فوريت اولويتها
مهمترين وظيفهيي كه آقاي دكتر نوبخت در ماموريت خود برشمردند در وهله اول، اصلاح قانون بودجه سال 1392 است ، در وهله دوم ارائه يك تصوير روشن از وضعيت اقتصادي و اجتماعي ايران ظرف 100 روز آينده است و در وهله سوم نيز بهبود معيشت مردم به گونهيي محسوس است. ماموريت تشكيل سازمان برنامه و بودجه هرچند كه نميدانم تا چه حد جدي است و فوريت دارد، نسبت به آن سه مقوله از اهميت خيلي كمتري برخوردار است. مساله قابل اهميت اين است كه بودجه سال 92 بين 70 تا 80 هزار ميليارد تومان كسري دارد كه اين ميزان كسري بودجه از بعد از جنگ ايران و عراق تاكنون سابقه نداشته و يك عدد بسيار قابل توجهي است. دولت با يك روش بسيار بزرگ در حل اين قضيه مواجه است. اگر دولت بخواهد درآمدهاي خود را افزايش دهد در واقع فشارهاي زيادي روي توده مردم وارد ميشود كه اين با سياست بهبود وضعيت معيشتي مردم در ظرف 100 روز اندكي منافات پيدا ميكند. ضمن اينكه فشار روي طبقات فرودست جامعه تشديد ميشود. اگر دولت بخواهد به كاهش هزينهها دست بزند اين كاهش هزينهها در بخش جاري امكان انعطاف زيادي ندارد و اين كاهش در بخش عمراني منجر به تشديد ركود خواهد شد؛ ركودي كه همين الان نيز باعث رشد اقتصادي 3 تا 4 درصدي منفي براي اقتصاد ايران شده است. به نظر ميرسد اين فوريترين چالش دولت است. با توجه به اينكه دولت امكانات خيلي زيادي در حوزههاي مختلف به ويژه در حوزه سياست خارجي ندارد و ماموريت اصلي دولت به سامان رساندن بودجه سال 1392 خواهد بود، پيشنهاد اين است كه در وهله اول به معناي واقعي كلمه، كليه هزينههاي جاري كه غير از حقوق نهادها و دستگاههاي دولتي است را صفر كنند و در مرحله دوم افزايش قيمت كالاها و خدمات دولتي را در دستور كار خود قرار دهند. انتخابات اخير و رفتارهاي عاقلانه و خردورزانه آقاي دكتر روحاني در جريان معرفي كابينه نشان داد كه مردم آماده پذيرش گذرگاهها و سختيها و تنگناها در چند ماه آينده هستند و اگر دولت بتواند درآمدهاي خود را كه به وسيله درآمدهاي مالياتي، كه از مالياتگذاريهاي جديد به دست ميآيد نه از طريق همانهايي كه قبلا ماليات ميپرداختند و با گسترش طور مالياتي تحقق مييابد، افزايش دهد، ميتوانيم روي حداقل 40 تا 50 درصد افزايش درآمد دولت در سال 92 حساب باز كنيم. ولي در عين حال بايد بتوانيم از بودجههاي جاري دولت به قدري كم كنيم كه مجموعه هزينههاي جاري دولت در سال 1392 به ميزان سال 1391 شود. در اين صورت دولت قادر خواهد بود به يك توازن نسبي، به يك كاهش كاملا چشمگير در كسري بودجه دست يابد. اين كسري بودجه اهميتش به اين دليل است كه كوچكترين اشتباهي در اين حوزه يا موجب تشديد تورم و فشار مضاعف به مردم ميشود يا باعث تشديد ركود اقتصادي ميشود و اشتغال را تحت فشار قرار خواهد داد. تصور ميكنم اين مورد مهمترين ماموريت دولت و فوريترين آن است كه در عين حال بهبود معيشت محسوس مورد نظر دكتر نوبخت را هم پوشش ميدهد. ارائه آمارهاي واقعي از وضعيت اقتصادي ايران نيز از اولويتهاي بسيار مهم دولت محسوب ميشود كه آن هم تحت غباري كه در اعلام آمار و ارقام اقتصاد ايران در طي چند سال گذشته ايجاد شده است ماموريت بسيار دشواري است. به هر حال به نظر ميرسد كه دكتر نوبخت به درستي اولويتهاي كاري دولت را در چند ماه آينده اعلام كردند كه سختترين و دشوارترين آن، حل مساله كسري دولت است كه نه به تشديد تورم بيفزايد و نه به تشديد بيكاري.
