سریال های ترکیهای و میزان موفقیت و نفوذ آنها
چند سالی است که با پیدایش کانال های ماهواره ای چون فارسی وان، زمزمه، پی ام سی و جم، بینندگان فارسی زبان با عنواع سریال های رنگارنگ از کشورهای مختلف جهان مواجه شده اند. زمانی سریال های کلمبیایی، کره ای و مکزیکی روی بورس بودند و با اقبال ایرانیان مواجه می شدند و امروز این تب دیدن سریال های ترکی است که در میان بسیاری از خانواده های ایرانی بالا رفته و سریال هایی چون «حريم سلطان» جای ثابتی در میان فارسی زبانان برای خود یافته اند.
در همین رابطه، همشهری ماه در جدیدترین شماره خود و در گزارشی به تحلیل سریال های ترکی و میزان پیشرفت و نفوذ آنها در بین مخاطبان از فرهنگ ها و زبانهای مختلف پرداخته که در ادامه می خوانید:
درست است که مهمان نوازي شرقيها زبانزد است اما چقدر برايتان پيش آمده که براي ديدن يک سريال به يک کافه يا محل عمومي که دقايقي هم از آشنايي شما با صاحبان آن نميگذرد، دعوت شده باشيد؟ اگر چنين تجربهاي در ترکيه برايتان اتفاق افتاد، تعجب نکنيد.
اين روزها تب سريال ديدن که معمولا به صورت فصلي روانه بازار ميشوند در همه جاي دنيا مرسوم است. شايد تا چندي قبل وقتي صحبت از سريالهاي معروف ميشد، بيشتر به ياد سريالهاي آمريکايي مانند «24»، «Freinds» و... ميافتاديم. اينها سريالهايي هستند که نهتنها در ايران بلکه در بسياري از کشورهاي ديگر طرفداران زيادي دارند. البته به دليل نفوذ سينماي آمريکا گستردگي سريالهاي اين کشور نيز در ميان مردم دنيا تعجب کسي را برنميانگيزد اما درحالحاضر سريالهاي ترکي نهتنها در خود اين کشور بلکه در ايران، کشورهاي عربي و در کل خاورميانه از شهرت زيادي برخوردار شدهاند. ساخت سريالهايي که بتواند مخاطبان زيادي را جذب کند، تقريبا از 10 تا 15 سال قبل در کشور ترکيه شروع و رفتهرفته به يک صنعت بزرگ تبديل شده تا جايي که بينندگاني از کشورهاي همسايه را نيز با خود همراه کرده است. بسياري از سريالهاي ترکي علاوه بر اين که مردم خود را جذب کردهاند، توانستهاند با دوبله و فروش در شبکههاي تلويزيوني ديگر کشورها هم به شهرت برسند. البته اين سريالها محصور به کشورهاي عربي، ايران و حتي خاورميانه نيستند. دامنه نفوذ آنها از سال 2011 تا کشورهاي منطقه بالکان، سنگاپور، ويتنام و برخي کشورهاي آفريقايي چون ساحل عاج، نيجر، سنگال و سومالي هم رفته و از اين طريق حدود 60 ميليون دلار درآمد ارزي وارد ترکيه شده است. در اين ميان نکته جالب در مورد کشور يونان است که سريالهاي ترکي در اين کشور با زبان اصلي و زيرنويس يوناني پخش ميشوند. از هر دو شهروند يوناني يک نفر بيننده اين سريالهاست و تاثير اين برنامهها تا جايي بوده که تعداد علاقهمندان شرکت کننده در کلاسهاي آموزش زبان ترکي از يک درصد به ۱۰ درصد افزايشيافته است.
کشورگشايي دوباره عثمانيها
در ميان سريالهاي پر طرفداري که از شبکههاي مختلف ترکيه پخش ميشود، اين روزها سريالي که از زندگي سلطان سليمان يكم، مشهورترين سلطان عثماني اقتباس شده است، طرفداران بيشتري دارد. اين سريال در ترکيه با نام « Muhteşem Yüzyıl» پخش ميشود و به معني «سده باشکوه» است. اما بعد از آنکه شبکههاي تلويزيوني عربي اقدام به خريد آن کردند نام آن را به «حريم سلطان» تغيير دادند و به همين دليل اين سريال با همين نام در ايران شناخته ميشود.
سريال سده با شکوه، زندگي يکي از قدرتمندترين پادشاهان عثماني را بين سالهاي ۱۵۲۰ تا ۱۵۶۶ ميلادي نشان ميدهد که براي گسترش حکومت خود تا کشورهاي اروپايي نيز پيش رفت و توانست دوران فرمانروايي خود را از اين طريق ماندگار کند. اين سريال با الهام از يک موضوع تاريخي، بخشي از زندگي سياسي و اجتماعي سلطان سليمان را نشان ميدهد که گذشته از هزينهاي که براي ساخت دکورها و جلوههاي ويژه آن بهکار رفته، با به تصويرکشيدن زندگي خصوصي يکي از پادشاهان عثماني و رقابتهايي که زنان حرمسرا براي کسب قدرت با يکديگر داشتهاند، با موضوعي تازه در مقايسه با ديگر سريالهاي ترکي، جاي خود را در ميان مردم باز کرده است. فصل اول اين سريال از شبکه تلويزيوني شو تي.وي SHOWTV و فصل دوم آن از شبکه استار تي.وي STARTV پخش شد. سده باشکوه که درحالحاضر سومين فصل خود را در ترکيه پشت سر ميگذراند، هر هفته روزهاي چهارشنبه ساعت هشت شب از تلويزيون پخش ميشود. البته بيشتر سريالهاي ترکي در همين ساعت پخش ميشوند اما محبوبيت سده باشکوه اکنون به حدي رسيده است که بسياري از جوانان ترجيح ميدهند ساعت هشت شب چهارشنبه خود را به پاي تلويزيون برسانند تا آن را از دست ندهند. البته هستند کساني هم که دوست دارند لذت تماشاي سريال مورد علاقه خود را با ديگران سهيم شوند. شايد ديدن جماعتي که براي تشويق تيم مورد علاقه خود در جايي مانند کافه و رستوران جمع شده باشند، اصلا غريب نباشد. يکي از مرسومترين اين مراسمها هم همين چند ماه قبل، زمان پخش بازيهاي جام ملتهاي اروپا انجام شد که طرفداران فوتبال در محلهاي عمومي دور هم جمع ميشدند تا احساسات خود را با هم شريک شوند. با اينحال محبوبيت سريالها آنقدر در ترکيه زياد است که وقتي پاي صحبت سريال مورد علاقهشان پيش بيايد، صاحبان يک کافه از شما دعوت ميکنند تا به همراه ديگر مشتريهايشان براي ديدن سريال به آنها بپيونديد. اسرا و مصطفي، صاحبان جوان يک کافه در مرکز آنکارا هستند. وقتي از آنها در مورد سريالهاي ترکي به خصوص سده باشکوه ميپرسيم، لبخند روي لبهايشان مينشيند. البته ابتدا کمي تعجب ميکنند از اينکه اين سريال در زماني که درحال پخش در ترکيه است، بينندگان ايراني هم دارد اما در نهايت ميگويند، مشتريهاي خارجي ديگري هم داشتهاند که سريالهاي ترکي را تماشا کردهاند و به همين دليل تصميم گرفتهاند سريالهاي پرطرفدار را در زماني که کافه پر از مشتري است، پخش کنند تا به اين وسيله نهتنها خودشان بتوانند برنامه مورد علاقهشان را ببينند بلکه مشتريهايشان را هم از دست ندهند. به همين دليل از ما دعوت ميکنند روز چهارشنبه ساعت هشت شب بارديگر در آنجا حضور داشته باشيم و سريال سده باشکوه را ببينيم. وقتي سريال شروع ميشود، هريک از مشتريها سعي ميکند زاويه ديد خود را براي تماشاي تلويزيون درست تنظيم کند. همهمه و سروصداي فضا به يکباره قطع ميشود و چون بخشي از صندليها در فضاي باز قرار دارند، صداي تلويزيون تا آخرين ميزان بلند ميشود. حتي اگر ماشيني با صداي بلند از خيابان رد شود با اعتراض مشتريها روبهرو ميشود. گاهي زمزمههايي بهوجود ميآيد که با چشم غره بقيه خاموش ميشود. همين که سريال تمام ميشود، سروصدا بارديگر موج ميزند. بيشتر کساني که به اينجا آمدهاند از مشتريان دائمي کافه هستند که برخي به خاطر ديدن همين سريالها به دوستان اسرا و مصطفي تبديل شدهاند. يکي از آنها دختر دانشجويي به نام "عيطير" است. او که از يکي از شهرهاي مرزي ترکيه براي تحصيل رشته شيمي به آنکارا آمده است، وقتي متوجه ميشود ما دوست داريم اطلاعاتي در مورد سريالهاي ترکي داشته باشيم، سر صحبت را باز ميکند. به گفته او سريالها طرفداران زيادي در ميان مردم دارد که خيلي از آنها جوانان هستند: «من در خوابگاه زندگي ميکنم. وقتي سريال معروفي پخش ميشود، عدهاي در اتاقهايشان و تعدادي هم در لابي خوابگاه به تماشاي آن مشغول ميشوند. در اين زمان معمولا خوابگاه ساکت است و ما همراه دوستانمان در اتاق يکي از بچهها جمع ميشويم تا در مورد آخرين شايعات و حرفهايي که درباره سريال در روزنامهها خواندهايم يا از ديگران شنيدهايم، صحبت کنيم.»
اين درحالي است که در جستوجو براي يافتن آخرين اخبار و ميزان استقبال از اين سريال در اينترنت به اين مطلب رسيديم که پخش سريال سده باشکوه، انتقادات و اعتراضاتي را در کشور ترکيه برانگيخته است. برخي از بينندگان به آنچه ارائه تصويري «نامحترمانه»، «شرمآور» و «خوشگذران» از شخصيت تاريخي سلطان سليمان ميخواندند، واکنش نشان دادند. شوراي عالي راديو و تلويزيون ترکيه ادعا کرده که بيش از ۷۰هزار شکايت درباره اين سريال دريافت کرده است و به شو تي.وي اخطار داده تا به خاطر نمايش نادرست «حريم خصوصي يک شخصيت تاريخي» به صورت عمومي عذرخواهي کند. گويا "رجب طيب اردوغان"، نخستوزير ترکيه هم نمايش اين سريال را به دليل «بد جلوه دادن تاريخ ترکيه به نسل جوان کشور» محکوم کرده است. در همين خبرها نقل شده که "ميرال اوکاي"، نويسنده فيلمنامه نيز گفته است که منتقدان قدري عجله کردهاند زيرا در فصلهاي آينده، معترضان تصويري متفاوت از آنچه تصور کردهاند از اين شخصيت ميبينند. البته اين اولين بار نيست که ضمن پخش يک سريال در ترکيه، واکنشهاي مخالفي وجود داشته است. "عيطير" درباره واکنش شبکههاي تلويزيوني نسبت به انتقادها ميگويد: «دولت، خيلي موافق تبليغ الگويي که در سريالها نمايش داده ميشود، نيست. چون بيشتر سريالها الگويي از زندگي غربي را نشان ميدهند. با اين همه راديو و تلويزيونهاي ما مستقل هستند و توسط بخش خصوصي اداره ميشوند. به همين دليل دولت نميتواند دخالت زيادي براي جلوگيري از پخش سريالها داشته باشد.»
او ادامه ميدهد: «خيلي از اين سريالها سودهاي مالي فراواني براي صاحبان شبکهها دارند و به همين دليل آنها تمام تلاش خود را ميکنند تا سريال متوقف نشود. شبکهها هم براي جلب رضايت مردم، سريالها را با فرهنگ جامعه خودمان تطبيق ميدهند تا بينندههاي بيشتري داشته باشند.»
بعد از گذشت زمانی که حجم مشتريها اندک شد، "مصطفي" و "اسرا" هم وارد بحث ميشوند. مصطفي که شش سال در لندن زندگي کرده است، ميگويد از طريق همسرش اسرا به اين سريالها علاقهمند شده است: «وقتي به ترکيه برگشتم خيلي در جريان برنامههاي تلويزيوني نبودم اما به مرور وقتي اسرا و دوستاناش در مورد سريالها صحبت ميکردند، دوست داشتم آنها را ببينم.»
او ميگويد: «شايد سريالهاي عشقي و رمانتيک براي من خيلي جذاب نباشند اما برخي از سريالهاي پليسي که ماجراجوييهاي زيادي دارند و در آن مافياي ترکيه نشان داده ميشود، برايم جالب است.»
"مصطفي" درباره اينکه اين سريالها تا چه حد با زندگي واقعي که در ترکيه ميگذرد، همسوست، عنوان ميکند: «سريالهايي که ماجراهاي عشقي پيچيدهاي دارند و افراد مختلف به يکديگر خيانت ميکنند، با زندگي عمومي مردم فرق دارند چون مردم ترکيه هنوز به مسائل اخلاقي پايبند هستند. در اينجا خانواده اهميت زيادي دارد و اگر خيانت و گسستي در خانوادهاي وجود داشته باشد در سطح عمومي نيست. نوع زندگي هم که از خانوادههاي مرفه نشان داده ميشود مربوط به همان طبقههاست.» او ادامه ميدهد: «يکي از موضوعهاي رايج سريالهاي ترکي در مورد مافياي مربوط به زنان، مواد مخدر و تکنولوژي است که اتفاقا اين بخش، واقعي است. من در گزارشي خواندم که FBI يا پليس آمريکا اعلام کرده است مافياي ترکيه يکي از سه مافياي بزرگ دنياست و براي همين هم بسياري از سريالها درباره روابط افراد گروههاي مافيايي ساخته ميشوند.»
ترکها چگونه بازار را بهدست آوردند؟
در ترکيه شبکههاي خصوصي زيادي اقدام به ساخت و پخش سريال ميکنند اما در ميان آنها شبکههاي STAR TV، SHOW TV، KANAL TV، A TVوTRT 1 از همه معروفتر هستند. تعدادي از اين سريالها که در ايران با نامهاي «عشق ممنوع»، «ايزل»، «عاصي»، «عشق و جزا»، «دره گرگها» و... شناخته ميشوند، مورد توجه قرار گرفتهاند. "آك بلوت"، خبرنگار تركيهاي مقيم تهران درباره روند توليد اين آثار در كشور تركيه به اعتماد ميگويد: «ساخت اين سريالها تقريبا از حدود 10 سال قبل در تركيه آغاز شد. در آن زمان ابتدا ساخت «نمايشهاي استوديويي» متداول بود كه اين سريالها خيلي هم تاثيرگذار بودند و با استقبال مواجه شدند. مثلا سريال «كليد اسرار» يكي از اين آثار بود كه از سوي شبكه «STV» كه شبكهاي اسلامي بود، توليد و بعدها توسط شبكههاي ديگر تقليد شد.»
در کنار توجه به ساخت سريالهايي که داستان آنها بتواند با مردم زيادي ارتباط برقرار کند و وجوه مشترکي با مردم ترکيه و به خصوص فرهنگ کشورهاي همسايه داشته باشد، بايد به تلاش ترکها براي دردست گرفتن بازار فروش اشاره کرد. به گزارش اعتماد، اسفندماه هر سال در كشور تركيه بازاري با نام «ديسكوپ» برگزار ميشود. اين بازار بزرگترين بازار فروش محصولات تلويزيوني در منطقه و بزرگترين بازار آسيايي در اين زمينه است. در كنار اين بازار در جنوب شرقي آسيا هم بازاري با نام «ATF» وجود دارد كه اقبال كمتري نسبت به آن وجود دارد و با رونقگرفتن بازار تركيه، موفقيت اقتصادي كمتري دارد. در بازار ديسكوپ هر سال يكي از پرفروشترين اقلام فرهنگي، سريالهاي ترك هستند. اين وضعيت در بازار «ميپ» هم وجود دارد. اين بازار مهرماه و فروردينماه هر سال در كشور فرانسه برگزار ميشود و در اين بازار اروپايي هم سريالهاي ترك يكي از پرفروشترين محصولات فرهنگي هستند. يكي از ايرانياني كه هر سال در اين بازارها شركت ميكند، ميگويد: «در اين بازارها علاقه خريداران به سريالهاي تركيهاي را ديدهام. اين واقعيتي است كه مردم كشورهاي مختلف دنيا اعم از عربها، آسياييها و بخشي از مردم اروپا اين سريالها را دوست دارند و فقط بازار آمريكا از اين سريالها در امان مانده است.»
اين فعال عرصه خريد و فروش فيلم اضافه ميكند: بيشترين خريدار اين سريالها كشورهاي عربي هستند. اين سريالها به جنس سريال سازي عربها بسيار نزديك است مثلا در سريالهاي ترك و عرب «بازيهاي اغراق شده» وجه مشترك است.
همچنين وبلاگ ترک آن لاين که به اخبار کشور ترکيه ميپردازد، به نقل از "فرات گلكن"، رئيس گروه شركتهاي «جالينوس» تركيه كه گفته ميشود، 80 درصد صادرات سريالهاي تلويزيوني اين كشور را در انحصار دارد، آورده است: «سريالهاي تلويزيوني تركيه در كشورهاي خاورميانه و شمال آفريقا از پربينندهترين برنامههاي تلويزيوني هستند و تابهحال صد سريال صادر شده است که هر بخش از سريالها بين 500دلار تا 15 هزار دلار به فروش ميرسد.»
يکي ديگر از سريالهايي نیز که توانست آوازه ترکيه را تا سرزمينهاي دورتر ببرد، «عشق ممنوع» (ask-i memnu) بود که در ترکيه هم با همين نام شناخته ميشود. اين سريال از روي رمان مشهور "خالد ضيا اوشاکليگيل" و به سفارش کانال دي ترکيه در دو فصل توليد شد. موضوع آنهم عشق ممنوع دو نفر را که در خانهاي در استانبول اقامت دارند، روايت ميکند. «عشق ممنوع» در يکي از کانالهاي آمريکا با زيرنويس انگليسي، در کانادا در يک کانال اينترنتي و در يکي از شبکههاي آمريکاي لاتين پخش شد. در پي استقبال از اين سريال، بازيگر نقش اول زن، "برن سات" بيش از ۲۰ جايزه براي بازي خود دريافت کرد. ضمن اينکه ديگر بازيگران اين سريال هم در کشورهاي عربي، روماني و يونان جز پرطرفدارترين بازيگران شناخته شدند. حتي گفته شد که در يونان و رومانيا که بعد از خريد سريال، به صورت همزمان با ترکيه اقدام به پخش آن در کشورهاي خود کردند، هنگام پخش آخرين قسمت سريال، بسياري از مغازهها تعطيل و خيابانها خلوت بودند. در کشورهاي عربي نيز بازيگران اين سريال شهرت زيادي پيدا کردند و بسياري از جوانان آنها را به عنوان الگوي خود قرار دادند. اين سريال که اکنون يکي از گرانترين سريالهاي دنيا محسوب ميشود، علاوهبر مطرحکردن نام ترکيه توانست سود مالي فراواني براي اين کشور به ارمغان بیاورد. همانطور که "عرفان شاهين"، تهيهکننده آن در گفتوگويي گفته است: «تا بهحال، بيش از 50 عدد از سريالهاي ما به بيش از 70 کشور جهان فروخته شده است. در گذشته هر بخش از اين سريالها را بين 300 تا 500 دلار ميفروختيم يا حتي برخي اوقات به آنها پول ميداديم تا سريالهاي ما را خريداري کنند...يعني اينکار را به عنوان تبليغ انجام ميداديم اما اکنون برخي از توليدات ما 100 هزار دلار به فروش ميرسند. ما ميتوانيم به باليوود تبديل شويم و اين پتانسيل را داريم.»
با اينهمه موضوع خيانت به عنوان مضمون اصلي داستان، مورد انتقاد قرار گرفت. هيات عالي راديو و تلويزيون ترکيه، اين سريال را به خاطر يک صحنه حاوي رابطه غیراخلاقی جريمه و وزير امور زنان و خانواده ترکيه از آن به خاطر داشتن صحنههاي شهواني انتقاد کرد. با وجود اين انتقادها، «عشق ممنوع» هنوز يکي از پربینندهترین برنامههاي مردم ترکيه و کشورهاي همسايه است. خيلي کم پيش ميآيد با کسي در ترکيه حرف بزنيد که قسمتي از «عشق ممنوع» را نديده باشد. اما اين علاقه تنها به زمان پخش سريال محدود نشده است. "آيمان"، يکي از مسافران کشتي است که از بخش اروپايي استانبول به بخش آسيايي ميرود. او مانند خيلي از جوانان ديگر مشغول کار با IPAD خود است. وقتي از او در مورد تفاوت بخش آسيايي با اروپايي استانبول ميپرسيم، ميگويد که برخلاف تصور بسياري از گردشگران، بخش آسيايي اين شهر مدرن نسبت به بخش اروپايياش به دليل داشتن آثار و کاخهاي تاريخي، کلاسيکتر است.
هنگام صحبت با او، پلي که در يکي از بخشهاي آسيايي قرار گرفته و از درون کشتي به خوبي قابل ديدن است، ما را به ياد سريالهاي ترکي مياندازد که در صحنههاي مختلفي از شب اين پل با نورپردازيهايي که شده است، نشان داده ميشود. "آيمان" نيز تاييد ميکند که اين پل هماني است که در سريالها زياد نشان داده ميشود و ميگويد: «بيشتر سريالهايي که داستان آنها در استانبول است، در بخش آسيايي فيلمبرداري شدهاند چون اين قسمت از شهر، مدرن و گرانتر از بخش اروپايي است. بخش اروپايي استانبول به دليل داشتن بافت تاريخي و کاخهاي عثماني دست نخورده نگه داشته شده درحاليکه بخش آسيايي با داشتن خانههاي ويلايي و به خاطر مدرن بودن از جلوه زيباتري برخوردار است و براي همين سريالها در اين قسمت شهر ساخته ميشوند.»
"آيمان" همچنين ميگويد که استانبول بيشترين شهري است که سريالها در آن ساخته ميشوند چون از جاذبههاي گردشگري زيادي برخوردار است. با اينحال به گفته او به دليل رفتوآمد زياد گردشگران و مراکز تاريخي و تفريحي زيادي که در اين شهر وجود دارد، امنيت آن نيز در مقايسه با ديگر شهرها مانند آنکارا کمتر است و بسياري از گروههاي مافيايي در اين شهر ساکن هستند.
هنگام صبحت با او اشارهاي به سريال «عشق ممنوع» و صحنههايي که از ساحل دريا و شهر استانبول ارائه شده بود، ميکنيم. وقتي متوجه ميشود، اين سريال را ديدهايم، بلافاصله IPAD خود را در مقابل ما قرار ميدهد و يکي از فايلها را آماده پخش ميکند. قطعهاي از سريال «عشق ممنوع» را براي ما به نمايش گذاشته و شروع به صحبت درباره محبوب بودن دو بازيگر اصلي آن ميکند و ميگويد که در زمان پخش سريال بسياري از دختران و پسران جوان پوسترهاي اين دو بازيگر را در اتاقشان نصب کرده بودند. او بعد از ديدن سريال از شبکههاي تلويزيوني اقدام به خريد نسخه خانگي آن کرده است و در مواقع سفر يا اوقات فراغت دوباره تکرار اين سريال را ميبيند.
يک شهر، بار يک کشور را به دوش ميکشد
نهتنها سريال «عشق ممنوع» بلکه همه سريالهاي مطرح ترکيه در شهر استانبول ساخته شدهاند. ساحل و مراکز ديدني اين شهر باعث شده است فيلمسازان بيشترين توجه خود را به اين شهر داشته باشند. تصويري که از ترکيه در تمام اين سريالها ارائه ميشود تنها از يک شهر و آنهم استانبول يعني قطب گردشگري ترکيه است. بنابراين در کنار داستانهايي که بتواند براي يک يا دو فصل کشش داشته باشد بايد صحنههاي ديدني اين شهر را هم به يکي از نکات جذاب شدن سريالهاي ترکيه اضافه کرد. "هاکان"، استاد رشته معماري يکي از دانشگاههاي استانبول در مورد اين سريالها ميگويد: «بههرحالها اين سريالها داستان هستند و براي سرگرمي مردم ساخته شدهاند براي همين نبايد تصور کنيد با ديدن اين برنامهها ميتوانيد به راحتي فرهنگ و زندگي مردم ترکيه را مشاهده کنيد.» او معتقد است: «آنچه در اين سريالها نشان داده ميشوند، الگويي غربي و مدرن است درحاليکه هنوز خيلي از مردم کشور ما با اين سبک زندگي فاصله دارند و پايبند سنتهايشان هستند.»
"هاکان" اما حمايت دولتها را در توليد اين سريالها موثر ميداند: «از زماني که اين سريالها ساخته شدند، دولت متوجه شد ميتواند مردم را با زندگي مدرن آشنا کند و تصويري جديد از ترکيه به ديگر کشورها نشان دهد تا از اين طريق مردم با ترکيه آشنا شوند و تصميم بگيرند به اين کشور سفر کنند همچنانکه من شنيدهام بخشي از گردشگران خارجي را بر سر صحنههاي فيلم «عشق ممنوع» ميبردند تا از نزديک با لوکيشن اين سريال آشنا شوند.»
وقتي به يکي از فروشگاههاي استانبول سري ميزنيم، فروشنده ميگويد مشتريان زيادي داشته است که از کشورهاي عربي مانند مصر، لبنان و امارات متحده عربي آمده بودند و از او سوال کرده بودند که چگونه ميتوانند سريال مورد علاقه خود را خريداري کنند. "اورشان" از اينکه سريالهاي کشورش توانسته است در کشورهاي ديگر هم مورد پسند قرار بگيرد، خوشحال است و ميگويد که از اين راه ميتوان تبليغ نامحسوسي براي آمدن مسافر به ترکيه انجام داد.
خبرگزاري ميراث فرهنگي نيز در گزارشي در مورد تاثير سريالهاي ترکيه در جذب گردشگر نقل کرده است که ترکيه ظرف پنج سال گذشته فقط از فروش سريالهاي تلویزيوني خود به کشورهاي خاورميانه و آفريقایی توانسته است بر تعداد گردشگران خود از اين کشورها به ميزان ۱۲ درصد بيفزايد. خريد و نمايش سريالها و برنامههاي تلويزيوني ترکيه در کشورهاي خاورميانه و يونان باعث افزايش ۱۲ درصدي تعداد سفر گردشگران از اين کشورها به ترکيه شده است و طبق بررسيهاي انجام شده از سوي وزارت فرهنگ و توريسم ترکيه اين کشور طي مدت پنج سال گذشته از سال ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۱ مجموعا 675 ,36 ساعت برنامه تلويزيوني به ۷۶ کشور جهان فروخته است.
هرچند سريال «عشق ممنوع» نمونه بارزي از موفقيت سريالهاي ترکيه در سالهاي اخير است اما ديگر سريالها مانند «ايزل»، «عاصي» و «دره گرگها» نيز با استقبال زيادي در کشورهاي همسايه روبهرو شدهاند و منافع مالي فراواني از طريق فروش آنها، عايد شبکههاي تلويزيوني شده است. واقعيت اين است که بار مالي فروش و معروف شدن اين سريالها تنها به جيب سرمايهگذاران آنها نميرود. مسوولان کشور ترکيه تنها به حمايت از توليد سريالها و آثار تلويزيوني که قابليت پخش در کشورهاي ديگر را داشته باشند، بسنده نکردهاند. آخرين خبرها حاکي از آن است که به منظور تقويت ديگر صنوف، قانوني در ترکيه تصويب شده است که از اين پس کالاهاي ساخت اين کشور ميتواند در سريالها مورد استفاده قرار بگيرد تا ديگر محصولات ترکيه هم فروشندگان منطقهاي خود را پيدا کنند. با این که تنها يک دهه از تلاش ترکيه براي ساخت سريالهايي ميگذرد که مخاطبان جهاني داشته باشند اما هماهنگي بخشهاي مختلف اقتصادی، قضايي، اجرايي و فرهنگي باعث شده است اين سريالها بتوانند هرچه زودتر پلههاي رشد را طي کنند و به ابزاری برای توسعه فرهنگی و اقتصادی این کشور تبدیل شوند.
در همین رابطه، همشهری ماه در جدیدترین شماره خود و در گزارشی به تحلیل سریال های ترکی و میزان پیشرفت و نفوذ آنها در بین مخاطبان از فرهنگ ها و زبانهای مختلف پرداخته که در ادامه می خوانید:
درست است که مهمان نوازي شرقيها زبانزد است اما چقدر برايتان پيش آمده که براي ديدن يک سريال به يک کافه يا محل عمومي که دقايقي هم از آشنايي شما با صاحبان آن نميگذرد، دعوت شده باشيد؟ اگر چنين تجربهاي در ترکيه برايتان اتفاق افتاد، تعجب نکنيد.
اين روزها تب سريال ديدن که معمولا به صورت فصلي روانه بازار ميشوند در همه جاي دنيا مرسوم است. شايد تا چندي قبل وقتي صحبت از سريالهاي معروف ميشد، بيشتر به ياد سريالهاي آمريکايي مانند «24»، «Freinds» و... ميافتاديم. اينها سريالهايي هستند که نهتنها در ايران بلکه در بسياري از کشورهاي ديگر طرفداران زيادي دارند. البته به دليل نفوذ سينماي آمريکا گستردگي سريالهاي اين کشور نيز در ميان مردم دنيا تعجب کسي را برنميانگيزد اما درحالحاضر سريالهاي ترکي نهتنها در خود اين کشور بلکه در ايران، کشورهاي عربي و در کل خاورميانه از شهرت زيادي برخوردار شدهاند. ساخت سريالهايي که بتواند مخاطبان زيادي را جذب کند، تقريبا از 10 تا 15 سال قبل در کشور ترکيه شروع و رفتهرفته به يک صنعت بزرگ تبديل شده تا جايي که بينندگاني از کشورهاي همسايه را نيز با خود همراه کرده است. بسياري از سريالهاي ترکي علاوه بر اين که مردم خود را جذب کردهاند، توانستهاند با دوبله و فروش در شبکههاي تلويزيوني ديگر کشورها هم به شهرت برسند. البته اين سريالها محصور به کشورهاي عربي، ايران و حتي خاورميانه نيستند. دامنه نفوذ آنها از سال 2011 تا کشورهاي منطقه بالکان، سنگاپور، ويتنام و برخي کشورهاي آفريقايي چون ساحل عاج، نيجر، سنگال و سومالي هم رفته و از اين طريق حدود 60 ميليون دلار درآمد ارزي وارد ترکيه شده است. در اين ميان نکته جالب در مورد کشور يونان است که سريالهاي ترکي در اين کشور با زبان اصلي و زيرنويس يوناني پخش ميشوند. از هر دو شهروند يوناني يک نفر بيننده اين سريالهاست و تاثير اين برنامهها تا جايي بوده که تعداد علاقهمندان شرکت کننده در کلاسهاي آموزش زبان ترکي از يک درصد به ۱۰ درصد افزايشيافته است.
کشورگشايي دوباره عثمانيها
در ميان سريالهاي پر طرفداري که از شبکههاي مختلف ترکيه پخش ميشود، اين روزها سريالي که از زندگي سلطان سليمان يكم، مشهورترين سلطان عثماني اقتباس شده است، طرفداران بيشتري دارد. اين سريال در ترکيه با نام « Muhteşem Yüzyıl» پخش ميشود و به معني «سده باشکوه» است. اما بعد از آنکه شبکههاي تلويزيوني عربي اقدام به خريد آن کردند نام آن را به «حريم سلطان» تغيير دادند و به همين دليل اين سريال با همين نام در ايران شناخته ميشود.
سريال سده با شکوه، زندگي يکي از قدرتمندترين پادشاهان عثماني را بين سالهاي ۱۵۲۰ تا ۱۵۶۶ ميلادي نشان ميدهد که براي گسترش حکومت خود تا کشورهاي اروپايي نيز پيش رفت و توانست دوران فرمانروايي خود را از اين طريق ماندگار کند. اين سريال با الهام از يک موضوع تاريخي، بخشي از زندگي سياسي و اجتماعي سلطان سليمان را نشان ميدهد که گذشته از هزينهاي که براي ساخت دکورها و جلوههاي ويژه آن بهکار رفته، با به تصويرکشيدن زندگي خصوصي يکي از پادشاهان عثماني و رقابتهايي که زنان حرمسرا براي کسب قدرت با يکديگر داشتهاند، با موضوعي تازه در مقايسه با ديگر سريالهاي ترکي، جاي خود را در ميان مردم باز کرده است. فصل اول اين سريال از شبکه تلويزيوني شو تي.وي SHOWTV و فصل دوم آن از شبکه استار تي.وي STARTV پخش شد. سده باشکوه که درحالحاضر سومين فصل خود را در ترکيه پشت سر ميگذراند، هر هفته روزهاي چهارشنبه ساعت هشت شب از تلويزيون پخش ميشود. البته بيشتر سريالهاي ترکي در همين ساعت پخش ميشوند اما محبوبيت سده باشکوه اکنون به حدي رسيده است که بسياري از جوانان ترجيح ميدهند ساعت هشت شب چهارشنبه خود را به پاي تلويزيون برسانند تا آن را از دست ندهند. البته هستند کساني هم که دوست دارند لذت تماشاي سريال مورد علاقه خود را با ديگران سهيم شوند. شايد ديدن جماعتي که براي تشويق تيم مورد علاقه خود در جايي مانند کافه و رستوران جمع شده باشند، اصلا غريب نباشد. يکي از مرسومترين اين مراسمها هم همين چند ماه قبل، زمان پخش بازيهاي جام ملتهاي اروپا انجام شد که طرفداران فوتبال در محلهاي عمومي دور هم جمع ميشدند تا احساسات خود را با هم شريک شوند. با اينحال محبوبيت سريالها آنقدر در ترکيه زياد است که وقتي پاي صحبت سريال مورد علاقهشان پيش بيايد، صاحبان يک کافه از شما دعوت ميکنند تا به همراه ديگر مشتريهايشان براي ديدن سريال به آنها بپيونديد. اسرا و مصطفي، صاحبان جوان يک کافه در مرکز آنکارا هستند. وقتي از آنها در مورد سريالهاي ترکي به خصوص سده باشکوه ميپرسيم، لبخند روي لبهايشان مينشيند. البته ابتدا کمي تعجب ميکنند از اينکه اين سريال در زماني که درحال پخش در ترکيه است، بينندگان ايراني هم دارد اما در نهايت ميگويند، مشتريهاي خارجي ديگري هم داشتهاند که سريالهاي ترکي را تماشا کردهاند و به همين دليل تصميم گرفتهاند سريالهاي پرطرفدار را در زماني که کافه پر از مشتري است، پخش کنند تا به اين وسيله نهتنها خودشان بتوانند برنامه مورد علاقهشان را ببينند بلکه مشتريهايشان را هم از دست ندهند. به همين دليل از ما دعوت ميکنند روز چهارشنبه ساعت هشت شب بارديگر در آنجا حضور داشته باشيم و سريال سده باشکوه را ببينيم. وقتي سريال شروع ميشود، هريک از مشتريها سعي ميکند زاويه ديد خود را براي تماشاي تلويزيون درست تنظيم کند. همهمه و سروصداي فضا به يکباره قطع ميشود و چون بخشي از صندليها در فضاي باز قرار دارند، صداي تلويزيون تا آخرين ميزان بلند ميشود. حتي اگر ماشيني با صداي بلند از خيابان رد شود با اعتراض مشتريها روبهرو ميشود. گاهي زمزمههايي بهوجود ميآيد که با چشم غره بقيه خاموش ميشود. همين که سريال تمام ميشود، سروصدا بارديگر موج ميزند. بيشتر کساني که به اينجا آمدهاند از مشتريان دائمي کافه هستند که برخي به خاطر ديدن همين سريالها به دوستان اسرا و مصطفي تبديل شدهاند. يکي از آنها دختر دانشجويي به نام "عيطير" است. او که از يکي از شهرهاي مرزي ترکيه براي تحصيل رشته شيمي به آنکارا آمده است، وقتي متوجه ميشود ما دوست داريم اطلاعاتي در مورد سريالهاي ترکي داشته باشيم، سر صحبت را باز ميکند. به گفته او سريالها طرفداران زيادي در ميان مردم دارد که خيلي از آنها جوانان هستند: «من در خوابگاه زندگي ميکنم. وقتي سريال معروفي پخش ميشود، عدهاي در اتاقهايشان و تعدادي هم در لابي خوابگاه به تماشاي آن مشغول ميشوند. در اين زمان معمولا خوابگاه ساکت است و ما همراه دوستانمان در اتاق يکي از بچهها جمع ميشويم تا در مورد آخرين شايعات و حرفهايي که درباره سريال در روزنامهها خواندهايم يا از ديگران شنيدهايم، صحبت کنيم.»
اين درحالي است که در جستوجو براي يافتن آخرين اخبار و ميزان استقبال از اين سريال در اينترنت به اين مطلب رسيديم که پخش سريال سده باشکوه، انتقادات و اعتراضاتي را در کشور ترکيه برانگيخته است. برخي از بينندگان به آنچه ارائه تصويري «نامحترمانه»، «شرمآور» و «خوشگذران» از شخصيت تاريخي سلطان سليمان ميخواندند، واکنش نشان دادند. شوراي عالي راديو و تلويزيون ترکيه ادعا کرده که بيش از ۷۰هزار شکايت درباره اين سريال دريافت کرده است و به شو تي.وي اخطار داده تا به خاطر نمايش نادرست «حريم خصوصي يک شخصيت تاريخي» به صورت عمومي عذرخواهي کند. گويا "رجب طيب اردوغان"، نخستوزير ترکيه هم نمايش اين سريال را به دليل «بد جلوه دادن تاريخ ترکيه به نسل جوان کشور» محکوم کرده است. در همين خبرها نقل شده که "ميرال اوکاي"، نويسنده فيلمنامه نيز گفته است که منتقدان قدري عجله کردهاند زيرا در فصلهاي آينده، معترضان تصويري متفاوت از آنچه تصور کردهاند از اين شخصيت ميبينند. البته اين اولين بار نيست که ضمن پخش يک سريال در ترکيه، واکنشهاي مخالفي وجود داشته است. "عيطير" درباره واکنش شبکههاي تلويزيوني نسبت به انتقادها ميگويد: «دولت، خيلي موافق تبليغ الگويي که در سريالها نمايش داده ميشود، نيست. چون بيشتر سريالها الگويي از زندگي غربي را نشان ميدهند. با اين همه راديو و تلويزيونهاي ما مستقل هستند و توسط بخش خصوصي اداره ميشوند. به همين دليل دولت نميتواند دخالت زيادي براي جلوگيري از پخش سريالها داشته باشد.»
او ادامه ميدهد: «خيلي از اين سريالها سودهاي مالي فراواني براي صاحبان شبکهها دارند و به همين دليل آنها تمام تلاش خود را ميکنند تا سريال متوقف نشود. شبکهها هم براي جلب رضايت مردم، سريالها را با فرهنگ جامعه خودمان تطبيق ميدهند تا بينندههاي بيشتري داشته باشند.»
بعد از گذشت زمانی که حجم مشتريها اندک شد، "مصطفي" و "اسرا" هم وارد بحث ميشوند. مصطفي که شش سال در لندن زندگي کرده است، ميگويد از طريق همسرش اسرا به اين سريالها علاقهمند شده است: «وقتي به ترکيه برگشتم خيلي در جريان برنامههاي تلويزيوني نبودم اما به مرور وقتي اسرا و دوستاناش در مورد سريالها صحبت ميکردند، دوست داشتم آنها را ببينم.»
او ميگويد: «شايد سريالهاي عشقي و رمانتيک براي من خيلي جذاب نباشند اما برخي از سريالهاي پليسي که ماجراجوييهاي زيادي دارند و در آن مافياي ترکيه نشان داده ميشود، برايم جالب است.»
"مصطفي" درباره اينکه اين سريالها تا چه حد با زندگي واقعي که در ترکيه ميگذرد، همسوست، عنوان ميکند: «سريالهايي که ماجراهاي عشقي پيچيدهاي دارند و افراد مختلف به يکديگر خيانت ميکنند، با زندگي عمومي مردم فرق دارند چون مردم ترکيه هنوز به مسائل اخلاقي پايبند هستند. در اينجا خانواده اهميت زيادي دارد و اگر خيانت و گسستي در خانوادهاي وجود داشته باشد در سطح عمومي نيست. نوع زندگي هم که از خانوادههاي مرفه نشان داده ميشود مربوط به همان طبقههاست.» او ادامه ميدهد: «يکي از موضوعهاي رايج سريالهاي ترکي در مورد مافياي مربوط به زنان، مواد مخدر و تکنولوژي است که اتفاقا اين بخش، واقعي است. من در گزارشي خواندم که FBI يا پليس آمريکا اعلام کرده است مافياي ترکيه يکي از سه مافياي بزرگ دنياست و براي همين هم بسياري از سريالها درباره روابط افراد گروههاي مافيايي ساخته ميشوند.»
ترکها چگونه بازار را بهدست آوردند؟
در ترکيه شبکههاي خصوصي زيادي اقدام به ساخت و پخش سريال ميکنند اما در ميان آنها شبکههاي STAR TV، SHOW TV، KANAL TV، A TVوTRT 1 از همه معروفتر هستند. تعدادي از اين سريالها که در ايران با نامهاي «عشق ممنوع»، «ايزل»، «عاصي»، «عشق و جزا»، «دره گرگها» و... شناخته ميشوند، مورد توجه قرار گرفتهاند. "آك بلوت"، خبرنگار تركيهاي مقيم تهران درباره روند توليد اين آثار در كشور تركيه به اعتماد ميگويد: «ساخت اين سريالها تقريبا از حدود 10 سال قبل در تركيه آغاز شد. در آن زمان ابتدا ساخت «نمايشهاي استوديويي» متداول بود كه اين سريالها خيلي هم تاثيرگذار بودند و با استقبال مواجه شدند. مثلا سريال «كليد اسرار» يكي از اين آثار بود كه از سوي شبكه «STV» كه شبكهاي اسلامي بود، توليد و بعدها توسط شبكههاي ديگر تقليد شد.»
در کنار توجه به ساخت سريالهايي که داستان آنها بتواند با مردم زيادي ارتباط برقرار کند و وجوه مشترکي با مردم ترکيه و به خصوص فرهنگ کشورهاي همسايه داشته باشد، بايد به تلاش ترکها براي دردست گرفتن بازار فروش اشاره کرد. به گزارش اعتماد، اسفندماه هر سال در كشور تركيه بازاري با نام «ديسكوپ» برگزار ميشود. اين بازار بزرگترين بازار فروش محصولات تلويزيوني در منطقه و بزرگترين بازار آسيايي در اين زمينه است. در كنار اين بازار در جنوب شرقي آسيا هم بازاري با نام «ATF» وجود دارد كه اقبال كمتري نسبت به آن وجود دارد و با رونقگرفتن بازار تركيه، موفقيت اقتصادي كمتري دارد. در بازار ديسكوپ هر سال يكي از پرفروشترين اقلام فرهنگي، سريالهاي ترك هستند. اين وضعيت در بازار «ميپ» هم وجود دارد. اين بازار مهرماه و فروردينماه هر سال در كشور فرانسه برگزار ميشود و در اين بازار اروپايي هم سريالهاي ترك يكي از پرفروشترين محصولات فرهنگي هستند. يكي از ايرانياني كه هر سال در اين بازارها شركت ميكند، ميگويد: «در اين بازارها علاقه خريداران به سريالهاي تركيهاي را ديدهام. اين واقعيتي است كه مردم كشورهاي مختلف دنيا اعم از عربها، آسياييها و بخشي از مردم اروپا اين سريالها را دوست دارند و فقط بازار آمريكا از اين سريالها در امان مانده است.»
اين فعال عرصه خريد و فروش فيلم اضافه ميكند: بيشترين خريدار اين سريالها كشورهاي عربي هستند. اين سريالها به جنس سريال سازي عربها بسيار نزديك است مثلا در سريالهاي ترك و عرب «بازيهاي اغراق شده» وجه مشترك است.
همچنين وبلاگ ترک آن لاين که به اخبار کشور ترکيه ميپردازد، به نقل از "فرات گلكن"، رئيس گروه شركتهاي «جالينوس» تركيه كه گفته ميشود، 80 درصد صادرات سريالهاي تلويزيوني اين كشور را در انحصار دارد، آورده است: «سريالهاي تلويزيوني تركيه در كشورهاي خاورميانه و شمال آفريقا از پربينندهترين برنامههاي تلويزيوني هستند و تابهحال صد سريال صادر شده است که هر بخش از سريالها بين 500دلار تا 15 هزار دلار به فروش ميرسد.»
يکي ديگر از سريالهايي نیز که توانست آوازه ترکيه را تا سرزمينهاي دورتر ببرد، «عشق ممنوع» (ask-i memnu) بود که در ترکيه هم با همين نام شناخته ميشود. اين سريال از روي رمان مشهور "خالد ضيا اوشاکليگيل" و به سفارش کانال دي ترکيه در دو فصل توليد شد. موضوع آنهم عشق ممنوع دو نفر را که در خانهاي در استانبول اقامت دارند، روايت ميکند. «عشق ممنوع» در يکي از کانالهاي آمريکا با زيرنويس انگليسي، در کانادا در يک کانال اينترنتي و در يکي از شبکههاي آمريکاي لاتين پخش شد. در پي استقبال از اين سريال، بازيگر نقش اول زن، "برن سات" بيش از ۲۰ جايزه براي بازي خود دريافت کرد. ضمن اينکه ديگر بازيگران اين سريال هم در کشورهاي عربي، روماني و يونان جز پرطرفدارترين بازيگران شناخته شدند. حتي گفته شد که در يونان و رومانيا که بعد از خريد سريال، به صورت همزمان با ترکيه اقدام به پخش آن در کشورهاي خود کردند، هنگام پخش آخرين قسمت سريال، بسياري از مغازهها تعطيل و خيابانها خلوت بودند. در کشورهاي عربي نيز بازيگران اين سريال شهرت زيادي پيدا کردند و بسياري از جوانان آنها را به عنوان الگوي خود قرار دادند. اين سريال که اکنون يکي از گرانترين سريالهاي دنيا محسوب ميشود، علاوهبر مطرحکردن نام ترکيه توانست سود مالي فراواني براي اين کشور به ارمغان بیاورد. همانطور که "عرفان شاهين"، تهيهکننده آن در گفتوگويي گفته است: «تا بهحال، بيش از 50 عدد از سريالهاي ما به بيش از 70 کشور جهان فروخته شده است. در گذشته هر بخش از اين سريالها را بين 300 تا 500 دلار ميفروختيم يا حتي برخي اوقات به آنها پول ميداديم تا سريالهاي ما را خريداري کنند...يعني اينکار را به عنوان تبليغ انجام ميداديم اما اکنون برخي از توليدات ما 100 هزار دلار به فروش ميرسند. ما ميتوانيم به باليوود تبديل شويم و اين پتانسيل را داريم.»
با اينهمه موضوع خيانت به عنوان مضمون اصلي داستان، مورد انتقاد قرار گرفت. هيات عالي راديو و تلويزيون ترکيه، اين سريال را به خاطر يک صحنه حاوي رابطه غیراخلاقی جريمه و وزير امور زنان و خانواده ترکيه از آن به خاطر داشتن صحنههاي شهواني انتقاد کرد. با وجود اين انتقادها، «عشق ممنوع» هنوز يکي از پربینندهترین برنامههاي مردم ترکيه و کشورهاي همسايه است. خيلي کم پيش ميآيد با کسي در ترکيه حرف بزنيد که قسمتي از «عشق ممنوع» را نديده باشد. اما اين علاقه تنها به زمان پخش سريال محدود نشده است. "آيمان"، يکي از مسافران کشتي است که از بخش اروپايي استانبول به بخش آسيايي ميرود. او مانند خيلي از جوانان ديگر مشغول کار با IPAD خود است. وقتي از او در مورد تفاوت بخش آسيايي با اروپايي استانبول ميپرسيم، ميگويد که برخلاف تصور بسياري از گردشگران، بخش آسيايي اين شهر مدرن نسبت به بخش اروپايياش به دليل داشتن آثار و کاخهاي تاريخي، کلاسيکتر است.
هنگام صحبت با او، پلي که در يکي از بخشهاي آسيايي قرار گرفته و از درون کشتي به خوبي قابل ديدن است، ما را به ياد سريالهاي ترکي مياندازد که در صحنههاي مختلفي از شب اين پل با نورپردازيهايي که شده است، نشان داده ميشود. "آيمان" نيز تاييد ميکند که اين پل هماني است که در سريالها زياد نشان داده ميشود و ميگويد: «بيشتر سريالهايي که داستان آنها در استانبول است، در بخش آسيايي فيلمبرداري شدهاند چون اين قسمت از شهر، مدرن و گرانتر از بخش اروپايي است. بخش اروپايي استانبول به دليل داشتن بافت تاريخي و کاخهاي عثماني دست نخورده نگه داشته شده درحاليکه بخش آسيايي با داشتن خانههاي ويلايي و به خاطر مدرن بودن از جلوه زيباتري برخوردار است و براي همين سريالها در اين قسمت شهر ساخته ميشوند.»
"آيمان" همچنين ميگويد که استانبول بيشترين شهري است که سريالها در آن ساخته ميشوند چون از جاذبههاي گردشگري زيادي برخوردار است. با اينحال به گفته او به دليل رفتوآمد زياد گردشگران و مراکز تاريخي و تفريحي زيادي که در اين شهر وجود دارد، امنيت آن نيز در مقايسه با ديگر شهرها مانند آنکارا کمتر است و بسياري از گروههاي مافيايي در اين شهر ساکن هستند.
هنگام صبحت با او اشارهاي به سريال «عشق ممنوع» و صحنههايي که از ساحل دريا و شهر استانبول ارائه شده بود، ميکنيم. وقتي متوجه ميشود، اين سريال را ديدهايم، بلافاصله IPAD خود را در مقابل ما قرار ميدهد و يکي از فايلها را آماده پخش ميکند. قطعهاي از سريال «عشق ممنوع» را براي ما به نمايش گذاشته و شروع به صحبت درباره محبوب بودن دو بازيگر اصلي آن ميکند و ميگويد که در زمان پخش سريال بسياري از دختران و پسران جوان پوسترهاي اين دو بازيگر را در اتاقشان نصب کرده بودند. او بعد از ديدن سريال از شبکههاي تلويزيوني اقدام به خريد نسخه خانگي آن کرده است و در مواقع سفر يا اوقات فراغت دوباره تکرار اين سريال را ميبيند.
يک شهر، بار يک کشور را به دوش ميکشد
نهتنها سريال «عشق ممنوع» بلکه همه سريالهاي مطرح ترکيه در شهر استانبول ساخته شدهاند. ساحل و مراکز ديدني اين شهر باعث شده است فيلمسازان بيشترين توجه خود را به اين شهر داشته باشند. تصويري که از ترکيه در تمام اين سريالها ارائه ميشود تنها از يک شهر و آنهم استانبول يعني قطب گردشگري ترکيه است. بنابراين در کنار داستانهايي که بتواند براي يک يا دو فصل کشش داشته باشد بايد صحنههاي ديدني اين شهر را هم به يکي از نکات جذاب شدن سريالهاي ترکيه اضافه کرد. "هاکان"، استاد رشته معماري يکي از دانشگاههاي استانبول در مورد اين سريالها ميگويد: «بههرحالها اين سريالها داستان هستند و براي سرگرمي مردم ساخته شدهاند براي همين نبايد تصور کنيد با ديدن اين برنامهها ميتوانيد به راحتي فرهنگ و زندگي مردم ترکيه را مشاهده کنيد.» او معتقد است: «آنچه در اين سريالها نشان داده ميشوند، الگويي غربي و مدرن است درحاليکه هنوز خيلي از مردم کشور ما با اين سبک زندگي فاصله دارند و پايبند سنتهايشان هستند.»
"هاکان" اما حمايت دولتها را در توليد اين سريالها موثر ميداند: «از زماني که اين سريالها ساخته شدند، دولت متوجه شد ميتواند مردم را با زندگي مدرن آشنا کند و تصويري جديد از ترکيه به ديگر کشورها نشان دهد تا از اين طريق مردم با ترکيه آشنا شوند و تصميم بگيرند به اين کشور سفر کنند همچنانکه من شنيدهام بخشي از گردشگران خارجي را بر سر صحنههاي فيلم «عشق ممنوع» ميبردند تا از نزديک با لوکيشن اين سريال آشنا شوند.»
وقتي به يکي از فروشگاههاي استانبول سري ميزنيم، فروشنده ميگويد مشتريان زيادي داشته است که از کشورهاي عربي مانند مصر، لبنان و امارات متحده عربي آمده بودند و از او سوال کرده بودند که چگونه ميتوانند سريال مورد علاقه خود را خريداري کنند. "اورشان" از اينکه سريالهاي کشورش توانسته است در کشورهاي ديگر هم مورد پسند قرار بگيرد، خوشحال است و ميگويد که از اين راه ميتوان تبليغ نامحسوسي براي آمدن مسافر به ترکيه انجام داد.
خبرگزاري ميراث فرهنگي نيز در گزارشي در مورد تاثير سريالهاي ترکيه در جذب گردشگر نقل کرده است که ترکيه ظرف پنج سال گذشته فقط از فروش سريالهاي تلویزيوني خود به کشورهاي خاورميانه و آفريقایی توانسته است بر تعداد گردشگران خود از اين کشورها به ميزان ۱۲ درصد بيفزايد. خريد و نمايش سريالها و برنامههاي تلويزيوني ترکيه در کشورهاي خاورميانه و يونان باعث افزايش ۱۲ درصدي تعداد سفر گردشگران از اين کشورها به ترکيه شده است و طبق بررسيهاي انجام شده از سوي وزارت فرهنگ و توريسم ترکيه اين کشور طي مدت پنج سال گذشته از سال ۲۰۰۵ تا ۲۰۱۱ مجموعا 675 ,36 ساعت برنامه تلويزيوني به ۷۶ کشور جهان فروخته است.
هرچند سريال «عشق ممنوع» نمونه بارزي از موفقيت سريالهاي ترکيه در سالهاي اخير است اما ديگر سريالها مانند «ايزل»، «عاصي» و «دره گرگها» نيز با استقبال زيادي در کشورهاي همسايه روبهرو شدهاند و منافع مالي فراواني از طريق فروش آنها، عايد شبکههاي تلويزيوني شده است. واقعيت اين است که بار مالي فروش و معروف شدن اين سريالها تنها به جيب سرمايهگذاران آنها نميرود. مسوولان کشور ترکيه تنها به حمايت از توليد سريالها و آثار تلويزيوني که قابليت پخش در کشورهاي ديگر را داشته باشند، بسنده نکردهاند. آخرين خبرها حاکي از آن است که به منظور تقويت ديگر صنوف، قانوني در ترکيه تصويب شده است که از اين پس کالاهاي ساخت اين کشور ميتواند در سريالها مورد استفاده قرار بگيرد تا ديگر محصولات ترکيه هم فروشندگان منطقهاي خود را پيدا کنند. با این که تنها يک دهه از تلاش ترکيه براي ساخت سريالهايي ميگذرد که مخاطبان جهاني داشته باشند اما هماهنگي بخشهاي مختلف اقتصادی، قضايي، اجرايي و فرهنگي باعث شده است اين سريالها بتوانند هرچه زودتر پلههاي رشد را طي کنند و به ابزاری برای توسعه فرهنگی و اقتصادی این کشور تبدیل شوند. 
