساله توضيحالمسائل خود را منتشر كرد و در قامت يكي از مراجع تقليد شيعه، تدريس خارج فقه و اصول را به عنوان عاليترين مرحله آموزشي حوزههاي علميه آغاز كرد.
مواضع آيتالله العظمي موسوي اردبيلي همواره از آن رو حائز اهميت است كه وي در زمره رهبران انقلاب اسلامي به شمار ميآمد و عضو منصوب امام در شوراي انقلاب اسلامي بود. شوراي انقلاب اسلامي متشكل از چهرههاي برجسته انقلاب بود كه از 23 دي 57 تا سال 59 وظيفه مديريت عالي كشور را بر عهده داشت. آيتالله موسوي اردبيلي همچنين از بنيانگذاران حزب جمهوري اسلامي و دومين رييس دستگاه قضايي جمهوري اسلامي بوده كه پس از شهادت آيتالله بهشتي تا پايان حيات امام خميني عهدهدار اين امر بود. آيتالله سيد عبدالكريم موسوي اردبيلي را ميتوان يكي از معدود كساني دانست كه مخزنالاسرار نظام هستند. عضويت در شوراي انقلاب، مجلس خبرگان قانون اساسي، هيات سه نفره رسيدگي به اختلاف بنيصدر و ديگران، نمايندگي دوره اول مجلس خبرگان رهبري، دادستاني كل كشور، رياست ديوان عالي كشور و عضويت در شوراي بازنگري قانون اساسي و مسووليت اجراي فرمان شش مادهيي امام خميني از او چهرهيي منحصر به فرد ساخته است كه همنشيني و مصاحبت با او براي هر روزنامهنگاري ميتواند يك فرصت استثنايي باشد. آيتاللهالعظمي موسوي اردبيلي در يك نشست صميمانه با مديرمسوول و اعضاي هيات تحريريه روزنامه اعتماد از خاطراتش در دستگاه قضايي گفت؛ از پروندههاي ناگشوده، از آنچه هنوز اسرار نظام است، از وقايع سال 60 گفت و تصميمهاي خودش؛ هرچند كه ترجيح داد فعلا اين رازها و سخنان منتشر نشود. درباره مصادرههاي اول انقلاب پرسيديم و پاسخ شنيديم، از رسانهها و وضعيتشان پرسيدند و پاسخ شنيدند و از تحولات بعد از انتخابات. نگراني ايشان اما از وضعيت اقتصادي مردم بود: «مردم خيلي سختي ميكشند.» توصيهيي هم داشتند: «به دين مردم هم برسيد.»پرسشهايي كه ايشان مطرح ميكردند گاهي ما را ميبرد به دنياي خودمان؛ دنياي روزنامهنگاري؛ از آن رو كه بسياري از پرسشهايشان هماني بود كه ما ميخواستيم به پاسخش برسيم. باب سخن با اين مرجع را الياس حضرتي مدير مسوول روزنامه اعتماد باز كرد و گفت: اميدوارم با اين تغييراتي كه در دور جديد شكل گرفته، همه اقشار مخصوصا بخش روزنامهنگاري جامعه بتوانند وظيفه خود را درست انجام دهند. اگر مطبوعات بتوانند رسالتي را كه بر عهده دارند به طور دقيق انجام دهند و احساس مسووليت كنند و نهادهاي دولتي و حاكمتي نيز تحملش را داشته باشد بخش زيادي از اين مفاسدي كه در جامعه است شايد به حداقل برسد، نميگوييم كه به صفر ميرسد ولي كمتر ميشود. در عين حال در كنار اين موضوعات، يك بحران فكري همچنان وجود دارد. در كنار بحران سياسي كه در جامعه ما وجود داشت و بحران اقتصادي كه از دورههاي مختلف پس از انقلاب مخصوصا در اين 8 سال گذشته به يادگار مانده است، با يك بحران فكري هم مواجه هستيم. انقلاب خيلي بزرگي در كشور ما اتفاق افتاده است. انقلاب اسلامي يك نعمت الهي بود. شخصيت بزرگي همچون حضرت امام (ره) بالاي سر اين ملت حضور داشتند و ملت از وجود ايشان بهرهمند شدند ولي امروز بعد از 34 سال آن مباني و تئوري حكومت اسلامي و نظريه امام (ره) كه بايد خوب تدوين و تنظيم و تبديل به يك نظريه حكومتي جامع و كامل شود، متاسفانه هم در حوزه كمتر مورد توجه قرار ميگيرد. علما نيز چندان به اين موضوع نميپردازند. در ميان دانشگاهيان و روشنفكران ما نيز اين خلأ روز به روز بيشتر احساس ميشود. واقعيت اين است كه جوانان در يك بحران فكري ميان دنياي مدرن و نگاه به گذشته قرار دارند و در اين وسط يك ايده اثباتي قوي و مدوني كه بايد پيش رويشان گذاشته شود در يك نوسان و امواج در گردش، در حركت است. آيتاللهالعظمي موسوي اردبيلي از همان ابتدا نشان داد كه دغدغهاش جز رواج اسلام نيست و گفت: حتما معتقد به اسلام هستيد و حتما هم در روزنامه و در نوشتههايتان راجع به اسلام صفحههاي خود را تقويت كنيد. ايشان در ادامه دغدغههاي خود درباره موضوعات اجتماعي و معضلات فرهنگي جامعه را مطرح كردند و گفتند بايد فساد اخلاقي و اجتماعي را كه اكنون در جامعه است ريشهيابي كرده، جدي و اساسي به آن توجه كنيد. در واكنش به اين دغدغه مديرمسوول روزنامه تصريح كرد: همكاران ما در تحريريه روزنامه عمدتا به ريشهيابي و بررسي علل وقوع جرم و فساد در همه زمينههاي اجتماعي، اقتصادي و اخلاقي ميپردازند و در اين باره با كارشناسان و حقوقدانان مختلف، جرمشناسان و اصولا افرادي كه به موضوعات اجتماعي اشراف كامل دارند گفتوگو ميكنند و سراغ متوليان امر نيز ميروند. روزنامه در حد انعكاس اين قضايا كوشاست. سپس آيتالله العظمي موسوي اردبيلي كه گويي ميخواست تحليل روزنامهنگاران را از فضاي فعلي كشور بداند خطاب به حاضرين گفت: به عنوان يك روزنامهنگار نظر شما درباره ايران چيست؟ وضعيت كشور چگونه به پيش ميرود؟حضرتي نيز در پاسخ به اين پرسش با اشاره به برگزاري انتخابات و سخنان اخير رهبري گفت: دو اتفاق خوب رخ داده است. يكي اينكه در حماسه 24 خرداد آقاي روحاني را به عنوان رييسجمهوري ايران برگزيدند. تا امروز نيز با توجه به سياستهايي كه اعلام كرده و نفراتي نيز كه براي كابينه انتخاب كردهاند معدل بالاي 15 را ميگيرند. كسانيكه انتخاب شدهاند كارآزموده و در حوزه و وزارتخانه مورد نظر با تجربه و صاحب نظرند. صحبتهايش آرامكننده است. در مردم اميد و نشاط ايجاد شده است. سياست خارجي ايشان در عرصه بينالمللي آرامش ايجاد كرده است؛ مانند پيامهايي كه رد و بدل ميشود. رهبري نيز در جمع سپاهيان صحبتهاي بسيار خوبي بيان كردند كه هم به سپاه فرمودند كه در سياست دخالت نكنيد ولي سياست را بفهميد و هم راجع به سياست خارجي يك عبارت زيبايي فرمودند «نرمش قهرمانانه». همان تعبيري كه در كتاب صلح امام حسن (ع) خود آوردهاند. آيتالله العظمي موسوي اردبيلي اظهار داشت: من با بخش عمده سخنان شما موافقم. تنها مطلبي كه ميخواهم مطرح كنم اين است كه شما بيش از 10 سال است كه قلم ميزنيد و به كار خود نيز اعتقاد داريد. من معتقدم اكثر مشكلات ما (نه همه) از بيايماني نشأت ميگيرد. مردم ضعيف شدهاند در ايمان. مطبوعات ما نخستين وظيفهيي كه دارند اين است كه بايد درباره تقويت اسلام گام بردارند. از نظر فكري، سياسي و علمي خيلي ضعيف هستيم. آيتالله موسوياردبيلي پس از آنكه صفحاتي از روزنامه را مورد مطالعه قرار داد در ارزيابي خود نسبت به روزنامه اعتماد گفت: خوب است منتها بايد قويتر باشيد. قويتر معنايش اين نيست كه يك مقدار بيشتر دعوا راه بيندازيد. اسلام همان طور كه از اول پيش رفته است بايد پياده شود. پيامبر اكرم (ص) كارهايي كه ما به نام اسلام انجام ميدهيم انجام نميداد. خشونت نداشته است. در مكه كوچكترين خشونتي به كار نبرده است. اسلام را از راه خود تقويت كنيد. آدمهاي معتقدي را بايد پيدا كرد و قلم و امكانات را به دست آنها داد تا با دل و جان اقدام كنند. كمكم روزنامه اعتماد بشود يك «روزنامه اسلامي»، اسلامي هست اما اسلاميتر شود، در اين صورت توفيقتان نيز دائمي است. فكر نكنيد دوران ديانت گذشته است. دوران دين هيچوقت به سر نميآيد. اگر ما مسلمات اسلام را ـ مشكوكات و محتملات را نميگويم ـ حفظ كنيم، خيلي نفع ميبريم، اما متاسفانه انجام نميشود. اين مرجع تقليد با اشاره به اينكه درباره ترويج اسلام بايد همه اهتمام داشته باشند، گفت: ما هم در اين زمينه نواقصي داريم. يك وقت دانشجويي به من گفت كه پيغمبر با اينكه وسايلي هم در اختيار نداشت و فقط همسرش يا پسرعمويش به او كمك ميكرد چطور شد اسلام را اين گونه به پيش برد؟ اگر پشت سرش را ميگرفتند الان همه مسلمان ميشدند، اما افتاد دست بنياميه و بنيعباس و اين گونه نشد. آيتاللهالعظمي موسوي اردبيلي گفت: آيهيي در قرآن داريم، در آخر سوره بقره كه ميفرمايد: «آمن الرسول بما اُنزل اليه من ربه»، يعني پيغمبر (ص) به آنچه كه به او نازل شد ايمان دارد. از روي ايمان و از روي اعتقاد پيامبري ميكرد. حتي وقتي ابوطالب به وي ميگفت پسر برادر ميخواهند تو را بكشند. به من ميگويند كه هر چيزي را شما بخواهيد به شما ميدهيم تا پسر برادرتان از كارش دست بردارد. ايشان گفت: اگر ماه و خورشيد را هم به من بدهند كوتاه نميآيم. رييس شوراي عالي قضايي در دهه 60 گفت: اينكه كار پيامبر (ص) پيش رفت ولي ما نميتوانيم كارمان را پيش ببريم رازش همين است، پيامبر (ص) به كاري كه انجام ميداد ايمان داشت ولي ما آن ايمان را نداريم. در پايان نيز اين مرجع تقليد ضمن دعا براي حاضرين گفت: اسلام امروز تا حدي بيدفاع شده است و به دفاع نياز دارد. از اسلام دفاع كنيد، دفاع آگاهانه. 
