پیش بینی زیباکلام از افزایش هجمه تندروها با رایآوری وزرای روحانی
روزنو- سه روز از آغاز بررسی رای اعتماد به کابینه دولت تدبیر و امید گذشته است، طی این مدت بهارستان شاهد برخی اظهارات و تندرویهایی بوده است که شاید در این برهه، چندان مورد قبول نیست؛ برخی هجمهها، ادبیاتها نامناسب و تهمتها به وزرا و افراد غایب در جلسه زده میشود که فرصتی برای پاسخگویی نیست. صادق زیباکلام ، جامعه شناس سیاسی و استاد دانشگاه، این موضوعات را ناشی از یک کینه قدیمی میداند و معتقد است استدلال قوی و مناسبی برای بررسی صلاحیت وزرا نبوده است. متن گفتوگوی صادق زیبا کلام با آرمان در ادامه میآید.
جمعبندی شما از مجموع آنچه در سه روز گذشته در مجلس بویژه مخالفتهایی که با لحن غیرقابل انتظار صورت گرفت، چیست؟
از مجموع آنچه من در این روزها از ناحیه مخالفین دولت اعتدال و به خصوص چند وزیری که مخالفت بیشتری متوجهشان شد گوش کردم، شاید اغراق نباشد که بگوییم یک کلام و مطلب سنجیده، منسجم و اصولی از نمایندگان مخالف شنیده نشد. انتظار این بود نمایندهای که به عنوان مخالف صحبت میکند بگوید وزیر مورد نظر مثلا به دلیل تحصیلات غیرمربوط با حوزه وزارتخانه، انتخاب مناسبی نیست یا اینکه تجربیات گذشتهاش متناسب با وزارتخانه در نظر گرفته شده نیست. باید مخاطب متوجه شود که اگر این وزیر گزینه خوبی نیست،بر چه اساس و با کدام مستندات این نامناسب بودن تشخیص داده شده است. آنچه بیشتر شنیده شد، این بود که مخالفت برای صرف مخالفت بود یعنی اینکه نمایندهای به عنوان مخالفٰ پشت تریبون آمده است اما بیان استوار و محکمی در خصوص اینکه چرا مخالف است، ندارد و تنها یکسری موارد کلی و شعاری بیان میشود. به علاوه بخشی از نمایندگان در مخالفت با نامزدهای تصدی وزارتخانههایی مانند اطلاعات و آموزش و پرورش به جای اینکه دلیل مخالفت خودشان را بگویند، در خصوص اهمیت وزارتخانه صحبت کردند و گفتند اگر در وزارت اطلاعات کوچکترین خللی وارد شود، چه ضررهای برای کشور خواهد داشت. این حرف کاملا درست اما فیالواقع چه ربطی به دولت آقای روحانی دارد؛ مثل این است که من برای معالجه یک بیماری میخواهم به دکتر بروم و شما خیلی کلی در مورد اینکه اهمیت پزشک خوب چیست، حرف بزنید. شما اگر میخواهید مخالفت داشته باشید، باید دلیل بیاورید.
یکی از مسائلی که در محوریت مخالفت با برخی وزرا مطرح بود، بحث فتنه است. این موضوع را چگونه ارزیابی میکنید؟
طی 3 روز بررسی وزرا در مجلس، گفته شد که فتنه مهم و حساس است و ضرر زده است، این درست اما این چه ربطی به وزرای آقای روحانی دارد، مگر وزرا جزئی از فتنه بودند؟
اما تعدادی از نمایندگان معتقدند که برخی وزرا نقش داشتهاند.
اگر معتقد هستند که فلان وزیر نقش داشته است، میشود بگویند براساس کدام شواهد و قرائن این ادعا میشود؟ طرح این مسئله در جریان رای اعتماد به کابینه خیلی موضوعیت نداشت. چهار سال است که اصولگرایان رادیکال در این خصوص صحبت میکنند اما در این مدت حتی یکبار به آنها فرصت ندادند از خودشان دفاع کنند. چهار سال است از طرق مختلف مثلا به صادق زیبا کلام گفته میشود که تو در فتنهای و حمله کردند اما یک بار در این مدت، فرصت داده نشد که دفاع شود.
در تحلیلتان اشاره کردید که طرح این موضوع در جریان رای اعتماد نوعی عوام گرایی بود، چند وقتی میشود پیرامون کابینه این حرفها زده میشود. آیا مردم این تبلیغات را باور کردند و به نوعی چنین مباحثی درباره اعتماد مردم به کابینه تاثیرگذار بوده است؟
خیر؛ مردم به هیچ وجه باور نکردند. اگر مردم این تبلیغات و تهمتها را باور کرده بودند، 19 میلیون نفر نمیآمدند به آقای روحانی رای بدهند. اگر باور کرده بودند، میآمدند مثلا به آقای جلیلی رای میدادند. من فکر میکنم زمان آن رسیده است که اصولگرایان فکر کنند ببینند چرا بهرغم اینکه شبانهروز نیروهای اصلاحطلب و میانه رو را تخریب میکنند، نتیجه این میشود که افراد کمتری این تخریبها را باور میکنند. تلاشهایی که از سوی برخی نمایندگان صورت گرفت تا برخی از وزرا را به فتنه بچسبانند، تلاشی بیهوده بود و استدلالی برای این موضوع نداشتند.
در میان ادبیات مورد نقدی که استفاده شد، باز هم آیتا... هاشمی و خانواده ایشان مورد هجمه و توهین واقع شد. علت این رفتار چیست؟
دلیلش واضح است، کینه اصولگرایان رادیکال نسبت به آقای هاشمی بعد از 24 خرداد و مشخص شدن نتیجه انتخابات خیلی بیشتر شده است. اینها طی چهار سال هر چه که دلشان خواست به آقای هاشمی گفتند و هر تهمتی که به فکرشان میرسید، نسبت دادند. جالب این است که آقای هاشمی تریبونی نداشتند و ما حتی یکبار هم ندیدم که ایشان در یک تریبون عمومی ظاهر شوند اما به رغم تمام این تخریبها، ایشان توانست نامزد مورد نظرش را بدون هیچ بضاعتی پیروز انتخابات کند و این در حالی بود که در مقابل اصولگرایانی که به آقای هاشمی توهین میکردند، تنها 4 میلیون رای آوردند. این نکته هم نباید فراموش شود که آنها در مدت چهار سال اخیر از تمامی تریبونها برخوردار بودند. پیروزی کاندیدای مورد حمایت آقای هاشمی باعث شده است که خشم و غضب اصولگرایان بیشتر شود و به نظرم این خشم کاملا قابل درک است. مطمئن باشید اگر آقای روحانی شکست خورده و کاندیدای تندروها رای آورده بود، ما امروز شاهد این همه تخریب نبودیم. شکستی که داشتند باعث شد تا این بیحرمتیها دوباره اوج بگیرد.
ادامه این ادبیات و تندرویها به کجا خواهد کشید؟ تصور میکنید همچنان به این برخوردها ادامه میدهند؟
به نظرم همچنان ادامه پیدا میکند. هر چه آقای روحانی بیشتر موفق شود، این حملات و هجمهها بیشتر خواهد شد و موفقیتهای آقای هاشمی و اقبالی که مردم نسبت به ایشان دارند، باعث میشود تا بغض و کینه رادیکالها بیشتر شود. شما مطمئن باشید اگر وزرای پیشنهادی آقای روحانی رای بیاورند، باز ما شاهد حملات بیشتری خواهیم بود.
دو سال دیگر از عمر مجلس نهم باقی مانده است. ادامه کار دولت با این جریانی که در مجلس حضور دارند را چگونه پیش بینی میکنید؟
اگر در مجلس از اقلیتی که تعدادشان به 50 نفر هم نمیرسد، صرفنظر کنیم بدنه مجلس افراد معقولی مانند خود آقای روحانی هستند و منافع کشور را قربانی ناکامیهای سیاسی خودشان نمیکنند. در این 2 سال، در مجموع روابط مجلس و دولت خوب خواهد بود.
نکته دیگری که طی این چند وقت مطرح میشود، اظهار نظر برخی اصولگرایان است که میگویند اصلاحات در تعریف خود شکست خورده است. واقعا اینطور است؟
در جواب به این حرف فقط یک پاسخ داریم و آن هم پیروزی اصلاحطلبان در انتخابات 24 خرداد بود. هشت سال تمام در دوران آقای خاتمی، اصولگرایان با اصلاحات رویارویی کردند، هشت سال تمام در دوران آقای احمدی نژاد علیه اصلاح طلبان هر چه خواستند گفتند و آنها را به سفارتخانههای خارجی چسباندند و...، ولی مردم آمدند در 24 خرداد به استناد آن چیزی که آقایان هاشمی و خاتمی گفتند، به آقای روحانی رای دادند. من اگر جای آنها بودم به خودم میگفتم چه رازی نهفته است علیرغم اینکه ما این همه علیه اصلاحطلبان حرف میزنیم، احترام مردم نسبت به اصلاحات بیشتر میشود. انتخابات مجلس دهم پیش رو است، من از شورای نگهبان تقاضا دارم برای این انتخابات، اخلاق در نظر گرفته شود و ادبیات و عملکرد برخی از این نمایندگان که طی این روزها، تهمت زدند و هتاکی کردند را مدنظر قرار دهند. آیا این رفتار اخلاقی بود که انجام شد؟ آیا خلاف اخلاق و عرف جامعه حرکت کردن، نباید باعث رد صلاحیت شود.
تندروی طی 16 سال گذشته در هر 2 جریان وجود داشته است؛ به عنوان سوال آخر بطور کوتاه این رفتارها چرا صورت میپذیرند؟
مشکل اساسی این است که خیلیها فکر میکنند مردم از خودشان قوه تشخیص ندارند و من اصولگرا یا اصلاح طلب رادیکال هر چه بگویم، مردم باور میکنند اما اینطور نیست. بسیاری از مردم میبینند که یک فرد سیاسی چطور رفتار میکند. اینها مواردی است که باعث میشود آقای هاشمی روز به روز محبوبتر شود. مشکل اساسی این است که فکر میکنند مردم موم هستند و به هر شکلی که اراده کنند، میتوانند آنها را در بیاورند.
