زیباکلام: حضور سپاه در فعالیتهای اقتصادی در چهارچوب قانون و بدون رانت باشد
روزنو- هرچه بیشتر از آغاز به کار دولت روحانی میگذرد انتظارات از وی بیشتر میشود. این انتظارات میتواند مشکلات عدیدهای را برای دولت فراهم کند. رئیس جمهور در سخنان خود بارها بر این نکته تاکید کرده است که برای حل مشکلات احتیاج به یاری تمام نهادها دارد و حتی در سخنرانی خود در جمع فرماندهان سپاه دست یاری به سمت این نهاد موثر در کشور دراز کرد.
این انتظارات و سخنان روحانی باعث شد به سراغ صادق زبباکلام استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران برویم تا نظرات وی را در این مورد جویا شویم.
*طیف اصولگرا، اصلاحطلب و حتی مردم عادی پس از انتخاب حسن روحانی به عنوان رئیسجمهور از ایشان انتظاراتی دارند. این انتظارات به نظر شما بحق است ؟ ایشان چگونه باید با طیف گسترده این انتظارات برخورد کند؟
جواب این سوال گسترده است. درست است که یک سری انتظارات به وجود آمده است منتها این انتظارات یکسان و واحدی نیستند. انتظاری که یک دانشگاهی از ایشان دارند، با انتظار یک کشاورز، یک تاجر بازار یا اقلیتهای قومی متفاوت است.
اصولگرایان به روحانی رای ندادند که از او انتظار داشته باشند
در عین حال فکر نمیکنم اصولگرایان هیچ انتظاری از آقای روحانی داشته باشند چرا که اساسا این گروه از جامعه به ایشان رای ندادهاند. آنها هم نامزدهای خود را داشتند که سعید جلیلی مشخصترین آنهاست. بنابراین عقلا و منطقا از آقای روحانی انتظاری ندارند. در عین حال یک انتظارات گسترده در حوزههای اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی وجود دارد؛ نویسندگان بسیاری هستند که آثارشان در 8 سال گذشته گرفتار سانسور شده و وزارت ارشاد مجوز صدور کتاب به آنها نداده است. من صادق زیباکلام یکی از انتظاراتم این است دو کتاب «الف مثل اصلاحات» و «تولد اسرائیل» که سه چهار سال در انتظار مجوز چاپ است دریافت کند.
از این انتظار شما در نظر بگیرید تا حل گره کور بحران هستهای و جلوبردن مذاکراتی که اصولگرایان نتوانسته بودند انجام دهند. اگر بنده در بخش خصوصی فعالیت میکردم خواهان آن بودم که ایشان تا حدودی نفوذ و کنترل سپاه را در واحدهای تولیدی و فعالیتهای اقتصادی کنترل کند؛ اگر سپاه نهاد دولتی است باید همانند این نهاد عمل کند و اگر بخش خصوصی است باید از قوانین این بخش تبعیت کند. مقصودم این است که انتظارات و توقعات بسیاری است.
روحانی با کلیگویی از مشکلات پیش نرود، این حرفهای احمدینژاد، اوباما و بشار اسد هم هست
*دولت باید چگونه با این انتظارات مردم برخورد کند؟
من اگر جای مشاوران ایشان بودم سعی میکردم این مشکلات را مطرح کنم و با کلیگوییهایی چون ما به دنبال آرامش، اقتدار، ثبات هستیم پیش نروم. این حرفهای احمدینژاد، اوباما و بشار اسد هم هست. کلیگویی جواب نمیدهد. مشاوران و دستیاران باید مشکلات در عرصههای اقتصادی، سیاسی، فرهنگی، اجتماعی، بینالمللی را مطرح کنند و آقای روحانی بگوید که این مشکلات است. آن زمان رسانهها به بررسی مشکلات بپردازند و چرایی آن را مشخص کنند و تعیین شود که در نتیجه سومدیریت و ضعف کدام نهادها و مسئولها این مشکلات شکل گرفته است.
روحانی واقعیت مشکلات را با مردم در میان بگذارد
اینها مشکلاتی نیست که یک شبه، یک ساله و حتی چهار ساله حل شود. اگر این مسائل مطرح نشود، این خطر وجود دارد که مردم بگویند ایشان هم نتوانسته کاری از پیش ببرد. در حالی که با تشریح مشکلات و مسائل، ارائه راهکارها و آگاه کردن مردم با واقعیتها و مشکلات کشور میتوان به بهترین شکل عمل کرد. من این فعالیت را مهمترین و اصلیترین کاری میدانم که آقای روحانی بایستی انجام دهند. باید مشخص شود که چرا مشکلات زمانبر است و نمیتوان یک شبه آن را حل کرد در غیر این صورت علیه ایشان اقداماتی صورت میگیرد و شما مطمئن باشید که از چند ماه آینده رسانههای اصولگرا تبلیغات سنگین علیه آقای روحانی شروع میکنند و از اینکه ایشان هم نتوانسته کاری از پیش ببرد مینویسند.
حکوکت هرکشوری در عین جدی بودن باید مهربان باشد
*به نظر می آید مردم هر سه ویژگی روسای جمهور پیشین را از ایشان طلب میکنند؛ سیاستورزی آقای هاشمی، مهربانی آقای خاتمی و شجاعت در سیاست خارجی آقای احمدینژاد. این انتظارات به شعارهای آقای روحانی برمیگردد؟
به آقای روحانی ارتباطی ندارد. اگر آقای قالیباف یا ولایتی هم رئیسجمهور شده بودند مردم این انتظار را از ایشان داشتند. اینها جنبههای مختلف نیازهای یک جامعه است. حکومت یک جامعه باید مهربان باشد و در عین حال جدی باشد. در شرایطی که یک سری مسائل امنیتی را از مردم پنهان میکند بایستی خیلی از مسائل را صادقانه با مردم در میان بگذارد. باید آن یکدندگی، لجاجت و گستاخی که در دولت آقای احمدینژاد توسط شخص ایشان شاهد بودیم با سعهصدر آقای خاتمی تلطیف شود.
مردم سیاستورزی هاشمی، مهربانی خاتمی و جسارت احمدینژاد را از روحانی انتظار دارند
مهربانی و فتوت آقای خاتمی و اینکه ایشان یک بار به مخالفان خود توهین نکرده و برای همه احترام قائل بودند باید دوباره تکرار شود. مردم به کیاست، سیاستورزی و دوراندیشی آقای هاشمی رفسنجانی هم علاقه دارند. ایشان 8 سال مورد انواع بیمهریها، توهینها و تحقیرها از سوی اصولگرایان و بخصوص دولت آقای احمدینژاد قرار گرفتند، حتی رد صلاحیت شدند، اجازه ندادند نماز جمعه بخوانند، امکان چاپ صحبتها و سخنان ایشان در صفحه اول مطبوعات وجود نداشت، ولی با اینکه اصولگرایان هیچ چیز برای ایشان باقی نگذاشتند توانستند با 19 میلیون رای و در کمال شکوه آقای روحانی را رئیس جمهور کردند. این سیاستورزی قطعا از آقای روحانی انتظار میرود. البته جسارت، بیباکی آقای احمدینژاد، حلم، متانت و سعهصدر، مهربانی، ادب و تربیت والای آقای خاتمی، نیز از ایشان انتظار دارند.
*مجلس و سپاه دو نهادی بودند که آقای احمدینژاد همواره از آنها انتقاد میکرد. آقای روحانی در دولت جدید با کلام مسالمتآمیز با این دو نهاد برخورد کرده و حتی آنها را به همراهی دعوت میکند. این سیاست آقای روحانی را چطور ارزیابی می کنید؟
قبول ندارم که آقای احمدینژاد قرص و محکم در برابر سپاه ایستاده و با این نهاد بد برخورد کرده باشد. بالعکس، بر اساس یک آمارگیری مشخص میشود که ایشان در دوره اول و دوم چه تعداد سپاه را به قوه مجریه وارد کردهاند. مهم این نبود که ایشان به چه زبانی با سپاه صحبت میکنند، مهم این بود که ایشان به سپاه کارت سفید دادند. اگر یک آمار بگیرید مشخص میشود که سپاه در سال 84 تا چه اندازه وارد اقتصاد شده بود و در سال 92 چه مقدار. معتقدم که نقش سپاه در اقتصاد، چه در انرژی و چه در کارهای مختلف بیشتر از سال 84 است. معتقدم روحانی باید هر چه سریعتر کمیسیون یا هیئتی را ویژه رسیدگی به نقش سپاه در فعالیت اقتصادی کند. به هیچ وجه نه به صلاح سپاه و کشور است که سپاه تا این اندازه در فعالیت اقتصادی نقش داشته باشد.
*اما شخص رئیس جمهور از سپاه برای حضور در فعالیتهای اقتصادی دعوت کردند.
ممکن است رئیس جمهور از بازار یا استانهای کشور هم دعوت کند تا نقش فعالتری در اقتصاد داشته باشد. سوال این است که آیا شما معتقد نیستید که حضور سپاه بایستی در چهارچوب قانون باشد. آیا شما به این موضوع قائل نیستید که سپاه نبایستی از رانت و نفوذ خود استفاده کند. آیا سپاه نباید تکلیف خود را مشخص کند که میخواهد به عنوان بخش خصوصی یا دولتی در اقتصاد حضور داشته باشد. به نظر من اینکه آقای روحانی از سپاه برای حضور در اقتصاد دعوت کند به معنای بیقاعده و بیضابطه بودن این حضور نیست.
میتوان گفت که آقای روحانی از اصل همزیستی مسالمتآمیز در سیاست خارجی در داخل کشور هم استفاده میکند و تصمیم دارد تنش میان دولت و سپاه، دولت و مجلس و دولت قوه قضائیه را کاهش دهد.
قطعا اینگونه هست و ایشان از قدرت خیلی زیادی برخورداری نیست تا شنبه مجلس را مورد عتاب قرار دهد، یکشنبه در برابر قوه قضائیه بیاستد و دوشنبه به حساب سپاه برسد و سهشنبه بر شورای عالی انقلاب فرهنگی برود. به هر حال این نهادهای قدرت اختیارات بیشتری میخواهند. شورای عالی انقلاب فرهنگی در 8 سال گذشته انواع و اقسام تصمیمهای مختلف را برای دانشگاهها گرفته و یک بار هم به مجلس، افکار عمومی، اساتید دانشگاهها، رسانهها پاسخگو نبوده و از قدرت مطلق برخوردار بوده است. این شیوهها غلطی است که در 8 سال گذشته در کشور رایج شده است. قدرت اصل اول دموکراسی است. قدرت و مسئولیت شانه به شانه پاسخگویی است. صادق زیباکلام اگر هر قدر قدرت داشته باشد باید پاسخگو باشد. قدرت مطلق بدون پاسخگویی میشود آنچه برخی از نهادهای کنونی دارند. به نظر من این امر مقدمه انفصال سیاسی است.
