کدام فیلم ایرانی به اسکار می رود؟
روزنو-پيش از آنكه «جدايي نادر از سيمين» اسكار بهترين فيلم غيرانگليسيزبان را براي ايران به ارمغان بياورد، برخي از اهالي سينما ميگفتند معرفي كردن فيلم به اين رويداد سينمايي در حالي كه شانس ما بسيار كم است، ديگر لزومي ندارد. اين ايده كه بازنده بودن را از ابتدا مدنظر داشت، راه به جايي نبرد و بالاخره معرفي فيلم تا جايي پيش رفت كه «جدايي...» اسكار براي سينماي ايران به همراه آورد. اما يك سال بعد از اين موفقيت مديريت دولتي سينماي ايران با سركردگي جواد شمقدري، اسكار را به خاطر «آرگو» تحريم كردند و فيلمي را از ايران به اين رويداد معرفي نكردند تا دقيقا يك سال بعد از اتفاق خوش كسب اسكار، ايرانيان از حضور در اين رويداد محروم شوند. امسال با تغيير مديريت دولتي سينما صحبتها درباره معرفي فيلم به صورت جدي پيگيري ميشود.
ايسنا در گزارشي، مجموعهيي از نظرسنجيها را درباره وضعيت معرفي فيلم به اسكار از سوي سينماي ايران منتشر كرده است.
خسرو سينايي معتقد است: فيلمي كه براي معرفي به اسكار برگزيده ميشود بايد جنبههايي از فرهنگ و زندگي ايراني را نشان بدهد. بايد فيلمي انتخاب شود كه در عين اينكه جنبههايي از فرهنگمان را نشان ميدهد، ساختار خوب و پختهيي هم داشته باشد، در اين صورت چنين فيلمي ميتواند در اسكار موفق باشد.
اما ابوالحسن داوودي كه بيشتر بر گزينه شانس تاكيد دارد، بيان كرد: براي انتخاب يك فيلم براي نمايش در آكادمي اسكار، بايد با در نظر گرفتن جنبههاي مختلف، ببينيم كدام فيلم براي كسب جايزه اسكار شانس بيشتري دارد. در حال حاضر شرايطي كه براي فيلم «گذشته» اصغر فرهادي پيش آمده نشان ميدهد كه اين فيلم از امكانات و شرايط بهتري برخوردار است. البته اين نكته فارغ از هرگونه مقايسهيي است، چون به لحاظ فيلم، ممكن است فيلمهاي بهتري نسبت به «گذشته» وجود داشته باشند.
عليرضا رييسيان هم بر اين باور است كه فيلمي كه شانس بيشتري دارد بايد به اسكار معرفي شود. فيلمي كه براي اسكار انتخاب ميشود بايد از يكسري شرايط عمومي مانند زبان غيرانگليسي، اكران داخلي و انتخاب توسط 10 كارشناس به عنوان نمايندگان كشور و نيز يكسري شرايط خاص مانند پخشكننده و موقعيت بينالمللي و تبليغات برخوردار باشد. اين در حالي است كه هميشه روند انتخاب فيلم براي اسكار در ايران با اعمال نظر برخي مديران ادغام ميشود و در اكثر مواقع فيلمي برگزيده ميشود كه شايستگي كامل را ندارد.
رييسيان در اين باره گفت: معمولا اعمال نظر مديران با اطلاعاتي كه به كميته انتخاب داده ميشود، اتفاق ميافتد و متاسفانه اين اطلاعات با مسائل ديگر مطابقت داده نميشود. در نهايت روند بهگونهيي پيش ميرود كه به جاي انتخاب فيلم، آنها را داوري و بعد فيلمي را معرفي ميكنند.
اين كارگردان با تاكيد بر اينكه اعضاي هيات انتخاب اسكار بايد معرفي شوند تا همه بدانند چه كساني اين انتخاب را انجام ميدهند، اضافه كرد: بايد براي اسكار فيلمي انتخاب شود كه شانس بيشتري داشته باشد و البته اين الزاما به اين معني نيست كه بهترين فيلم سينماي ايران خواهد بود.
در اين ميان محمدرضا اصلاني- مستندساز- هم بيان كرد: فيلمي كه به نمايندگي از ايران جهت حضور در آكادمي اسكار معرفي ميكنيم بايد حافظ شأن ملي ما باشد. وي با اشاره به اينكه در آكادمي اسكار، سليقه خاص و تفكر صنعتي امريكا وجود دارد، افزود: در اين آكادمي تكنولوژي براي فيلمهاي سينما يك مساله ويژه است، در عين اينكه بايد فيلمها از ويژگيهاي هنري هم برخوردار باشند، برخلاف جشنوارههاي اروپايي كه بيشتر به بعد هنري فيلمها ميپردازد تا تكنولوژي آنها.
اصلاني با بيان اينكه اميدوارم فيلمي از ايران معرفي شود كه شأن ملت ايران را پايين نياورد، خاطرنشان كرد: هر فيلمي كه ميفرستيم بايد كاراكترها و از نظر تكنيكي ساختار هوشمندي داشته باشد كه اين خود، شأن ملت ايران را حفظ ميكند. اما ابوالفضل جليلي خيلي مستقيم و واضح فيلم «هيس دخترها فرياد نميزنند» را براي نمايندگي ايران در آكادمي اسكار پيشنهاد كرد. هر فيلمي كه معرفي ميشود، بايد برگرفته از فرهنگ و انديشه ما باشد و علاوه بر بازيگران خوب و حرفهيي، از ساختار پرقدرتي هم برخوردار باشد. يك ويژگي ديگر اين است كه فيلم از لحاظ تكنيكي و محتوا خوب باشد و همچنين اگر يك سوژه جهاني را هم مطرح كرده باشد، شرايط بهتري خواهد داشت. در حال حاضر هم فيلم «هيس دخترها فرياد نميزنند» ميتواند نماينده خوبي از سوي ايران در آكادمي اسكار باشد و اميدوارم مسوولان كمك كنند تا اين فيلم معرفي شود.
همايون اسعديان با اشاره به اينكه بايد فيلمي برگزيده شود كه شانس بيشتري براي موفقيت داشته باشد، گفت: همچنين اين فيلم بايد مولفههاي سينماي امروز ايران را در خود داشته باشد. انتخاب يك فيلم با چنين شرايطي بهتر از آن است كه فيلمي معرفي شود كه امكان موفقيت داشته باشد، اما نماينده سينما و جامعه ايران نباشد. فيلم «جدايي نادر از سيمين» ويژگيهاي لازم را داشت و خوشبختانه موفق هم بود اما نميدانم امسال، فيلمي با تركيبي از ويژگيهايي كه ذكر شد را داريم يا خير.
محمد اطبايي معتقد است: فيلم «گذشته» اصغر فرهادي، مناسبترين فيلم ايراني براي معرفي به آكادمي اسكار است. اين كارشناس بينالمللي سينماي ايران در پاسخ به اينكه، سينماي ايران فيلم مناسبي براي معرفي به اسكار دارد؟ گفت: بارها درباره ويژگيهاي فيلم مناسب براي معرفي به اسكار بحث شده است و پيش از هر چيزي بايد فيلم يا فيلمهايي در نظر گرفته شوند كه داراي كيفيت ساخت مناسب، قصه جذاب و جهان شمول، ظرفيت ارتباط با مخاطب بينالمللي، موفقيت در عرصههاي جهاني و پخشكننده معتبر امريكايي را دارا باشند، بنابراين مجموع اين فاكتورها ميتواند معيار انتخاب مناسبترين گزينه براي معرفي به بخش اسكار خارجي زبان باشد و تنها يكي از اين ويژگيها يا حتي صرف نام يا جنسيت كارگردان نميتواند دليل انتخاب نماينده ايران به اسكار باشد.
وي ادامه داد: اگر فيلمهاي به نمايش عمومي درآمده يك ساله اخير را مرور كنيم، بيترديد با توجه به سليقه افراد و صاحبنظران، آثار
با كيفيت مختلفي وجود دارند اما همان طور كه گفتم، غالب اين فيلمها، واجد همه شرايط لازم براي موفقيت در پروسه انتخاب اسكار خارجي نيستند. شماري از فيلمها با وجود موفقيت در بازار داخلي، شانسي براي ايجاد ارتباط مناسب با مخاطب غيرايراني را ندارند و شماري ديگر هنوز در هيچ رويداد بينالمللي به نمايش درنيامدهاند. 
